ΗΠΑ – Ιράν: Διπλωματική κίνηση Βανς υπό τη σκιά νέων αμερικανικών βομβαρδισμών

Με το ενδεχόμενο νέων αμερικανικών βομβαρδισμών στο Ιράν να παραμένει ανοιχτό, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, επιχειρεί να ανοίξει δίαυλο επικοινωνίας με την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, απέστειλε επιστολή στον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαεΐ, προκειμένου να διερευνηθούν οι δυνατότητες επανέναρξης των διαπραγματεύσεων και αποτροπής μιας νέας στρατιωτικής επιχείρησης μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.

Όπως αναφέρει η αμερικανική εφημερίδα, στόχος των επαφών είναι να διαπιστωθεί εάν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη μπορούν να βρουν κοινό έδαφος για τη διαμόρφωση ενός πλαισίου διαπραγματεύσεων, χωρίς σε αυτή τη φάση να επιδιώκεται μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία.

Η προσπάθεια αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο μιας νέας, σύντομης αλλά εντατικής στρατιωτικής επιχείρησης εναντίον του Ιράν τις επόμενες εβδομάδες.

Παραλήπτης της επιστολής είναι ο 71χρονος Μοχσέν Ρεζαεΐ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990 και μία από τις ισχυρές προσωπικότητες του ιρανικού μηχανισμού ασφαλείας. Σύμφωνα με το Axios, διατηρεί απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με τον ανώτατο ηγέτη της χώρας, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Η επιστολή και η διαφορετική εκδοχή Τραμπ

Παρά τις πληροφορίες για τον διπλωματικό χαρακτήρα της επιστολής, ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε διαφορετική εικόνα για τον σκοπό της επικοινωνίας.

Σύμφωνα με πηγή της Wall Street Journal, η επιστολή συντάχθηκε κατόπιν εντολής του Τραμπ. Ο ίδιος, ωστόσο, αρνήθηκε την Τετάρτη (28/10) ότι ζήτησε από τον αντιπρόεδρό του να ξεκινήσει ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη, επιβεβαιώνοντας μόνο ότι είχε εγκρίνει την επικοινωνία.

«Χρειάζονται βοήθεια με ιατρικές προμήθειες και διάφορα άλλα πράγματα. Με ρώτησε τι πιστεύω και του είπα ότι, αν θέλει να το κάνει, είναι εντάξει», δήλωσε στους δημοσιογράφους, υποστηρίζοντας ότι η επαφή αφορούσε κυρίως την παροχή ιατρικού υλικού.

Από την πλευρά του, το Axios, επικαλούμενο Αμερικανό αξιωματούχο, αναφέρει ότι ο Βανς πρότεινε στον Τραμπ να στείλει την επιστολή και ότι ο πρόεδρος αντιμετώπισε θετικά την πρότασή του.

Κατά την ίδια πηγή, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος κατέστησε σαφές πως οποιαδήποτε νέα διαπραγμάτευση θα πρέπει να περιλαμβάνει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο παραμένει ένα από τα βασικά σημεία διαφωνίας μεταξύ των δύο χωρών.

Παρότι η επικοινωνία έχει επιβεβαιωθεί, οι διαφορετικές εκδοχές αφήνουν ανοιχτό το ερώτημα για το ακριβές περιεχόμενο της επιστολής και το εύρος της διπλωματικής προσπάθειας.

Οι παρασκηνιακές επαφές και ο ρόλος του Κατάρ

Την ίδια ώρα, περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την επανέναρξη των συνομιλιών και την αποτροπή νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Σύμφωνα με το Axios, το Κατάρ διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες διαμεσολάβησης, με τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας, της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Πακιστάν.

Στο επίκεντρο των επαφών βρίσκονται οι αμερικανικές απαιτήσεις για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τα αιτήματα της Τεχεράνης για χαλάρωση των οικονομικών κυρώσεων.

Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται περιλαμβάνεται η επανέναρξη των επιθεωρήσεων στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας, με αντάλλαγμα ορισμένες οικονομικές διευκολύνσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, δεν έχει ανακοινωθεί συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η χώρα του διατηρεί επαφή με τους μεσολαβητές και παραμένει ανοιχτή στη διπλωματία.

Η απειλή νέας επίθεσης μετά τις αμερικανικές εκλογές

Οι διπλωματικές προσπάθειες εξελίσσονται, ενώ η Ουάσιγκτον διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο επανάληψης των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προειδοποιήσει χώρες του Κόλπου να προετοιμαστούν για μια πιθανή σύντομη αλλά εντατική στρατιωτική εκστρατεία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αναφερθεί την προηγούμενη εβδομάδα στο ενδεχόμενο μιας νέας, μικρότερης επιχείρησης «Επική Οργή», χρησιμοποιώντας την ονομασία της στρατιωτικής εκστρατείας που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Παρότι οι επιθέσεις σε χερσαίους στόχους έχουν περιοριστεί από τις αρχές Σεπτεμβρίου, η αντιπαράθεση συνεχίζεται στη θάλασσα. Οι αμερικανικές δυνάμεις διατηρούν τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο, ενώ η Τεχεράνη επιχειρεί να ελέγξει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.

Η σύγκρουση έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις ενεργειακές αγορές, με τις αυξημένες τιμές των καυσίμων να επιβαρύνουν το κόστος ζωής και στις Ηνωμένες Πολιτείες, λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές.

Με την απειλή νέων πληγμάτων να παραμένει ανοιχτή, η επιστολή του Βανς δημιουργεί ένα ακόμη περιθώριο διπλωματικής συνεννόησης. Παραμένει, ωστόσο, αβέβαιο εάν οι επαφές θα οδηγήσουν στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων πριν από οποιαδήποτε νέα στρατιωτική κλιμάκωση.