Ζεστό ή κρύο νερό για το πλύσιμο των χεριών; Η απάντηση δεν είναι αυτή που νομίζουν πολλοί

Ανοίγουμε τη βρύση για να πλύνουμε τα χέρια μας και, σχεδόν από ένστικτο, περιμένουμε να ζεσταθεί το νερό. Η λογική μοιάζει ατράνταχτη: όσο πιο ζεστό το νερό, τόσο περισσότερα μικρόβια εξουδετερώνει.

Μόνο που στην καθημερινή υγιεινή των χεριών αυτό δεν ισχύει.

Το κρύο ή χλιαρό τρεχούμενο νερό μπορεί να είναι εξίσου κατάλληλο για αποτελεσματικό πλύσιμο. Το πραγματικό «όπλο» δεν είναι η θερμοκρασία αλλά το σαπούνι, η τριβή, ο χρόνος και το σωστό ξέβγαλμα και στέγνωμα.

Γιατί το ζεστό νερό δεν «σκοτώνει» τα μικρόβια στα χέρια

Η σύγχυση είναι κατανοητή. Χρησιμοποιούμε υψηλές θερμοκρασίες για την καταστροφή μικροοργανισμών στα τρόφιμα ή για άλλες μορφές απολύμανσης και μεταφέρουμε την ίδια λογική στα χέρια μας.

Υπάρχει όμως μια κρίσιμη διαφορά. Το νερό θα έπρεπε να είναι πολύ πιο καυτό από όσο μπορεί να ανεχθεί με ασφάλεια το ανθρώπινο δέρμα για να βασιστούμε στη θερμοκρασία του ως μέσο εξόντωσης μικροοργανισμών.

Με άλλα λόγια, το ευχάριστα ζεστό νερό της βρύσης δεν «αποστειρώνει» τα χέρια μας.

Και το πολύ καυτό νερό δεν προσφέρει κάποιο λόγο να υποβάλλουμε το δέρμα μας σε αυτή τη δοκιμασία. Αντίθετα, η συχνή έκθεση σε πολύ ζεστό νερό μπορεί να συμβάλει στην ξηρότητα και στον ερεθισμό του δέρματος.

Τότε τι ακριβώς κάνει το σαπούνι;

Εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο κομμάτι της διαδικασίας. Το πλύσιμο των χεριών δεν βασίζεται στο να «κάψουμε» τα μικρόβια. Βασίζεται κυρίως στο να τα απομακρύνουμε.

Το σαπούνι βοηθά να αποκολληθούν από το δέρμα μικρόβια, βρωμιά και λιπαρές ουσίες. Η τριβή καθώς τρίβουμε τα χέρια μας βοηθά ακόμη περισσότερο και στη συνέχεια το τρεχούμενο νερό παρασύρει όσα έχουν απομακρυνθεί από την επιφάνεια του δέρματος.

Γι’ αυτό και ένα γρήγορο πέρασμα των χεριών κάτω από καυτό νερό δεν αντικαθιστά ένα σωστό πλύσιμο με σαπούνι.

Τα 20 δευτερόλεπτα που έχουν μεγαλύτερη σημασία

Αν υπάρχει ένας αριθμός που αξίζει να θυμόμαστε, δεν είναι οι βαθμοί Κελσίου. Είναι τα 20 δευτερόλεπτα.

Τόσο περίπου πρέπει να τρίβουμε τα χέρια μας με σαπούνι, φροντίζοντας να μην καθαρίζουμε μόνο τις παλάμες.

Ανάμεσα στα δάχτυλα, στο πίσω μέρος των χεριών, γύρω από τους αντίχειρες και κοντά στα νύχια υπάρχουν σημεία που πολύ εύκολα παραλείπουμε.

Η σωστή σειρά είναι απλή: βρέχουμε τα χέρια με καθαρό τρεχούμενο νερό, κλείνουμε τη βρύση, βάζουμε σαπούνι, τρίβουμε καλά για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα, ξεπλένουμε και στεγνώνουμε.

Κρύο, χλιαρό ή ζεστό λοιπόν;

Αυτό που μας είναι άνετο. Οι επίσημες οδηγίες για το πλύσιμο των χεριών δεν απαιτούν ζεστό νερό: καθαρό τρεχούμενο νερό, ζεστό ή κρύο, είναι κατάλληλο.

Και η άνεση δεν είναι αμελητέα. Αν το νερό είναι τόσο κρύο ή τόσο ζεστό ώστε να θέλουμε να τελειώσουμε όσο γίνεται γρηγορότερα, μπορεί στην πράξη να οδηγήσει σε χειρότερο πλύσιμο.

Το χλιαρό νερό επομένως είναι μια απολύτως λογική επιλογή – όχι επειδή σκοτώνει περισσότερα μικρόβια, αλλά επειδή είναι ευχάριστο και μας επιτρέπει να πλύνουμε σωστά τα χέρια μας.

Και το αντιβακτηριακό σαπούνι;

Ούτε εδώ χρειάζεται να περιπλέξουμε τα πράγματα. Για το συνηθισμένο πλύσιμο των χεριών στο σπίτι, το απλό σαπούνι και το νερό αρκούν. Δεν χρειάζεται να αναζητούμε ένα προϊόν που γράφει «αντιβακτηριακό» για να θεωρήσουμε ότι τα χέρια μας καθάρισαν σωστά.

Όταν σαπούνι και νερό δεν είναι διαθέσιμα, ένα κατάλληλο αλκοολούχο αντισηπτικό αποτελεί χρήσιμη εναλλακτική σε πολλές καθημερινές περιπτώσεις. Δεν αντικαθιστά όμως το πλύσιμο όταν τα χέρια είναι εμφανώς βρώμικα ή λιπαρά.

Το τελευταίο βήμα που συχνά υποτιμούμε

Υπάρχει τέλος κάτι που κάνουμε αφού κλείσουμε τη βρύση και έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ όσο νομίζουμε: στεγνώνουμε καλά τα χέρια μας.

Τα μικρόβια μεταφέρονται ευκολότερα από και προς βρεγμένα χέρια, γι’ αυτό το σωστό στέγνωμα αποτελεί μέρος της διαδικασίας και όχι απλώς μια λεπτομέρεια.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα περιμένουμε μπροστά στον νιπτήρα να τρέξει καυτό νερό για να «σκοτώσει τα μικρόβια», μπορούμε να γλιτώσουμε την αναμονή.

Για καθαρά χέρια δεν χρειαζόμαστε πιο ζεστό νερό. Χρειαζόμαστε σαπούνι, καλό τρίψιμο και 20 δευτερόλεπτα που πραγματικά θα αφιερώσουμε σε αυτό.