Ενεργειακή «θύελλα» στην ΕΕ: Χαμηλά αποθέματα, ακριβό φυσικό αέριο και η απειλή του ντίζελ

Η Ευρώπη προετοιμάζεται για έναν δύσκολο ενεργειακό χειμώνα, καθώς η άνοδος των τιμών φυσικού αερίου και ντίζελ, τα περιορισμένα αποθέματα και η παρατεταμένη αναστάτωση στις διεθνείς αγορές ενέργειας περιορίζουν τα περιθώρια αντίδρασης των κυβερνήσεων.

Στη συνάντηση των ευρωπαίων υπουργών Ενέργειας στο Δουβλίνο, η οποία πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 29 Οκτωβρίου, το βασικό μήνυμα ήταν ότι, παρά τις προσπάθειες για μακροπρόθεσμη απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, οι άμεσες δυνατότητες προστασίας των καταναλωτών είναι περιορισμένες. Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται ή μπορούν να αξιοποιηθούν από τα κράτη-μέλη βρίσκονται φορολογικές ελαφρύνσεις, οικονομικές ενισχύσεις και προγράμματα που θα επιταχύνουν την εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την ηλεκτροκίνηση.

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει σε δημοσίευμά του το Politico, η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου βρίσκονται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τεσσάρων ετών, την ώρα που τα ευρωπαϊκά αποθέματα είναι χαμηλότερα από τα συνηθισμένα για την εποχή. Παράλληλα, η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει διατηρήσει κλειστά τα Στενά του Ορμούζ επ’ αόριστον, προκαλώντας επιπλέον αναστάτωση στις διεθνείς ροές ενέργειας.

Στο ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον προστίθεται η αβεβαιότητα γύρω από τις αμερικανικές εξαγωγές ντίζελ. Η κυβέρνηση του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο περιορισμού ή απαγόρευσης των εξαγωγών του καυσίμου, μια εξέλιξη που θα μπορούσε να πλήξει ιδιαίτερα την ευρωπαϊκή αγορά.

Οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται να ελπίζουν ότι η Ουάσιγκτον δεν θα προχωρήσει τελικά σε μια τέτοια κίνηση. Παράλληλα, όμως, αναγνωρίζουν ότι σε περίπτωση αμερικανικής απαγόρευσης τα περιθώρια παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα είναι περιορισμένα.

Ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη διαθέτει πλέον περισσότερα ηλεκτρικά οχήματα από ποτέ, ενώ αυξάνεται η αντικατάσταση λεβήτων φυσικού αερίου και πετρελαίου από ηλεκτρικές αντλίες θερμότητας. Κατά την άποψή του, η επιτάχυνση της ηλεκτροδότησης μπορεί να αποτελέσει ένα από τα μέτρα που θα προσφέρουν οφέλη ακόμη και βραχυπρόθεσμα.

Ωστόσο, ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η στροφή στην ηλεκτρική ενέργεια δεν αποτελεί από μόνη της επαρκή απάντηση. Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα σε μόνιμη βάση, απαιτούνται βαθύτερες διαρθρωτικές αλλαγές, οι οποίες αφορούν μεταξύ άλλων τα ευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρισμού, τις αγορές ενέργειας και την ταχύτερη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο ιρλανδός υπουργός Ενέργειας Ντάραγκ Ο’Μπράιεν, η χώρα του οποίου ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Ο ίδιος χαρακτήρισε την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών βασικό εργαλείο για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, επισημαίνοντας παράλληλα ότι το Δουβλίνο επιδιώκει να επιταχύνει την εφαρμογή νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την ενίσχυση των ηλεκτρικών δικτύων.

Ο ιρλανδός υπουργός αναγνώρισε, ωστόσο, ότι οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να απορροφήσουν κάθε αύξηση των τιμών. Οπως εξήγησε, τα κράτη-μέλη διαθέτουν περιθώρια παρέμβασης κυρίως μέσω της φορολογίας, αλλά η βασική αιτία της ευρωπαϊκής ευπάθειας παραμένει η μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Ποιος θα πληρώσει το κόστος

Ενα από τα βασικά ζητήματα που απασχόλησαν τις συζητήσεις στο Δουβλίνο ήταν το ποιος θα πρέπει να αναλάβει το βάρος της αντιμετώπισης των αυξημένων τιμών.

Ορισμένα κράτη-μέλη ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει στην επιβολή έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη ενεργειακών επιχειρήσεων που επωφελούνται από τις υψηλές τιμές. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη απόφαση εναπόκειται στις εθνικές κυβερνήσεις.

Ανάλογη διαφωνία υπάρχει και για την έκκληση του Γιόργκενσεν προς τους καταναλωτές να περιορίσουν την κατανάλωση καυσίμων. Σύμφωνα με ευρωπαϊκή πηγή που γνωρίζει τις σχετικές συζητήσεις, και μίλησε στο Politico, αρκετές εθνικές κυβερνήσεις προτιμούν να αναμένουν σαφέστερες κατευθύνσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν προχωρήσουν σε αντίστοιχες πρωτοβουλίες.

Τόσο ο Γιόργκενσεν όσο και ο Ο’Μπράιεν υπογράμμισαν πάντως ότι τα μέτρα στήριξης θα πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά. Στόχος είναι να αποφευχθούν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών, οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν στρεβλώσεις στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.

Από τα ηλεκτρικά οχήματα μέχρι την αποθήκευση φυσικού αερίου

Οι συνομιλίες στο Κάστρο του Δουβλίνου είχαν έντονα χαρακτήρα αναζήτησης άμεσων λύσεων. Στο τραπέζι βρέθηκαν προτάσεις για μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια, αλλά και για την αξιοποίηση των μπαταριών των ηλεκτρικών οχημάτων ως πρόσθετης πηγής ενέργειας για τα εθνικά δίκτυα.

Παράλληλα, ουκρανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι συμμετείχαν στις συζητήσεις μαζί με εκπροσώπους της Βρετανίας, της Νορβηγίας και της Μολδαβίας, πρότειναν την αποθήκευση ευρωπαϊκών ποσοτήτων φυσικού αερίου στις τεράστιες υπόγειες εγκαταστάσεις της Ουκρανίας.

Ο υπουργός Ενέργειας της Μολδαβίας, Ντόριν Τζουνγκιέτου, υπογράμμισε την ανάγκη για «γρήγορα και απτά αποτελέσματα», εκτιμώντας ότι ένας από τους πιο άμεσους τρόπους για τη μείωση του ενεργειακού κόστους είναι να γίνει ευκολότερη και φθηνότερη η επένδυση των νοικοκυριών σε ανανεώσιμες πηγές, όπως τα φωτοβολταϊκά.

Ωστόσο, όπως αναγνωρίστηκε στις συζητήσεις, η λύση αυτή δεν είναι εξίσου εύκολη σε όλα τα κράτη-μέλη, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις και βαθύτερες αλλαγές στα ηλεκτρικά δίκτυα.

Η Ευρώπη περιμένει τις αποφάσεις Τραμπ

Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε η πιθανότητα επιβολής αμερικανικής απαγόρευσης στις εξαγωγές ντίζελ. Οι ευρωπαίοι υπουργοί εμφανίστηκαν να ελπίζουν ότι η Ουάσιγκτον θα εγκαταλείψει το σχέδιο, αναγνωρίζοντας όμως ότι η τελική απόφαση βρίσκεται στα χέρια του αμερικανού προέδρου.

Ο Γιόργκενσεν δήλωσε ότι έστειλε «σαφές μήνυμα» στον αμερικανό ομόλογό του, Κρις Ράιτ, ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποσύρουν την απειλή περιορισμού των εξαγωγών. Παράλληλα, εξέφρασε ικανοποίηση για δημόσιες δηλώσεις του Ράιτ, σύμφωνα με τις οποίες ένα τέτοιο μέτρο δεν θα ήταν αποτελεσματικό.

Ο Ο’Μπράιεν δήλωσε επίσης ότι οι επαφές που είχε με αμερικανούς αξιωματούχους κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ουάσιγκτον και τη Νέα Υόρκη τον καθησύχασαν ως προς το ενδεχόμενο να προχωρήσει τελικά το σχέδιο.

Ευρωπαίος αξιωματούχος που συμμετείχε στις συζητήσεις εκτίμησε ότι βραχυπρόθεσμα υπάρχουν ελάχιστα περιθώρια παρέμβασης στην τιμή του πετρελαίου και εξέφρασε την ελπίδα ότι η απαγόρευση δεν θα υλοποιηθεί. Oπως σημείωσε, μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα ακόμη και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, καθώς μπορεί να εξυπηρετεί συγκεκριμένες πολιτείες, αλλά όχι απαραίτητα το σύνολο της αμερικανικής αγοράς.

Σύμφωνα με το Politico, αμερικανοί παράγοντες της πετρελαϊκής βιομηχανίας και αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου αναζητούν ήδη εναλλακτικές λύσεις έναντι μιας καθολικής απαγόρευσης εξαγωγών ντίζελ. Μεταξύ των προτάσεων που έχουν συζητηθεί είναι ακόμη και το ενδεχόμενο να ζητηθεί από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να διαθέσουν ποσότητες ντίζελ από τα στρατηγικά τους αποθέματα.

«Σαν να κοιτάμε κρυστάλλινη σφαίρα»

Η αβεβαιότητα αποτυπώθηκε χαρακτηριστικά σε δήλωση του ρουμάνου υφυπουργού Ενέργειας Κριστιάν Μπουσόι, ο οποίος αναγνώρισε ότι ένα μεμονωμένο κράτος-μέλος θα δυσκολευόταν εξαιρετικά να επηρεάσει μια απόφαση της Ουάσιγκτον.

«Το να προσπαθείς να προβλέψεις τι θα κάνει ο Τραμπ είναι σαν να κοιτάς κρυστάλλινη σφαίρα», ανέφερε ευρωπαίος αξιωματούχος.

Παρά τα περιορισμένα περιθώρια, η Ευρωπαϊκή Eνωση δεν είναι εντελώς απροετοίμαστη. Ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, ο οποίος συμμετείχε στις συζητήσεις στο Δουβλίνο, αναγνώρισε ότι η Ευρώπη είναι μία από τις περιοχές που εκτίθενται περισσότερο στις διεθνείς ενεργειακές αναταράξεις.

Ο ίδιος σημείωσε ότι ο διεθνής οργανισμός είναι έτοιμος να συντονίσει, εφόσον χρειαστεί, την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι προς το παρόν μια τέτοια παρέμβαση δεν αποτελεί προτεραιότητα.

Από την πλευρά του, ο Ο’Μπράιεν διαβεβαίωσε ότι τα αποθέματα βρίσκονται σε καλή κατάσταση και ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει φόβος για εξάντλησή τους. Παράλληλα, όμως, έστειλε το μήνυμα ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να προετοιμάζονται για το δυσμενέστερο σενάριο, ακόμη και αν εξακολουθούν να ελπίζουν ότι τελικά δεν θα χρειαστεί να το αντιμετωπίσουν.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google