Ενδιάμεσες εκλογές: Γιατί είναι τόσο σημαντικές για τον πλανήτη

Στο podcast των Financial Times, ο επικεφαλής οικονομικός σχολιαστής Μάρτιν Γουλφ συζητά με την ιστορικό Αν Aπλμπαουμ για τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, οι οποίες δεν αφορούν μόνο τον έλεγχο του Κογκρέσου. Θα δείξουν, όπως σχολιάζουν οι δύο συνομιλητές, αν υπάρχει ακόμη η δυνατότητα να ανακοπεί η αποδυνάμωση των δημοκρατικών θεσμών στις ΗΠΑ και πόσο έχει αλλάξει ο ρόλος της χώρας στον κόσμο. Για την Ευρώπη, το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα προστατεύσει την ασφάλεια και την αυτονομία της.

Στη συζήτηση με τον Γουλφ, η Απλμπαουμ εξηγεί ότι η κυβέρνηση Τραμπ αντιλαμβάνεται διαφορετικά την αμερικανική ισχύ από τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Δεν θεωρεί προτεραιότητα την ηγεσία του δημοκρατικού κόσμου ούτε τη στενή συνεργασία με τους παραδοσιακούς συμμάχους. Προβάλλει μια σχεδόν αυτοκρατορική αντίληψη για το δυτικό ημισφαίριο: οι ΗΠΑ, σύμφωνα με αυτή τη λογική, δικαιούνται να απαιτούν πρόσβαση σε ορυκτούς πόρους ή να πιέζουν για αλλαγές κυβερνήσεων στη Λατινική Αμερική, στον Καναδά ή στη Γροιλανδία. Η εξωτερική πολιτική, κατά την ίδια, εξυπηρετεί την ιδεολογική ομάδα γύρω από τον πρόεδρο και συνδεδεμένα επιχειρηματικά συμφέροντα.

Η κυβέρνηση επιδιώκει επίσης να αποδυναμώσει τον κρατικό μηχανισμό και να θέσει τις ανεξάρτητες ρυθμιστικές υπηρεσίες υπό πολιτικό έλεγχο. Οπως λέει η Απλμπαουμ στο podcast των FΤ, αν οι Δημοκρατικοί δεν καταφέρουν να αποκτήσουν πλειοψηφία στο Κογκρέσο, ίσως γίνει πολύ δυσκολότερο να ανακοπεί αυτή η διαδικασία και να διασφαλιστεί ότι οι εκλογές του 2028 θα είναι ελεύθερες.

Ο Γουλφ θέτει το ζήτημα της εκλογικής ακεραιότητας. Η Απλμπαουμ υπενθυμίζει ότι το αμερικανικό σύστημα αποτελείται από 50 διαφορετικά εκλογικά συστήματα, κάτι που δυσκολεύει τον άμεσο έλεγχο της διαδικασίας από τον πρόεδρο. Εχουν ήδη γίνει προσπάθειες επηρεασμού του αποτελέσματος, λέει στους FΤ: ανασχεδιασμός εκλογικών περιφερειών προς όφελος των Ρεπουμπλικανών, πιέσεις για παράδοση των εκλογικών καταλόγων στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση και διασπορά ατεκμηρίωτων ισχυρισμών ότι μεγάλος αριθμός μεταναστών χωρίς νόμιμο καθεστώς ψηφίζει παράνομα.

Η ιστορικός φοβάται ότι οι ισχυρισμοί αυτοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως πρόσχημα για την παρουσία ομοσπονδιακών δυνάμεων στους δρόμους την ημέρα των εκλογών ή για αμφισβήτηση αποτελεσμάτων σε οριακές αναμετρήσεις. Το στρατόπεδο Τραμπ επιχείρησε να ανατρέψει το αποτέλεσμα των εκλογών του 2020, στις 6 Ιανουαρίου 2021, επομένως δεν μπορεί να αποκλειστεί νέα απόπειρα. Το μέγεθος της συμμετοχής και της ενδεχόμενης νίκης θα έχει ιδιαίτερη σημασία, όπως υπογραμμίζει στη συζήτηση με τον Γουλφ.

Απαντώντας στον Γουλφ στο podcast των FΤ, η Απλμπαουμ εξηγεί ποιος ωφελείται από την απώλεια αμερικανικής αξιοπιστίας. Η Ρωσία είναι ο άμεσος κερδισμένος, λέει. Η κυβέρνηση Μπάιντεν, παρά τις επικρίσεις για ανεπαρκή υποστήριξη προς την Ουκρανία, παρέμενε σύμμαχός της. Ο Τραμπ, αντιθέτως, έχει ενισχύσει την εντύπωση στη Μόσχα ότι μπορεί να κερδίσει τον πόλεμο. Αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για την Ουκρανία και για τις ευρωπαϊκές χώρες, που θα αντιμετώπιζαν τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης κατάρρευσής της.

Η Κίνα ωφελείται με διαφορετικό τρόπο: η αποδυνάμωση των αμερικανικών συμμαχιών τής επιτρέπει να εμφανίζεται ως πιο σταθερή και προβλέψιμη δύναμη. Η Απλμπαουμ σημειώνει, πάντως, ότι η επιρροή του Τραμπ μπορεί να έχει και αντίθετα αποτελέσματα. Οι επιθέσεις του εναντίον του καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνι, για παράδειγμα, φαίνεται να ενίσχυσαν τη δημοτικότητά του. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα μιας Αμερικής αναξιόπιστης και απρόβλεπτης προσφέρει υλικό στην προπαγάνδα αυταρχικών καθεστώτων, που επί χρόνια ισχυρίζονται ότι η δημοκρατία δεν λειτουργεί.

Στη συζήτηση των FΤ, η Απλμπαουμ αποφεύγει να χαρακτηρίσει τις ΗΠΑ «εχθρό» της Ευρώπης. Υπάρχουν ακόμη τμήματα του αμερικανικού στρατού, του επιχειρηματικού κόσμου και της κοινωνίας που διατηρούν στενούς δεσμούς με τους Ευρωπαίους, εξηγεί. Ωστόσο, θεωρεί ότι η Ευρώπη πρέπει να πάψει να εξαρτά την ασφάλειά της από την καλή θέληση της Ουάσιγκτον. Χρειάζεται δικές της τεχνολογικές υποδομές, από το cloud computing έως την αμυντική τεχνολογία, και ταχύτερη μετάβαση σε σύγχρονα συστήματα πολέμου, όπως τα drones και τα μη επανδρωμένα μέσα. Χρειάζεται επίσης νέες συνεργασίες, όπως οι ενισχυμένες σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης με τον Καναδά και την Ινδία. Η ιστορικός περιγράφει στον Γουλφ αυτήν την προσπάθεια ως ένα είδος βασικής πρόνοιας: όχι ως διακοπή των δεσμών με την Αμερική, αλλά ως προστασία από την πιθανότητα να συμπράξουν ξαφνικά αμερικανικές εταιρείες και κράτος εις βάρος των ευρωπαϊκών συμφερόντων.

Ο Γουλφ στρέφει τη συζήτηση στις εκλογές ανά την Ευρώπη και στην εξάπλωση της πολιτικής Τραμπ. Η Απλμπαουμ εκτιμά ότι μια σαφής νίκη των Δημοκρατικών θα έδινε στους μετριοπαθείς πολιτικούς στην Ευρώπη ένα παράδειγμα για το πώς μπορούν να κερδίσουν σε ένα μιντιακό περιβάλλον που επιβραβεύει την υπερβολή και τον εξτρεμισμό. Αντίθετα, μια νίκη των Ρεπουμπλικανών ή ακόμη και ένα ισόπαλο αποτέλεσμα θα ενθάρρυνε τόσο την ευρωπαϊκή Ακροδεξιά όσο και την άκρα Αριστερά να πιστέψουν ότι η πρόκληση και η ακραία ρητορική είναι η αποτελεσματικότερη στρατηγική.

Η ομοιότητα των πολιτικών συγκρούσεων διεθνώς είναι εντυπωσιακή. Εχοντας ζήσει στην Πολωνία και στις ΗΠΑ, η Απλμπαουμ διαπιστώνει παρόμοια πόλωση παρά τις διαφορετικές ιστορίες και κοινωνικές δομές. Κοινός παράγοντας είναι το περιβάλλον των κοινωνικών δικτύων: οι ίδιες πλατφόρμες ανταμείβουν την προσοχή και, συχνά, όσο πιο ακραία είναι μια άποψη τόσο περισσότερο διαδίδεται. Οπως συμφωνεί και ο Γουλφ, αυτό που έχει παγκοσμιοποιηθεί αποτελεσματικά είναι η ακραία πολιτική.

Στο podcast των FΤ, οι δύο συνομιλητές συνδέουν αυτήν τη δυναμική και με το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Σύμφωνα με την Απλμπαουμ, τόσο η Ρωσία όσο και η κυβέρνηση Τραμπ έχουν λόγους να υπονομεύουν την Ενωση. Η ΕΕ μπορεί να ρυθμίζει τις μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες, ενώ περιορίζει και τη δυνατότητα της Μόσχας να επηρεάζει τις πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη και να συνάπτει συμφωνίες χωρίς έλεγχο. Η διάλυση της Ενωσης δεν είναι αναπόφευκτη, επισημαίνει: το οικονομικό κόστος, όπως έδειξε το Brexit, είναι μεγάλο. Επιπλέον, τα κοινοβουλευτικά συστήματα πολλών ευρωπαϊκών χωρών υποχρεώνουν τα κόμματα σε συμβιβασμούς και συνεργασίες.

Η Απλμπαουμ επιμένει, πάντως, στη συζήτηση με τους FT, ότι πρέπει να διακρίνουμε την αντίθεση στη μεταναστευτική πολιτική από την εχθρότητα προς τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Κάποιος μπορεί να ζητά αυστηρότερους ή διαφορετικούς κανόνες μετανάστευσης χωρίς να επιδιώκει την κατάλυση των θεσμικών ελέγχων. Το πραγματικό πρόβλημα, λέει, προκύπτει όταν κόμματα θέλουν να καταλάβουν τους θεσμούς, να αποδυναμώσουν τις δικλίδες ασφαλείας και να αλλάξουν το ίδιο το πολιτικό σύστημα προς όφελός τους.

Η Απλμπάουμ και ο Γουλφ συμφωνούν ότι ακόμη και αν ο Τραμπ παραμείνει πρόεδρος μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, μια δημοκρατική πλειοψηφία στο Κογκρέσο θα μπορούσε να περιορίσει την εξουσία του. Το Κογκρέσο ελέγχει τον προϋπολογισμό, μπορεί να διεξάγει έρευνες, να επηρεάζει διορισμούς και να νομοθετεί. Ακόμη σημαντικότερο, μια αλλαγή των συσχετισμών θα μπορούσε να περιορίσει το κλίμα ατιμωρησίας και τον φόβο που οδηγεί δημόσιους λειτουργούς, εταιρείες και δικηγορικά γραφεία να υπακούν εκ των προτέρων στις επιθυμίες του προέδρου.

Στη συζήτηση με τους FT, η Απλμπαουμ υποστηρίζει ότι για την Ευρώπη η πρώτη προτεραιότητα παραμένει η Ουκρανία. Η ευρωπαϊκή ασφάλεια προϋποθέτει να μπορέσει η χώρα να διατηρήσει το κράτος της, με υπερασπίσιμα σύνορα, ακόμη και αν μια συμφωνία αφήσει προσωρινά άλυτο το ζήτημα των κατεχόμενων εδαφών, λέει στον Γουλφ.

Μια ουκρανική κατάρρευση θα μπορούσε να προκαλέσει μαζική προσφυγική έξοδο, παρατεταμένο ανταρτοπόλεμο και νέα ρωσική στρατιωτική πίεση προς τη Δύση. Γι’ αυτό, κατά την ίδια, η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την ουκρανική άμυνα και να προσφέρει τα μέσα που θα πείσουν τη Μόσχα ότι ο πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί.

Μια νίκη των Δημοκρατικών, καταλήγει η Απλμπαουμ στο podcast των FT, θα υπενθύμιζε ότι το κίνημα MAGA δεν είναι αήττητο ούτε η πολιτική του αναπόφευκτη. Δεν θα σήμαινε, ωστόσο, επιστροφή στην προηγούμενη κανονικότητα. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη αποδυναμώσει τη θέση τους, μεταξύ άλλων με τη στάση τους στη Μέση Ανατολή και την παράξενη σύγκλιση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Ρωσία. Η Ευρώπη, επομένως, οφείλει να σχεδιάσει τη δική της κυριαρχία για τις επόμενες δεκαετίες. Η Απλμπαουμ δεν προβλέπει εκλογικά αποτελέσματα, αλλά θεωρεί ότι μια ουσιαστική αλλαγή θα απαιτούσε καθαρή πλειοψηφία των Δημοκρατικών και στα δύο σώματα του Κογκρέσου. Αν αυτό δεν συμβεί, ο αγώνας θα συνεχιστεί προς τις εκλογές του 2028.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google