Ακόμη και ένα χάπι έκσταση μπορεί να αποβεί μοιραίο

Η τραγική είδηση του θανάτου μιας 20χρονης, η οποία φέρεται να κατανάλωσε MDMA — γνωστό και ως έκσταση — σε πάρτι, επαναφέρει στο προσκήνιο μια διαρκή και σκοτεινή πραγματικότητα: τα παράνομα ναρκωτικά δεν είναι απλώς επικίνδυνα. Είναι απρόβλεπτα. Και η απρόβλεπτη φύση τους είναι αυτή που τα καθιστά δυνητικά θανατηφόρα ακόμη και σε μια και μόνη χρήση.

Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Κλινικής Φαρμακολογίας του ΑΠΘ, Χρύσα Σαρδέλη, μιλώντας στο ERTNews, εξήγησε με σαφήνεια γιατί τα παράνομα ναρκωτικά διαφέρουν ριζικά από οποιοδήποτε φαρμακευτικό σκεύασμα. Παρασκευάζονται σε μη αδειοδοτημένα εργαστήρια και δεν υπόκεινται σε κανέναν έλεγχο. Δεν υπάρχει ποιοτικός έλεγχος, δεν υπάρχει ποσοτικός προσδιορισμός, δεν υπάρχει εγγύηση για το τι περιέχει το χάπι που κάποιος καταναλώνει.

Αυτό σημαίνει κάτι απλό αλλά τρομακτικό: ακόμη και χάπια της ίδιας παρτίδας μπορεί να περιέχουν διαφορετικές συγκεντρώσεις ουσιών. Ένα χάπι μπορεί να περιέχει διπλάσια δόση από το διπλανό του. Και ενδέχεται να περιλαμβάνουν και άλλες, πιο δραστικές ή πιο επικίνδυνες ουσίες — από μεθαμφεταμίνη μέχρι fentanyl, μια συνθετική οπιοειδή ουσία που είναι δεκάδες φορές πιο ισχυρή από τη μορφίνη και μπορεί να προκαλέσει αναπνευστική καταστολή και θάνατο ακόμη και σε ποσότητες αόρατες με γυμνό μάτι.

Η κα Σαρδέλη υπογράμμισε ότι η σύσταση των χαπιών δεν είναι σταθερή. Αυτό σημαίνει ότι καμία συγκεκριμένη ποσότητα δεν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλής. Δεν υπάρχει «μισό χάπι» που είναι σίγουρα ασφαλές. Δεν υπάρχει «δοκιμασμένη παρτίδα» που είναι σίγουρα καθαρή. Δεν υπάρχει «ελεγχόμενη χρήση» που είναι σίγουρα ακίνδυνη.

Ακόμη και ένα χάπι μπορεί να αποβεί μοιραίο, καθώς οι άνθρωποι αντιδρούν με διαφορετικό τρόπο στις ψυχοδραστικές ουσίες. Η ίδια ουσία, στην ίδια δόση, μπορεί να είναι ευχάριστη για έναν άνθρωπο και θανατηφόρα για έναν άλλο. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες δεν είναι προβλέψιμες. Δεν μπορείς να ξέρεις εκ των προτέρων αν είσαι το άτομο που θα υποστεί υπερθερμία, υπερτασική κρίση, καρδιακή αρρυθμία, επιληπτική κρίση ή οξεία ηπατική ανεπάρκεια.

Η καθηγήτρια ανέφερε ότι το έκσταση κυκλοφορεί κυρίως σε μορφή χαπιού, αλλά και ως σκόνη. Ο συνδυασμός ψυχοδραστικών ουσιών με αλκοόλ επιδεινώνει τους κινδύνους. Αυτό δεν είναι απλώς μια προειδοποίηση. Είναι βιολογική πραγματικότητα. Το αλκοόλ και το MDMA επιβαρύνουν και τα δύο το ήπαρ, την καρδιά και το κεντρικό νευρικό σύστημα. Ο συνδυασμός τους αυξάνει την αφυδάτωση, την υπερθερμία και τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων. Και επειδή το αλκοόλ μειώνει την κρίση και την αίσθηση του κινδύνου, οδηγεί σε μεγαλύτερες δόσεις και πιο επικίνδυνες συμπεριφορές.

Η κα Σαρδέλη ήταν κατηγορηματική: «Η μοναδική επιλογή και η μοναδική προστασία που έχουμε είναι να αρνηθούμε να κάνουμε χρήση ναρκωτικών υπό οποιαδήποτε συνθήκη».

Δεν υπάρχει ασφαλής δόση για μια ουσία της οποίας η σύσταση δεν είναι γνωστή. Δεν υπάρχει ασφαλής χρήση για μια ουσία που μπορεί να περιέχει οτιδήποτε. Δεν υπάρχει τρόπος να προβλέψεις αν θα είσαι το άτομο που θα αντιδράσει καλά ή το άτομο που θα πεθάνει.

Τα δεδομένα για το MDMA

Το MDMA (3,4-μεθυλενοδιοξυμεθαμφεταμίνη) είναι μια συνθετική ουσία που δρα ως διεγερτικό και ψευδαισθησιογόνο. Αυξάνει την απελευθέρωση σεροτονίνης, ντοπαμίνης και νορεπινεφρίνης στον εγκέφαλο, προκαλώντας ευφορία, αυξημένη ενέργεια, ενσυναίσθηση και αίσθηση σύνδεσης με τους άλλους. Αλλά αυτά τα αποτελέσματα συνοδεύονται από σοβαρούς κινδύνους:

• Υπερθερμία: Η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος μπορεί να φτάσει σε επικίνδυνα επίπεδα, προκαλώντας βλάβη σε όργανα και θάνατο.
• Αφυδάτωση και υπονατριαιμία: Η υπερβολική κατανάλωση νερού χωρίς ηλεκτρολύτες μπορεί να προκαλέσει οίδημα του εγκεφάλου.
• Καρδιαγγειακές επιπλοκές: Αυξημένη αρτηριακή πίεση, ταχυκαρδία, αρρυθμίες, έμφραγμα.
• Νευροτοξικότητα: Η χρόνια χρήση μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στους νευρώνες που παράγουν σεροτονίνη, οδηγώντας σε κατάθλιψη, άγχος και γνωστικά ελλείμματα.
• Ψυχιατρικές επιπλοκές: Παραισθήσεις, παράνοια, ψύχωση, επιθετικότητα.
• Θάνατος: Ακόμη και σε πρώτη χρήση, λόγω υπερθερμίας, αρρυθμίας, εγκεφαλικού οιδήματος ή αλληλεπίδρασης με άλλες ουσίες.

Η τραγική απώλεια της 20χρονης δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό.  Στην Ελλάδα, όπως και σε πολλές άλλες χώρες, η χρήση παράνομων ουσιών σε πάρτι και φεστιβάλ έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Και μαζί της, οι θάνατοι. Οι ουσίες που κυκλοφορούν είναι όλο και πιο ισχυρές, όλο και πιο ασταθείς στη σύστασή τους, όλο και πιο επικίνδυνες.