«Άνθρωποι έτρεχαν πανικόβλητοι, σκόνταφταν, έπεφταν»

«Ήταν λίγο μετά τις τρεις, όταν ξαφνικά ακούσαμε παράξενους ήχους. Έναν, δύο. Και αμέσως μετά, 15 ή 20, ίσως και 30. Κατά την εκτίμησή μου, ήταν 30 ή και περισσότεροι. Και μάλιστα κάπως σε ριπές», περιγράφει ο Βιτόλντ Νουκ. Είναι μία από τις δεκάδες φωνές ανθρώπων που βρέθηκαν το μεσημέρι του Σαββάτου (7/11) στην ιστορική πλατεία Rynek Główny της Κρακοβίας, όταν η καρδιά της πόλης μετατράπηκε σε σκηνικό πολέμου.

«Βλέπαμε ανθρώπους να τρέχουν πανικόβλητοι, να σκοντάφτουν, ορισμένους να πέφτουν στο έδαφος», συνεχίζει ο ίδιος αυτόπτης μάρτυρας, την ώρα που ακόμη και οι τουριστικές άμαξες απομακρύνονταν έντρομες.

Η αρχική αντίδραση πολλών ήταν η σύγχυση. Ο Φίλιπ Βλόνταρζ, που βρισκόταν κοντά σε ένα μπαρ, θυμάται: «Περπατούσαμε στην πλατεία, κοντά σε ένα μπαρ και ξαφνικά άρχισαν οι πυροβολισμοί. Νόμιζα ότι ήταν κάποια πυροτεχνήματα. Ξαφνικά όλοι οι άνθρωποι άρχισαν να τρέχουν προς όλες τις κατευθύνσεις. Τότε εγώ και ο φίλος μου μπήκαμε γρήγορα στο μπαρ». Όμως, ο τρόμος κορυφώθηκε δευτερόλεπτα αργότερα: «Μετά από μερικά δευτερόλεπτα άρχισε πάλι να πυροβολεί και ξαφνικά είδαμε το αυτοκίνητο να περνάει δίπλα μας και να σταματάει. Από το παράθυρο βλέπαμε ότι πυροβολούσε από το αυτοκίνητο εναντίον ανθρώπων εκεί, στην πλατεία. Μόλις το είδαμε, φύγαμε πολύ γρήγορα».

Συγκλονιστική είναι και η περιγραφή του Κόνραντ, ο οποίος κατέφυγε στο τοπικό αστυνομικό τμήμα: «Περπατούσα, στο ύψος του κινηματογράφου Pod Baranami, δίπλα στο αστυνομικό τμήμα της κεντρικής πλατείας. Ξαφνικά άρχισα να ακούω πυροβολισμούς. Στην αρχή νόμιζα ότι ήταν κροτίδα. Όμως οι πυροβολισμοί είχαν ρυθμό, επαναλαμβάνονταν και ήταν βαθιοί. Ξαφνικά γύρισα και ήταν σαν να έπεσε ένα λιοντάρι στη σαβάνα. Όλοι άρχισαν να τρέχουν, οι άνθρωποι έπεφταν. Και ξαφνικά είδα ένα μαύρο αυτοκίνητο να περνάει δίπλα από τις άμαξες. Το άλογο και ο αμαξάς τινάχτηκαν. Είδα πυροβολισμούς να βγαίνουν από το παράθυρο του οδηγού και καπνό». Μπαίνοντας στο τμήμα, αντίκρισε τον απόλυτο πανικό: «Μπήκα μέσα και υπήρχαν πολλοί άνθρωποι κρυμμένοι στο πάτωμα. Κανείς τους δεν μιλούσε πολωνικά, ήταν όλοι τουρίστες».

Μία γυναίκα που περπατούσε με την παρέα της κοντά στο μνημείο του Άνταμ Μιτσκιέβιτς και βρήκε καταφύγιο στο εστιατόριο Wierzynek, περιέγραψε στο δίκτυο Onet τον σουρεαλισμό των πρώτων στιγμών: «Ακούσαμε δυνατούς κρότους. Έμοιαζαν κάπως σαν να είχε κάποιος ανάψει κροτίδες. Ξαφνικά ένα κύμα ανθρώπων άρχισε να τρέχει προς την είσοδο. Μας παρέσυρε ο πανικός και αρχίσαμε να τρέχουμε κι εμείς. […] Κανείς δεν ήξερε τι συνέβαινε. Μερικοί άνθρωποι εξακολουθούσαν να περπατούν στην πλατεία σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Εμείς δεν γνωρίζαμε ακόμη τι είχε πραγματικά συμβεί».

Ωστόσο, μέσα στην τραγωδία, αναδείχθηκε και η αυταπάρνηση των πολιτών. Ένας περαστικός που είδε ένα αυτοκίνητο με τρύπα από σφαίρα στο παρμπρίζ, αφηγείται: «Είδαμε ένα πλήθος ανθρώπων. Δύο άτομα ήταν πεσμένα στη διασταύρωση, δίπλα σε αυτοκίνητα. Ένα από τα αυτοκίνητα είχε τρύπα από σφαίρα στο μπροστινό παρμπρίζ και μέσα βρίσκονταν δύο άνθρωποι». Όπως σημειώνει, αυτό που θα του μείνει χαραγμένο δεν ήταν μόνο η φρίκη, αλλά η αλληλεγγύη: «Αυτό που μας συγκλόνισε περισσότερο ήταν οι πολίτες που έτρεχαν να βοηθήσουν. Οι περαστικοί εξακολουθούσαν να προσφέρουν βοήθεια. Οι άνθρωποι έβγαζαν τις μπλούζες τους για να σταματήσουν την αιμορραγία των τραυματιών που βρίσκονταν στο έδαφος. Ήταν συγκλονιστικό».

Η στιγμή που αστυνομικός εξουδετερώνει τον 24χρονο δράστη:

Το χρονικό της επίθεσης και το προφίλ του δράστη

Η αιματηρή διαδρομή του αυτοκινήτου τελείωσε στη διασταύρωση των οδών Dietla και Stradomska μετά από σύγκρουση. Εκεί, ο 24χρονος δράστης βγήκε από το όχημα, ανοίγοντας πυρ κατά των αστυνομικών. Οι Αρχές ανταπέδωσαν, καταφέρνοντας τελικά να τον τραυματίσουν και να τον ακινητοποιήσουν. Ένας από τους αστυνομικούς που τον σταμάτησε τραυματίστηκε κρίσιμα και δίνει μάχη για τη ζωή του, με την αστυνομία να κάνει δραματική έκκληση για αίμα.

Ο απολογισμός της επίθεσης είναι βαρύτατος: έξι νεκροί (μεταξύ των οποίων ένας Βρετανός) και 16 τραυματίες (δύο εκ των οποίων αστυνομικοί), με τους περισσότερους να νοσηλεύονται σε κρίσιμη κατάσταση. Ανάμεσα στους τραυματίες βρίσκονται πολίτες από την Αυστρία, τη Γερμανία, την Πορτογαλία, τη Ρωσία και τη Βρετανία.

Ο 24χρονος Πολωνός Μίχαλ Οκσίνσκι, που νοσηλεύεται φρουρούμενος και σε σοβαρή κατάσταση, μην επιτρέποντας προς το παρόν την ανάκρισή του, έκρυβε ένα ακόμη πιο σκοτεινό μυστικό. Όπως αποκαλύφθηκε, τα ξημερώματα πριν το μακελειό στην Κρακοβία, είχε δολοφονήσει τους γονείς και την αδελφή του, με πυροβόλο όπλο, στο σπίτι τους στην πόλη Οστρόβιετς Σφιεντοκσίσκι, 200 χλμ. βορειότερα. Ο εκπρόσωπος της Εισαγγελίας, Ντάνιελ Προκοπόβιτς, τόνισε πως είναι «πολύ πιθανό» τα δύο εγκλήματα να συνδέονται άμεσα, επιβεβαιώνοντας πως εντοπίστηκαν συνολικά 11 όπλα (7 στο σπίτι και τα υπόλοιπα στο όχημα), με τον δράστη να κατέχει άδεια οπλοκατοχής. Ο Οστρίσνκι φέρεται να χρησιμοποίησε στρατιωτικού τύπου τυφέκιο (πιθανώς AR-15).

Το κίνητρό του δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως, όμως οι πρώτες ενδείξεις των Αρχών, που διερευνούν την υπόθεση ως τρομοκρατική ενέργεια, δείχνουν προς την επιρροή του από την ακροδεξιά και υπερεθνικιστική ιδεολογία.

Το βίντεο που ανέβασε ο Μίχαλ Οκσίνσκι λίγο πριν το μακελειό, λέγοντας: «Θα καπνίσω ένα τσιγαριλίκι, γιατί σήμερα πρόκειται να κάνω κάτι πραγματικά κακό»:

Το τέλος της «νησίδας ασφάλειας»

Η Πολωνία έχει κηρύξει διήμερο εθνικό πένθος. Η κεντρική πλατεία της Κρακοβίας παραμένει αποκλεισμένη, ενώ το παραδοσιακό σάλπισμα από τον ναό της Παναγίας σίγησε για 12 ώρες – για πρώτη φορά από το 1939. Σε όλη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένης της Βαρσοβίας, τα μέτρα ασφαλείας έχουν ενισχυθεί, εντείνοντας το κλίμα ανησυχίας που είχε ήδη δημιουργηθεί από πρόσφατες επιθέσεις με μαχαίρι σε σχολεία.

Το σοκ στην πολωνική κοινωνία είναι βαθύ. Η εφημερίδα Rzeczpospolita, στο κύριο άρθρο της, κάνει λόγο για «βίαιο τέλος μιας εποχής» όπου η χώρα αποτελούσε «νησίδα ασφάλειας».

Ο κάτοικος της Κρακοβίας, Βίτολντ Σλοβικόφσκι, συνοψίζει το συλλογικό μούδιασμα: «Είναι τρομερό ότι μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο στην Πολωνία. Δεν έχει ξανασυμβεί», εκφράζοντας τον φόβο πως η χώρα μπαίνει σε «μια νέα εποχή». Η 20χρονη Μαρία από τη Βαρσοβία υπερθεματίζει: «Τα πρόσφατα γεγονότα, όχι μόνο αυτό, επηρεάζουν πραγματικά το αίσθημα ασφάλειάς μας».

Μέσα στο σκοτάδι, η μόνη αχτίδα παραμένει ο ηρωισμός των ανδρών της Αστυνομίας. Όπως έγραψε στο «X» (πρώην Twitter) ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ: «Ο Γιάκουμπ Κούλικ και ο Άρτουρ Μοράνσκι είναι πραγματικοί ήρωες. Πιθανότατα έσωσαν πολλές ανθρώπινες ζωές, αψηφώντας τον κίνδυνο για τις δικές τους».