Ig Nobel 2026: Από το «τέλειο» ουρητήριο μέχρι το φιλί και το γάλα της κατσαρίδας

Αν υπάρχει ένα βραβείο που αποδεικνύει ότι η επιστήμη δεν χρειάζεται πάντα να είναι σοβαροφανής, αυτό είναι τα Ig Nobel.

Η φετινή απονομή πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στη Ζυρίχη, αφήνοντας πίσω της τη μακρά παράδοση των 35 τελετών στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης και τίμησε έρευνες που εκ πρώτης όψεως μοιάζουν απίθανες: από τον σχεδιασμό ενός ουρητηρίου που δεν πιτσιλάει μέχρι τη μελέτη του πώς μυρίζουν τα μωρά και οι έφηβοι στους γονείς τους.

Τα Ig Nobel, που δημιουργήθηκαν το 1991 από τον Marc Abrahams, αποτελούν μια χιουμοριστική «παρωδία» των βραβείων Nobel.

Η φιλοσοφία τους, ωστόσο, είναι πολύ συγκεκριμένη: να βραβεύουν έρευνα που πρώτα κάνει τον κόσμο να γελάσει και στη συνέχεια να σκεφτεί. Και οι φετινοί νικητές υπηρετούν αυτή την ιδέα σχεδόν τέλεια.

Το φιλί δεν είναι μόνο ανθρώπινη υπόθεση

Το βραβείο Βιομηχανικής κατέληξε στις Matilda Brindle, Catherine Talbot και Stuart West, οι οποίοι προσπάθησαν να δώσουν έναν πιο ακριβή επιστημονικό ορισμό στο… φιλί.

Η ομάδα πρότεινε έναν ορισμό που δεν περιορίζεται στον άνθρωπο, αλλά περιλαμβάνει μη επιθετική επαφή στόμα με στόμα μεταξύ ατόμων του ίδιου είδους, με κίνηση των χειλιών ή των αντίστοιχων στοματικών μερών και χωρίς μεταφορά τροφής.

Η προσέγγιση αυτή επέτρεψε στους ερευνητές να εξετάσουν το φιλί ως εξελικτικό φαινόμενο. Η μελέτη καταλήγει ότι αρκετά μεγάλα πρωτεύοντα χρησιμοποιούν συμπεριφορές που μπορούν να ενταχθούν σε αυτή την κατηγορία, ενώ οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι και οι Νεάντερταλ πιθανότατα φιλιούνταν.

Οι πλούσιοι και η καραμέλα των παιδιών

Το Ig Nobel Οικονομίας πήραν οι Paul Piff, Daniel Stancato, Stéphane Côté, Rodolfo Mendoza-Denton και Dacher Keltner για έρευνα σχετικά με τη σχέση κοινωνικής τάξης και ανήθικης συμπεριφοράς.

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν επτά διαφορετικές μελέτες, εξετάζοντας μεταξύ άλλων αν άνθρωποι υψηλότερης κοινωνικοοικονομικής τάξης είχαν μεγαλύτερη τάση να «κόβουν» την κυκλοφορία, να παρεμποδίζουν πεζούς ή να παίρνουν καραμέλες που προορίζονταν για παιδιά.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι συμμετέχοντες υψηλότερης κοινωνικής τάξης ήταν συχνότερα διατεθειμένοι να επιδείξουν συμπεριφορές που οι ερευνητές χαρακτήρισαν ανήθικες. Η μελέτη, πάντως, δεν υποστηρίζει ότι όλοι οι πλούσιοι συμπεριφέρονται με αυτόν τον τρόπο και αναγνωρίζει τις σημαντικές εξαιρέσεις.

Το γάλα της κατσαρίδας έχει… περισσότερη ενέργεια

Στη Χημεία, η βράβευση πήγε σε ομάδα ερευνητών που μελέτησε ένα ιδιαίτερα παράξενο διατροφικό υλικό: το «γάλα» της κατσαρίδας Diploptera punctata.

Το συγκεκριμένο είδος είναι ζωοτόκο και τρέφει τα έμβρυά του με ένα υγρό πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά.

Οι επιστήμονες μελέτησαν τους κρυστάλλους που σχηματίζονται στο πεπτικό σύστημα των εμβρύων και διαπίστωσαν ότι περιέχουν, ανάλογα με την ποσότητα, περισσότερη από τριπλάσια ενέργεια σε σχέση με αντίστοιχη ποσότητα γαλακτοκομικού γάλακτος.

Η ιδέα ότι το συγκεκριμένο υλικό μπορεί να αποτελέσει κάποτε διατροφική λύση παραμένει πολύ μακριά από την καθημερινότητα. Η επιστημονική αξία της έρευνας βρίσκεται κυρίως στη μελέτη του τρόπου με τον οποίο οργανώνεται και αποθηκεύεται η ενέργεια σε αυτή τη μοναδική μορφή τροφής.

Πώς φυσάμε σωστά τη μύτη μας

Το Ig Nobel Ιατρικής απονεμήθηκε μετά θάνατον στον Ιάπωνα Tokuji Unno για μια έρευνα που δύσκολα θα κέρδιζε βραβείο… καλής αισθητικής: την αεροδυναμική του φυσήματος της μύτης.

Ο Unno χρησιμοποίησε ειδικά όργανα για να μετρήσει την ταχύτητα, τον όγκο και τη διάρκεια της εκπνοής από κάθε ρουθούνι, ενώ παρακολούθησε και τις μεταβολές της πίεσης στο αυτί.

Το συμπέρασμά του ήταν ότι η μεγαλύτερη «εκπνευστική ώθηση» μπορεί να βοηθήσει στην αποτελεσματικότερη απομάκρυνση της βλέννας.

75 δηλητηριώδη φίδια και ένα πολύ κακό… πάτημα

Το Ig Nobel Βιολογίας απονεμήθηκε σε ερευνητές που θέλησαν να καταλάβουν πότε ένα δηλητηριώδες φίδι είναι πιθανότερο να δαγκώσει άνθρωπο.

Για τον σκοπό αυτό μελέτησαν 75 οχιές Bothrops jararaca, εξετάζοντας τις αντιδράσεις τους όταν άνθρωποι τις πλησίαζαν ή πατούσαν διαφορετικά σημεία του σώματός τους, πάντα με προστατευτικό εξοπλισμό.

Η έρευνα έδειξε ότι η θερμοκρασία, η ώρα της ημέρας, το σημείο του σώματος που δέχεται την πίεση, αλλά και χαρακτηριστικά του ίδιου του φιδιού επηρεάζουν την πιθανότητα επίθεσης.

Το ουρητήριο που δεν πιτσιλάει

Στη Φυσική, οι Randy Hurd, Zhao Pan, Tadd Truscott και Kaveeshan Thurairajah βραβεύτηκαν για την προσπάθειά τους να λύσουν ένα πρόβλημα που αφορά σχεδόν κάθε δημόσια τουαλέτα: το πιτσίλισμα.

Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η ιδανική γωνία πρόσκρουσης της ροής είναι περίπου 30 μοίρες. Με βάση αυτό το εύρημα σχεδίασαν ένα καμπύλο ουρητήριο, εμπνευσμένο από το σχήμα του ναυτίλου.

Στις δοκιμές των ερευνητών, το συγκεκριμένο σχέδιο δεν παρουσίασε σταγονίδια που επέστρεφαν προς τα έξω, ενώ άλλα σχέδια μπορούσαν να προκαλέσουν έως και 50 φορές περισσότερο πιτσίλισμα.

Ένα 3D printer με «μύτη» κουνουπιού

Το Ig Nobel Τεχνολογίας αφορά μία από τις πιο αλλόκοτες αλλά και εντυπωσιακές ιδέες της φετινής χρονιάς: τη χρήση της προβοσκίδας ενός θηλυκού κουνουπιού ως ακροφυσίου για τρισδιάστατη εκτύπωση.

Η ομάδα των Justin Puma, Zhen Yang, Evan Johnston και των συνεργατών τους ονόμασε τη διαδικασία «Necroprinting».

Η προβοσκίδα του κουνουπιού είναι εξαιρετικά λεπτή και έχει εξελιχθεί ώστε να διαχειρίζεται τη ροή υγρού. Το πείραμα έδειξε ανάλυση 18 έως 22 μικρομέτρων, περίπου δύο φορές μικρότερη από εκείνη των μικρότερων εμπορικά διαθέσιμων μεταλλικών ακροφυσίων.

Τα μωρά μυρίζουν υπέροχα – Οι έφηβοι όχι και τόσο

Στην Οσφρητική, οι Ilona Croy, Tomasz Frackowiak, Thomas Hummel και Agnieszka Sorokowska μελέτησαν κάτι που πολλοί γονείς πιθανότατα έχουν διαπιστώσει χωρίς τη βοήθεια εργαστηρίου.

Οι ερευνητές ζήτησαν από 235 γονείς να αξιολογήσουν τη μυρωδιά των παιδιών τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι γονείς απολαμβάνουν ιδιαίτερα τη μυρωδιά των μωρών και των μικρών παιδιών τους, ενώ η θετική αξιολόγηση μειώνεται όσο τα παιδιά μεγαλώνουν και περνούν στην εφηβεία.

Παρά την αλλαγή, η μυρωδιά των μεγαλύτερων παιδιών παρέμενε γενικά πιο ευχάριστη στους γονείς τους από εκείνη παιδιών με τα οποία δεν είχαν συγγένεια.

Ο φίλος που μισεί αυτούς που μισείς

Το Ig Nobel Ειρήνης στράφηκε σε ένα λιγότερο… ειρηνικό χαρακτηριστικό της φιλίας.

Οι Jaimie Arona Krems, Rebecka Hahnel-Peeters, Laureon Merrie, Keelah Williams και Daniel Sznycer εξέτασαν περισσότερους από 1.000 ανθρώπους στις ΗΠΑ και την Ινδία και διαπίστωσαν ότι, ενώ οι άνθρωποι προτιμούν συνήθως ευγενικούς και αξιόπιστους φίλους, οι προτιμήσεις αλλάζουν όταν στο επίκεντρο βρίσκονται άνθρωποι που θεωρούν εχθρούς τους.

Σε αυτή την περίπτωση, ορισμένοι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι προτιμούν φίλους που είναι πιο επιθετικοί απέναντι σε εκείνους που αντιπαθούν, χωρίς όμως να επιθυμούν μια γενικά επιθετική συμπεριφορά.

1.000 ανδρικά εσώρουχα θαμμένα σε 25 χώρες

Και κάπου εδώ φτάνουμε ίσως στην πιο χαρακτηριστική έρευνα των φετινών Ig Nobel.

Το βραβείο Εδαφολογίας πήραν οι Franz Bender, Marcel van der Heijden, Atlant Bieri και Pia Viviani, οι οποίοι έθαψαν 1.000 ζευγάρια ανδρικών βαμβακερών εσωρούχων σε περισσότερες από 25 χώρες.

Οι εθελοντές έθαψαν τα εσώρουχα μαζί με φακελάκια τσαγιού και τα ξέθαψαν έπειτα από 30 και 60 ημέρες. Ο στόχος δεν ήταν, φυσικά, να μετρηθεί η αντοχή των εσωρούχων, αλλά η δραστηριότητα των οργανισμών του εδάφους.

Όσο περισσότερο αποσυντίθενταν τα εσώρουχα, τόσο περισσότερη βιολογική δραστηριότητα υποδήλωναν.

Οι ερευνητές υποστήριξαν ότι ο λεγόμενος «underpants index» μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση της υγείας του εδάφους, συμπληρώνοντας άλλες μεθόδους, όπως ο γνωστός «teabag index».

Από τη Βοστώνη στη Ζυρίχη

Η φετινή τελετή είχε και έναν συμβολικό χαρακτήρα. Για πρώτη φορά μετά από 35 χρόνια, τα Ig Nobel έφυγαν από τη Βοστώνη και πραγματοποιήθηκαν στο Kongresshaus της Ζυρίχης, στις 3 Σεπτεμβρίου.

Η αλλαγή δεν ήταν τυχαία. Οι διοργανωτές είχαν εξηγήσει ότι οι ανησυχίες για την ασφάλεια των διεθνών επισκεπτών στις ΗΠΑ είχαν κάνει αρκετούς προηγούμενους νικητές να μην ταξιδέψουν για την τελετή.

Εφεξής, η διοργάνωση θα μετακινείται σε ευρωπαϊκές πόλεις: το 2027 θα πραγματοποιηθεί στην Αμβέρσα, ενώ η Ζυρίχη θα επιστρέψει στο πρόγραμμα το 2028.