FT: Γιατί μετακομίζουν οι υπερπλούσιοι στην Αθήνα – Τα φορολογικά κίνητρα και η πρόκληση

Φορολογικός παράδεισος αποτελεί για τους υπερπλούσιους του κόσμου η Αθήνα, μία τάση που από το 2020 έχει ενισχυθεί με τη θέσπιση μίας σειράς φορολογικών κινήτρων για την προσέλκυση νέων κατοίκων από το εξωτερικό, σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times. 

Δεν είναι τυχαίο, επομένως, το ενδιαφέρον που προκάλεσε η είδηση, ότι ένας δισεκατομμυριούχος διαχειριστής hedge fund (αντισταθμιστικό κεφάλαιο) σχεδιάζει να εγκαταλείψει το Λονδίνο και να μεταφέρει την έδρα των δραστηριοτήτων του στην Αθήνα.

Η Ελλάδα, εδώ και αρκετά χρόνια, προσπαθεί να προσελκύσει εύπορους ξένους υπηκόους, ενθαρρύνοντάς τους να μεταφέρουν τα κεφάλαιά τους στη χώρα. Σήμερα, όμως, επιδιώκει κάτι περισσότερο: να φέρουν μαζί τους τις επιχειρήσεις και τις οικογένειές τους. Οι πολιτικές που συνοδεύουν αυτή την επιδίωξη έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν σημαντικά την αγορά ακινήτων υψηλής αξίας.

Από το 2020, η Ελλάδα έχει θεσπίσει μια σειρά φορολογικών κινήτρων με στόχο την προσέλκυση νέων κατοίκων από το εξωτερικό.

• Το καθεστώς φορολόγησης για κατοίκους εξωτερικού που εγκαθίστανται στην Ελλάδα (γνωστό ως non-dom regime).

Το καθεστώς αυτό προβλέπει ότι όσοι πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις —μεταξύ άλλων, την πραγματοποίηση επένδυσης τουλάχιστον 500.000 ευρώ σε ακίνητα, επιχειρήσεις, κινητές αξίες ή μετοχές νομικών προσώπων— μπορούν να υπαχθούν σε ένα ειδικό καθεστώς φορολόγησης, καταβάλλοντας ετήσιο φόρο 100.000 ευρώ για το εισόδημά τους που προέρχεται από το εξωτερικό, ανεξαρτήτως του ύψους του.

• Οι συνταξιούχοι που προέρχονται από άλλη χώρα και που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις μπορούν να επωφεληθούν από έναν ενιαίο φορολογικό συντελεστή 7% επί του εισοδήματός τους από το εξωτερικό, για χρονικό διάστημα έως και 15 ετών.
• Οι εργαζόμενοι και οι επιχειρηματίες που πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας και μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα δικαιούνται απαλλαγή από τον φόρο κατά 50% επί του εισοδήματος που αποκτούν από μισθωτή εργασία ή επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα.

Τα μέτρα αυτά έχουν σχεδιαστεί με πολλαπλούς στόχους, σύμφωνα με όσα υποστηρίζει η ελληνική κυβέρνηση: να συμβάλουν στην αντιστροφή του «brain drain», το οποίο εκτοξεύθηκε λόγω της οικονομικής κρίσης, όταν σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι εγκατέλειψαν την Ελλάδα μέσα σε μία δεκαετία. Παράλληλα, στόχος είναι να προσελκύσουν επαγγελματίες με διεθνή κινητικότητα, καθώς και να ενθαρρύνουν ξένες επιχειρήσεις να εγκαταστήσουν και να αναπτύξουν δραστηριότητες στη χώρα.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της Greece Sotheby’s International Realty, Σάββα Σαββαΐδη το 2025 οι αγοραστές που επωφελήθηκαν από το ειδικό φορολογικό καθεστώς non-dom στην Ελλάδα αντιπροσώπευαν σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού όγκου συναλλαγών του μεσιτικού γραφείου. Πρόκειται για συγκλονιστική αύξηση, καθώς πριν από το 2024 η συμμετοχή τους ήταν σχεδόν μηδενική. Περισσότερες από τις μισές συναλλαγές αφορούσαν αγοραστές που διέθεταν βρετανικό διαβατήριο.

Φέτος αποφασίστηκε επίσης η μείωση του φορολογικού συντελεστή επί των αμοιβών απόδοσης (carried interest) για διαχειριστές επενδυτικών κεφαλαίων που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις και μεταφέρουν τη δραστηριότητά τους στην Ελλάδα, από 15% σε μόλις 5%.

Ωστόσο, για να ισχύσει αυτή η φορολογική ελάφρυνση, απαιτείται η ελληνική δραστηριότητα του επενδυτικού κεφαλαίου να πραγματοποιεί ετήσιες δαπάνες τουλάχιστον 3 εκατ. ευρώ στη χώρα. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι η παρουσία του στην Ελλάδα είναι ουσιαστική και όχι απλώς τυπική ή προσχηματική.

Η πρόκληση

Ο στόχος όμως είναι υπερβαίνει την προσέλκυση ορισμένων εύπορων ιδιωτών που θα αγοράσουν εξοχικές κατοικίες στην Ελλάδα. Το «βλέμμα» είναι στραμμένο στο πρώτο κύμα αφίξεων πλούσιων επενδυτών και επιχειρηματιών που θα λειτουργήσει ως πόλος έλξης για μια ευρύτερη κοινότητα επαγγελματιών και τις οικογένειές τους.

«Δεν πρόκειται απλώς για δέκα ανθρώπους που ξοδεύουν πολλά χρήματα» αναφέρει στους FT ο σύμβουλος του υπουργού Οικονομικών, Βασίλης Καρατζάς. «Η πραγματική τους δυναμική έγκειται στο ότι μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία ενός οικοσυστήματος και ενός επιχειρηματικού περιβάλλοντος που μέχρι σήμερα δεν υπήρχε στη χώρα» υποστηρίζει.

Το ενδιαφέρον από χώρες εκτός Ευρώπης

Σύμφωνα με στοιχεία του ελληνικού Υπουργείου Οικονομικών, από την εισαγωγή του ειδικού φορολογικού καθεστώτος non-dom έχουν υποβληθεί περίπου 500 αιτήσεις υπαγωγής σε αυτό, εκ των οποίων σχεδόν οι μισές προέρχονται από χώρες εκτός Ευρώπης.

Παράλληλα, περίπου 1.500 συνταξιούχοι και σχεδόν 10.000 στελέχη επιχειρήσεων, μισθωτοί, ελεύθεροι επαγγελματίες και επιχειρηματίες έχουν υποβάλει αιτήσεις για την ένταξή τους σε άλλα ειδικά φορολογικά καθεστώτα και κίνητρα.

«Πρόκειται για μια συνεχή ροή ανθρώπων», αναφέρει η Χρύσα Μηλιού, γενική γραμματέας Φορολογικής Πολιτικής του ελληνικού Υπουργείου Οικονομικών.

Το μεγάλο στοίχημα για την Ελλάδα είναι να τους πείσει να αποκτήσουν μόνιμους δεσμούς με τη χώρα και να δημιουργήσουν εδώ τη ζωή τους, αντί απλώς να μεταφέρουν στην Ελλάδα τη φορολογική τους κατοικία, χωρίς ουσιαστική φυσική παρουσία.