AP: Γιατί οι αναλυτές κρατούν μικρό καλάθι για τη συμφωνία Τραμπ – Πούτιν στο ντίζελ

Η συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για την προμήθεια ντίζελ από τη Ρωσία υπόσχεται ανακούφιση από τις υψηλές τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ, αλλά οι αναλυτές αμφισβητούν κατά πόσο μπορεί να φέρει ουσιαστικό αποτέλεσμα, καθώς ι ποσότητες που θα κατευθυνθούν στην αμερικανική αγορά δεν συνεπάγονται απαραίτητα αύξηση της παγκόσμιας προσφοράς, ενώ η χαλάρωση των κυρώσεων δημιουργεί μια νέα πηγή οικονομικού οφέλους για τη Μόσχα.

Σύμφωνα με το Associated Press, οι ΗΠΑ επιχειρούν να συγκρατήσουν το κόστος των καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, την ώρα που ο πόλεμος στο Ιράν διατηρεί τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. Ωστόσο, η επιλογή του Τραμπ να στραφεί στη Ρωσία, μόλις έναν μήνα μετά την υπογραφή νόμου για αυστηρότερες κυρώσεις εναντίον της, αναδεικνύει μια αντίφαση στην αμερικανική πολιτική: η προσπάθεια μείωσης των τιμών στο εσωτερικό μπορεί να ενισχύσει τα ενεργειακά έσοδα της χώρας που η Ουάσιγκτον επιδιώκει να πιέσει οικονομικά για τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Παρασκευή (9.10.2026), μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πούτιν, ότι η Ρωσία θα διαθέσει άμεσα περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ, επιπλέον 500.000 τόνους τον Νοέμβριο και ακόμη 1 εκατ. τόνους αμέσως μετά. Θα ακολουθήσουν άλλοι 3 εκατ. τόνοι μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, όπως ανέφερε.

Παρά την ανακοίνωση, οι ειδικοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί. «Τι σημαίνει αυτό για τις τιμές; Νομίζω ότι μάλλον όχι πολλά», δήλωσε αναλυτής ενέργειας στο Center for Strategic and International Studies (CSIS) και χαρακτήρισε τη συμφωνία «μεγάλο όφελος για τη Ρωσία και τον Πούτιν», καθώς η Μόσχα επιδιώκει να διαθέσει τα αποθέματα ντίζελ θερινών προδιαγραφών πριν στραφεί στα βαρύτερα καύσιμα που χρειάζεται τον χειμώνα.

Ανάλογη ήταν η εκτίμηση του Μάικλ Λιντς από το Energy Policy Research Foundation. «Είναι σαν να μετακινούμε τις ξαπλώστρες στον Τιτανικό. Αν πάρουμε ντίζελ από τη Ρωσία, ουσιαστικά σημαίνει ότι οι σημερινοί πελάτες της δεν θα το πάρουν και θα πρέπει να στραφούν αλλού, κάτι που θα διατηρήσει τις τιμές περίπου εκεί που βρίσκονται σήμερα».

Οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης του ντίζελ υποχώρησαν μετά την ανακοίνωση, ωστόσο η μέση τιμή στις ΗΠΑ παρέμενε στα 6,28 δολάρια το γαλόνι, έχοντας φτάσει στο ιστορικό υψηλό των 6,52 δολαρίων στις 22 Σεπτεμβρίου.

Την ίδια στιγμή, η δυνατότητα της Ρωσίας να αυξήσει τις εξαγωγές της παραμένει περιορισμένη, αφού η Μόσχα έχει απαγορεύσει τις εξαγωγές ντίζελ από τον Ιούλιο, καθώς οι επανειλημμένες ουκρανικές επιθέσεις στα διυλιστήριά της έχουν περιορίσει την παραγωγή. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), η ρωσική παραγωγή ντίζελ έχει μειωθεί κατά περίπου 30%.

Ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης Αλεξάντερ Νόβακ δήλωσε στο ρωσικό πρακτορείο Tass ότι η χώρα «ξεκινά αμέσως την άρση των περιορισμών στις εξαγωγές ντίζελ νωρίτερα από το προγραμματισμένο» και πρόσθεσε ότι οι παραδόσεις προς τις ΗΠΑ μπορούν να αρχίσουν μέσα στον Οκτώβριο, ενώ η εγχώρια αγορά θα είναι «πλήρως εφοδιασμένη» με ντίζελ.

Πρώτη φορά από το 2022 εξαιρέσεις σε κυρώσεις

Λίγο μετά την ανακοίνωση του Τραμπ, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε προσωρινή άδεια, σύμφωνα με την οποία οι αμερικανικές κυρώσεις δεν θα εφαρμόζονται έως τον Απρίλιο του 2027 στις παραδόσεις ρωσικού ντίζελ που είχε φορτωθεί σε δεξαμενόπλοια έως την Παρασκευή. Σημειώνεται πως πρόκειται για την πρώτη εξαίρεση διάρκειας μεγαλύτερης των 30 ημερών από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022.

Η απόφαση έρχεται έναν μήνα μετά την υπογραφή νόμου που προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις σε Ρώσους αξιωματούχους, τράπεζες και δεξαμενόπλοια του σκιώδους στόλου, απαγόρευση νέων αμερικανικών επενδύσεων στη Ρωσία και δασμούς έως 100% στους πέντε μεγαλύτερους εισαγωγείς ρωσικού πετρελαίου ή φυσικού αερίου, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Οι ΗΠΑ έχουν απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου από το 2022.

Η συμφωνία προκάλεσε την αντίδραση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος τη χαρακτήρισε «μια αδύναμη απόφαση, δυστυχώς, μια αδύναμη απόφαση από ισχυρούς εταίρους». Υποστήριξε ότι η οικονομική ενίσχυση της Μόσχας θα της επιτρέψει να συνεχίσει τον πόλεμο και πρόσθεσε: «Πιστεύω ότι η ομάδα μας χρησιμοποιείται απλώς ως προπέτασμα καπνού. Και αυτό σίγουρα δεν είναι δίκαιο. Σίγουρα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπίζονται μεταξύ τους οι εταίροι».

Ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία Τσακ Σούμερ και οι γερουσιαστές Τζιν Σαχίν και Ελίζαμπεθ Γουόρεν κατηγόρησαν τον Τραμπ ότι προδίδει την Ουκρανία, τους Ευρωπαίους συμμάχους και την αμερικανική εθνική ασφάλεια. «Αρκετά πια. Ο πρόεδρος πρέπει να τερματίσει τον πόλεμό του με το Ιράν αντί να χρηματοδοτεί την πολεμική μηχανή της Ρωσίας», ανέφεραν.

Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ, συνυπογράφων του νόμου για τις κυρώσεις, δήλωσε ότι η απόφαση «μας καθιστά συνένοχους στον πόλεμο του Πούτιν κατά της Ουκρανίας», ενώ ο βουλευτής Ντον Μπέιερ χαρακτήρισε την ανακοίνωση «εξοργιστική».

Από την πλευρά του, ο Τραμπ δήλωσε ότι «οι χαμηλότερες τιμές για τους Αμερικανούς, ιδιαίτερα τους σπουδαίους αγρότες, κτηνοτρόφους και οδηγούς φορτηγών μας, είναι η μεγαλύτερη προτεραιότητά μου». Αργότερα ευχαρίστησε δημόσια τον Πούτιν για τη συμφωνία, λέγοντας: «Θέλω να ευχαριστήσω τον πρόεδρο Πούτιν. Για να είμαι ειλικρινής, έχουμε τεράστιες ποσότητες πετρελαίου που έρχονται στη χώρα μας, και είναι ντίζελ, που είναι αυτό που θέλουμε. Οπότε, ευχαριστώ».

Ο Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία «επιβεβαίωσε την ετοιμότητά της να προμηθεύσει πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα στην αμερικανική και την παγκόσμια αγορά», εκφράζοντας την πεποίθηση ότι αυτό «θα έχει θετικό αντίκτυπο σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία».

Ωστόσο, βασικές λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν αδιευκρίνιστες. Ο Λευκός Οίκος δεν διευκρίνισε ποιος θα πληρώσει για το ρωσικό ντίζελ ή πότε θα είναι διαθέσιμο, ενώ ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσακόφ απέφυγε να απαντήσει εάν η Μόσχα εξασφάλισε ανταλλάγματα από την Ουάσιγκτον.