Υγεία

Οι επιπλοκές της παχυσαρκίας δεν εμφανίζονται ξαφνικά – αναπτύσσονται σιωπηλά όσο η παχυσαρκία εξελίσσεται

Του Αζά Λευτέρη

Παθολόγου – Διαβητολόγου

Αν. Δ/ντή Γ´ Παθολογικής Κλινικής «ΥΓΕΙΑ»

Ιατρικού Συμβούλου ΦΑΡΜΑΣΕΡΒ – ΛΙΛΛΥ

Ορισμός της παχυσαρκίας και επιπλοκές

Το υπερβολικό βάρος είναι μια κατάσταση υπερβολικής εναπόθεσης λίπους.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) η παχυσαρκία είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα νόσος που προκύπτει από πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις μεταξύ γενετικών και νευροβιολογικών παραγόντων, διατροφικών συμπεριφορών και πρόσβασης σε υγιεινές τροφές.  Τις τελευταίες δεκαετίες, η παχυσαρκία έχει αυξηθεί σε όλο τον κόσμο, καθώς η  κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη συνοδεύτηκε από αλλαγές στη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα, στις κοινωνικές συνθήκες και στην ατομική συμπεριφορά. Αυτές οι συνθήκες έχουν δημιουργήσει περιβάλλοντα που ευνοούν την ανάπτυξη της παχυσαρκίας, με περισσότερους από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους να ζουν με παχυσαρκία παγκοσμίως.

Η διάγνωση του υπερβάλλοντος βάρους ή της παχυσαρκίας γίνεται με τη μέτρηση του βάρους και του ύψους των ατόμων και με τον υπολογισμό του δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ): βάρος (kg)/ύψος² (m²). O ΔΜΣ όμως δεν αντικατοπτρίζει την κατανομή του λίπους στο σώμα. Επιπλέον μετρήσεις, όπως η περίμετρος της μέσης, βοηθούν στη διάγνωση, επειδή το λίπος γύρω από όργανα, όπως το ήπαρ και τους μυς σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο για καρδιακές και μεταβολικές ασθένειες όπως ο σακχαρώδης διαβήτης.

Η υπερβολική ή δυσλειτουργική συσσώρευση λιπώδους ιστού συνδέεται με μεταβολικές επιπτώσεις, οι οποίες με την πάροδο του χρόνου μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές επιπλοκές για την υγεία. Σχεδόν κάθε σύστημα στο σώμα επηρεάζεται από την παχυσαρκία. Οι κύριες χρόνιες ασθένειες που σχετίζονται με την παχυσαρκία περιλαμβάνουν τον σακχαρώδη διαβήτη, τις καρδιακές παθήσεις, την νεφρική ανεπάρκεια, αναπνευστικές παθήσεις όπως το άσθμα και η υπνική άπνοια, διαταραχές ψυχικής υγείας όπως η κατάθλιψη αλλά και διάφορες μορφές καρκίνου .

Κλινική και προκλινική παχυσαρκία

Πρόσφατη δημοσίευση σε έγκριτο Ευρωπαϊκό ιατρικό περιοδικό από μια Επιτροπή Επιστημόνων Διαβήτη και Ενδοκρινολογίας, πρότεινε την κατάταξη της παχυσαρκίας σε 2 κατηγορίες:  την “κλινική παχυσαρκία”, μια χρόνια ασθένεια με δυσλειτουργία βασικών οργάνων, όπως καρδιακή ανεπάρκεια, αρτηριακή υπέρταση ή αποφρακτική υπνική άπνοια και  την “προ-κλινική παχυσαρκία”, μια κατάσταση υπερβάλλοντος σωματικού λίπους χωρίς τρέχουσες δυσλειτουργίες αλλά με αυξημένο μελλοντικό κίνδυνο υγείας. Επιπλέον  προτείνεται η  διάγνωση να μην βασίζεται αποκλειστικά στον δείκτη μάζας σώματος (BMI ), αλλά να λαμβάνει υπόψη πιο ακριβείς εκτιμήσεις της περίσσειας λίπους.

Τα άτομα που ζουν με προκλινική παχυσαρκία έχουν υπερβολικό σωματικό λίπος αλλά όχι σημεία διαταραγμένης λειτουργίας οργάνων ή ιστών που σχετίζονται άμεσα με την παχυσαρκία και μπορούν να ολοκληρώσουν τις καθημερινές τους δραστηριότητες χωρίς δυσκολίες. Παρά το ότι τα άτομα με προκλινική παχυσαρκία δεν έχουν τρέχουσα ασθένεια, έχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ασθενειών όπως σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2,  καρδιοαγγειακών παθήσεων και ορισμένων μορφών καρκίνου. Επιπλέον, σε μεγάλη προοπτική μελέτη 30 ετών, οι περισσότεροι άνθρωποι με προκλινική παχυσαρκία εξελίχθηκαν τελικά σε άτομα με κλινική παχυσαρκία και ανέπτυξαν δυσλειτουργία ζωτικών οργάνων ( πχ καρδιάς -ήπατος – νεφρών ), ενώ η μακροχρόνια μηχανική και φυσική επιβάρυνση του υπερβολικού βάρους στις αρθρώσεις, την αναπνοή και τους ιστούς είχε ως αποτέλεσμα σοβαρές παθολογικές συνέπειες (οστεοαρθρίτιδα γονάτων – άπνοια στον ύπνο – συναισθηματικές διαταραχές).

Πρόληψη- Αντιμετώπιση

Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η έγκαιρη πρόληψη και αντιμετώπιση της παχυσαρκίας σε πρώιμο στάδιο, αποτελεί προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία, καθώς η παχυσαρκία αποτελεί βασικό παράγοντα στην ανάπτυξη πολλών επιπλοκών. Αυτό προϋποθέτει εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας στην ιατρική της παχυσαρκίας, και την έναρξη μιας ουσιαστικής και χωρίς στιγματισμό συζήτησης με τον ασθενή ώστε να μην αποφεύγουν να αναζητήσουν βοήθεια πριν εμφανιστούν οι επιπλοκές. Κυρίως όμως απαιτείται έγκαιρη πρόσβαση των ατόμων που ζουν με παχυσαρκία στην κατάλληλη φροντίδα και θεραπεία, που περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής με κατάλληλη διατροφή, άσκηση και φαρμακευτική αγωγή όταν απαιτείται.

Απώλεια βάρους τουλάχιστον 10% μπορεί να βελτιώσει την καρδιομεταβολική υγεία, ενώ οι μελέτες δείχνουν ότι η πρώιμη παρέμβαση συνδέεται συχνά με μεγαλύτερο κλινικό όφελος. Δεδομένου ότι η παχυσαρκία είναι ένα χρόνιο νόσημα, θα πρέπει να αντιμετωπίζεται όπως και άλλες χρόνιες ασθένειες με μακροχρόνια θεραπεία.

Συμπερασματικά, οι επιπλοκές της παχυσαρκίας δεν εμφανίζονται ξαφνικά. Αναπτύσσονται σταδιακά και στα αρχικά στάδια είναι συχνά ασυμπτωματικές, οπότε δεν πρέπει να περιμένουμε την εμφάνιση επιπλοκών για να παρέμβουμε. Στην παχυσαρκία, η έγκαιρη θεραπεία είναι καθοριστική.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Christensen S, Nelson C. Chronicity of obesity and the importance of early treatment to reduce cardiometabolic risk and improve body composition. Obes Pillars. 2025;15:100175
  • Fitch AK, Bays THE. Obes Pillars. 2022
  • Koenen M, Hill MA, Cohen P, Sowers JR. Obesity, adipose tissue and vascular dysfunction. Circ Res. 2021;128:951–968
  • Nat Commun. 2026 Feb 19;17(1):1935
  • Lancet Diabetes Endocrinol. 2025 Mar;13(3):221-262.

Δημοσιεύτηκε ! 2026-11-17 11:56:00

Back to top button