ΗΠΑ: Στο προσκήνιο η εκλογή προέδρου με βάση την πανεθνική λαϊκή ψήφο

Νέα ώθηση αποκτά στις Ηνωμένες Πολιτείες η πρωτοβουλία για την ανάδειξη του προέδρου με βάση το σύνολο των ψήφων που συγκεντρώνουν οι υποψήφιοι σε εθνικό επίπεδο, μετά τις νίκες των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές.

Οπως επισημαίνει η Washington Post, παρά τη νέα πολιτική δυναμική, η εφαρμογή του σχεδίου παραμένει αβέβαιη, καθώς απαιτεί πρόσθετες νομοθετικές εγκρίσεις και αναμένεται να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρές νομικές αμφισβητήσεις.

Στο επίκεντρο βρίσκεται μια διαπολιτειακή συμφωνία, βάσει της οποίας οι Πολιτείες που συμμετέχουν δεσμεύονται να απονέμουν τις εκλεκτορικές τους ψήφους στον υποψήφιο που συγκεντρώνει τις περισσότερες ψήφους σε ολόκληρη τη χώρα, ακόμη και αν έχει ηττηθεί στη συγκεκριμένη πολιτεία.

Για να τεθεί σε ισχύ η συμφωνία, θα πρέπει να προσχωρήσουν σε αυτήν Πολιτείες που διαθέτουν συνολικά τουλάχιστον 270 εκλεκτορικές ψήφους, δηλαδή τον αριθμό που απαιτείται για την εκλογή προέδρου.

Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με την εφημερίδα, στη συμφωνία συμμετέχουν 18 Πολιτείες και η Περιφέρεια της Κολούμπια, οι οποίες διαθέτουν συνολικά 222 εκλεκτορικές ψήφους. Το αποτέλεσμα των πρόσφατων εκλογών δημιουργεί νέες προοπτικές, καθώς οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο τόσο των νομοθετικών σωμάτων όσο και της κυβερνητικής εξουσίας σε πέντε ακόμη Πολιτείες που δεν έχουν προσχωρήσει στη συμφωνία: την Αριζόνα, το Μίσιγκαν, τη Νεβάδα, την Πενσιλβάνια και το Ουισκόνσιν.

Οι πέντε αυτές πολιτείες διαθέτουν συνολικά 61 εκλεκτορικές ψήφους, αριθμό που θα μπορούσε να οδηγήσει τη συμφωνία πάνω από το απαιτούμενο όριο των 270, εφόσον εξασφαλιστούν οι αναγκαίες εγκρίσεις.

Στόχος να μην εκλέγεται πρόεδρος ο ηττημένος στη λαϊκή ψήφο

Βασικός στόχος των υποστηρικτών της πρωτοβουλίας είναι να αποτραπεί η επανάληψη εκλογικών αποτελεσμάτων όπως εκείνα του 2000 και του 2016. Και στις δύο περιπτώσεις, ο Τζορτζ Ου. Μπους και ο Ντόναλντ Τραμπ αντίστοιχα κέρδισαν την προεδρία, παρότι οι Δημοκρατικοί αντίπαλοί τους είχαν συγκεντρώσει περισσότερες ψήφους στο σύνολο της χώρας.

Υπέρ της αλλαγής έχει τοποθετηθεί και ο κυβερνήτης της Πενσιλβάνια, Τζος Σαπίρο, ο οποίος συγκαταλέγεται στα πρόσωπα που θεωρούνται πιθανοί διεκδικητές του προεδρικού χρίσματος το 2028. Μιλώντας στο podcast «Pod Save America», υπογράμμισε ότι «το σημαντικότερο είναι να ακούγεται και να γίνεται σεβαστή η βούληση του λαού».

Μια τέτοια μεταρρύθμιση, σημειώνει η Washington Post, θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής των προεδρικών εκστρατειών. Αντί οι υποψήφιοι να επικεντρώνουν την προσοχή τους σε έναν περιορισμένο αριθμό αμφίρροπων πολιτειών, θα είχαν κίνητρο να διεκδικούν ψήφους σε ολόκληρη την αμερικανική επικράτεια.

Οι υποστηρικτές της συμφωνίας εκτιμούν ότι το νέο σύστημα θα ενθάρρυνε τους υποψηφίους να επιδιώκουν ευρύτερη εκλογική απήχηση. Στον αντίποδα, οι επικριτές προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να περιορίσει την πολιτική βαρύτητα των μικρότερων πολιτειών, καθώς οι προεδρικές εκστρατείες θα στρέφονταν κυρίως προς τις πολυπληθέστερες, όπως η Καλιφόρνια, το Τέξας και η Φλόριντα.

Συνταγματικά εμπόδια και προοπτική δικαστικών προσφυγών

Πέρα από τις πολιτικές διαφωνίες, η πρωτοβουλία εγείρει και σοβαρά συνταγματικά ερωτήματα. Οι αντίπαλοί της υποστηρίζουν ότι μια τόσο σημαντική αλλαγή στον τρόπο εκλογής του προέδρου προϋποθέτει αναθεώρηση του αμερικανικού Συντάγματος και δεν μπορεί να επιτευχθεί απλώς μέσω νομοθετικών αποφάσεων των πολιτειών.

Ο Ντάνιελ Λένινγκτον, αντιπρόεδρος του συντηρητικού Wisconsin Institute for Law and Liberty, δήλωσε στη Washington Post ότι οι πολέμιοι της συμφωνίας είναι προετοιμασμένοι να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη.

Ένα από τα κεντρικά νομικά ζητήματα είναι κατά πόσον η διαπολιτειακή συμφωνία χρειάζεται την έγκριση του Κογκρέσου. Ορισμένοι από τους υποστηρικτές της θεωρούν ότι μια τέτοια έγκριση δεν είναι απαραίτητη, δηλώνουν ωστόσο ότι προτίθενται να την επιδιώξουν. Ανοιχτό παραμένει και το ερώτημα, εάν ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα είχε τη δυνατότητα να ασκήσει βέτο.

Πρόσθετες νομικές επιπλοκές εντοπίζει ο καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Notre Dame, Ντέρεκ Μίλερ. Όπως εξηγεί στην εφημερίδα, οι προσφυγές θα μπορούσαν να επικεντρωθούν στη διαφορετική μεταχείριση των ψηφοφόρων από πολιτεία σε πολιτεία, καθώς δεν ισχύουν παντού οι ίδιοι κανόνες για την ταυτοποίηση των εκλογέων, την επιστολική και την πρόωρη ψηφοφορία.

Αντίστοιχα ζητήματα ενδέχεται να προκύψουν και από τις διαφορετικές προϋποθέσεις κατοικίας που ισχύουν για τους ψηφοφόρους. Κατά την εκτίμησή του, οι διαφωνίες αυτές είναι πιθανό να φτάσουν τόσο στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ όσο και στα ανώτατα δικαστήρια επιμέρους πολιτειών.

Επιφυλάξεις ακόμη και στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών

Η προώθηση της συμφωνίας, πάντως, δεν θεωρείται δεδομένη ακόμη και στις πολιτείες όπου οι Δημοκρατικοί έχουν πλέον τον πολιτικό έλεγχο. Όπως καταγράφει η Washington Post, στο εσωτερικό του κόμματος εξακολουθούν να υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις.

Ο εκλεγμένος κυβερνήτης του Ουισκόνσιν, Ντέιβιντ Κρόουλι, έχει ταχθεί υπέρ της υπέρβασης του σημερινού συστήματος του Εκλεκτορικού Κολεγίου. Αντίθετα, ο εκλεγμένος κυβερνήτης της Νεβάδας, Άαρον Φορντ, δεν έχει δεσμευθεί ότι θα εγκρίνει τη συμφωνία, ενώ η κυβερνήτης της Αριζόνας, Κέιτι Χομπς, έχει αποφύγει να ξεκαθαρίσει τη θέση της.

Η εφημερίδα υπενθυμίζει, μάλιστα, ότι η Νεβάδα είχε επιχειρήσει και στο παρελθόν να προχωρήσει σε ανάλογη νομοθετική ρύθμιση. Το 2019, σχετικό νομοσχέδιο είχε απορριφθεί με βέτο από τον τότε Δημοκρατικό κυβερνήτη Στιβ Σίσολοκ, ο οποίος είχε προειδοποιήσει ότι η αλλαγή θα μπορούσε να αποδυναμώσει τον ρόλο των μικρότερων πολιτειών στις προεδρικές εκλογές.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google