Πέθανε σε ηλικία 89 ετών ο Τζέι Ροκφέλερ

Ο Τζον Ντ. «Τζέι» Ροκφέλερ ο 4ος, εξέχον μέλος μίας εκ των ισχυρότερων και πλουσιότερων οικογενειών στην ιστορία των ΗΠΑ, άφησε την τελευταία του πνοή την Παρασκευή, 6 Νοεμβρίου, σε ηλικία 89 ετών, στην κατοικία του στην Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με τη Washington Post, που μετέδωσε την είδηση, η οικογένειά του δεν προέβη σε ανακοίνωση σχετικά με τα αίτια του θανάτου του.

Στη διάρκεια της μακράς, τριακονταετούς πορείας του στην αμερικανική Γερουσία, ο Ροκφέλερ ξεχώρισε για τους αγώνες του υπέρ της διεύρυνσης της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα, αλλά και για την εντονότατη κριτική που άσκησε στον Τζορτζ Μπους τον νεότερο σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράκ.

Το βάρος ενός ιστορικού ονόματος

Γεννημένος στη Νέα Υόρκη στις 18 Ιουνίου 1937, μόλις λίγες εβδομάδες μετά τον θάνατο του προπάππου του και άλλοτε πλουσιότερου ανθρώπου στην Αμερική, Τζον Ντ. Ροκφέλερ, ο Τζέι έφερε από νωρίς στους ώμους του τεράστιες προσδοκίες. Άλλωστε, μεγάλωσε σε μια πραγματική πολιτική και οικονομική δυναστεία: ο πατέρας του υπήρξε διακεκριμένος φιλάνθρωπος, ο θείος του, Νέλσον, διετέλεσε κυβερνήτης της Νέας Υόρκης και αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, ο θείος του, Γουίνθροπ, κυβερνήτης του Αρκάνσας, ενώ ο θείος του, Ντέιβιντ, βρέθηκε στο «τιμόνι» της Chase Manhattan Bank.

Ωστόσο, η δική του ζωή άλλαξε ριζικά ρότα μετά την αποφοίτησή του από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Από το 1964 έως το 1966, συμμετείχε σε ένα πρόγραμμα εθνικής υπηρεσίας στη φτωχή, αγροτική Δυτική Βιρτζίνια, μια εμπειρία που καθόρισε την πολιτική του κοσμοθεωρία.

Η αναρρίχηση στην πολιτική σκηνή

Σε ηλικία κάτω των 30 ετών, το 1966, εκλέχθηκε στο νομοθετικό σώμα της Δυτικής Βιρτζίνια, ενώ δύο χρόνια αργότερα ανέλαβε χρέη Υπουργού Εσωτερικών της πολιτείας. Παρά την αποτυχία του να εκλεγεί κυβερνήτης το 1972 (περίοδος κατά την οποία υπηρέτησε ως πρόεδρος κολεγίου), επανήλθε δριμύτερος και κέρδισε το αξίωμα το 1976, υπηρετώντας για δύο θητείες σε μια πολιτεία απόλυτα συνυφασμένη με την εξόρυξη άνθρακα.

Το 1984, αξιοποιώντας εκατομμύρια δολάρια από την προσωπική του περιουσία, κέρδισε την πρώτη από τις συνολικά πέντε εξαετείς θητείες του στη Γερουσία. Αν και συχνά βρισκόταν στη σκιά του έτερου γερουσιαστή της πολιτείας, του ιστορικού Ρόμπερτ Μπερντ (ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 2010), ο χαμηλών τόνων Δημοκρατικός κατάφερε να αφήσει το δικό του στίγμα.

Αγώνας για την υγεία και ρήξη με τα λόμπι του άνθρακα

Στο Κογκρέσο, ο Ροκφέλερ ηγήθηκε σημαντικών επιτροπών (Εμπορίου, Επιστήμης και Μεταφορών, Βετεράνων, Πληροφοριών) και αφιερώθηκε στην καταπολέμηση της φτώχειας. Υπήρξε βασικός αρχιτέκτονας του προγράμματος του 1997 που παρείχε κάλυψη σε εκατομμύρια ανασφάλιστα παιδιά (CHIP), προστάτευσε τις παροχές των ανθρακωρύχων και των βετεράνων και στήριξε τόσο το (αποτυχημένο) σχέδιο του Μπιλ Κλίντον τη δεκαετία του ’90, όσο και το Obamacare το 2010. Μάλιστα, προσπάθησε σθεναρά, αν και χωρίς επιτυχία, να εντάξει στο Obamacare ένα ομοσπονδιακό, δημόσιο πρόγραμμα ασφάλισης για όλους τους πολίτες, ως αντίβαρο στις ακριβές ιδιωτικές ασφαλιστικές.

Παρότι παραδοσιακά στήριζε τη βαριά βιομηχανία της πολιτείας του, το 2012 δεν δίστασε να εξοργίσει τα στελέχη του άνθρακα, καταψηφίζοντας τις προσπάθειες των Ρεπουμπλικανών να μπλοκάρουν τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς για τις εκπομπές ρύπων.

Όταν το 2013 ανακοίνωσε την απόσυρσή του από την πολιτική, συνόψισε την πορεία του με τα εξής λόγια: «Η υπεράσπιση εκείνων που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη υπήρξε ο σκοπός της ζωής μου και δεν θα σταματήσω ποτέ να αγωνίζομαι για να φέρω μια αλλαγή προς το καλύτερο για τους ανθρώπους που σημαίνουν τόσα πολλά για μένα».

Η μεταμέλεια για το Ιράκ και το σφυροκόπημα στον Μπους

Ίσως η πιο καθοριστική, ωστόσο, στιγμή της μετέπειτα καριέρας του ήταν η στάση του απέναντι στον πόλεμο του Ιράκ. Αν και το 2002 είχε υπερψηφίσει την εισβολή, γρήγορα μετάνιωσε. Ως επικεφαλής της Επιτροπής Πληροφοριών της Γερουσίας, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση Μπους.

Το 2004 παραδέχθηκε ανοιχτά το λάθος του: «Αν γνώριζα τότε όσα γνωρίζω σήμερα, θα είχα καταψηφίσει», δήλωσε στην Charleston Gazette, προσθέτοντας αιχμηρά: «Πιστεύω ότι οι πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών είχαν διαμορφωθεί κατάλληλα. Και πιστεύω ότι και η ερμηνεία αυτών των πληροφοριών είχε διαμορφωθεί ανάλογα. Είχαμε έναν πρόεδρο ο οποίος, όπως γνωρίζουμε πλέον, ήταν αποφασισμένος να οδηγήσει τη χώρα σε πόλεμο».

Το 2008, η έκθεση της Επιτροπής του κατέρριψε το αφήγημα του Λευκού Οίκου περί όπλων μαζικής καταστροφής και διασυνδέσεων του Σαντάμ Χουσεΐν με την Αλ Κάιντα, με τον ίδιο να κατακεραυνώνει τον Μπους και τον Ντικ Τσένι: «Το να παρουσιάζεται στον αμερικανικό λαό η εικόνα ότι οι δύο πλευρές διατηρούσαν επιχειρησιακή συνεργασία και συνιστούσαν μια ενιαία, αδιαχώριστη απειλή, ήταν θεμελιωδώς παραπλανητικό και οδήγησε το έθνος σε πόλεμο με βάση ψευδείς παραδοχές».

Ο Τζέι Ροκφέλερ αφήνει πίσω του τη σύζυγό του, Σάρον Πέρσι Ροκφέλερ (ισχυρό στέλεχος της δημόσιας τηλεόρασης), και τα τέσσερα παιδιά τους.

Με πληροφορίες από το Reuters