Reuters: Πώς ο Τραμπ σχεδιάζει να κυβερνήσει χωρίς το Κογκρέσο

Ο Ντόναλντ Τραμπ προετοιμάζεται εδώ και μήνες για το ενδεχόμενο ανάληψης του ελέγχου του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς, δημιουργώντας σχέδια ώστε να συνεχίσει την προώθηση βασικών σημείων της ατζέντας του μέσω της εκτελεστικής εξουσίας.

Ανώτεροι αξιωματούχοι του Αμερικανού Προέδρου, συμπεριλαμβανομένων του αναπληρωτή προσωπάρχη Στίβεν Μίλερ και του διευθυντή προϋπολογισμού Ράσελ Βόουτ, συνεργάζονται από τον Απρίλιο με το Νομικό Γραφείο του Λευκού Οίκου, προκειμένου να εντοπίσουν εκτελεστικές πράξεις για τη μετανάστευση, τους δασμούς, το κόστος στέγασης και τις ομοσπονδιακές δαπάνες, τις οποίες θα μπορούσε να προωθήσει ο Τραμπ χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.

Παράλληλα, ο Νομικός Σύμβουλος του Λευκού Οίκου, Γουίλ Σαρφ και η ομάδα του εξετάζουν επίσης «τι μπορεί να κάνει νόμιμα ο Τραμπ από μόνος του, πού θα μπορούσε να εξαντλήσει τα όρια των εξουσιών του, και πώς να υπερασπιστεί αυτές τις αποφάσεις στα δικαστήρια».

Ο σχεδιασμός αυτός υπογραμμίζει ένα παράδοξο των ενδιάμεσων εκλογών της Τρίτης: Ο έλεγχος του Κογκρέσου θα έδινε στους Δημοκρατικούς τη δυνατότητα να διεξαγάγουν έρευνες για τον Τραμπ, να μπλοκάρουν νομοσχέδια και να περιορίσουν τις προτεραιότητές του στις δαπάνες. Ωστόσο, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ θα διατηρούσε ευρεία εκτελεστική εξουσία στο εμπόριο, την εξωτερική πολιτική και την ομοσπονδιακή γραφειοκρατία, την οποία έχει ήδη χρησιμοποιήσει επιθετικά κατά τη δεύτερη θητεία του.

Βέτο στους Δημοκρατικούς

Εάν οι Ρεπουμπλικανοί χάσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, ο Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει πώς θα μπορούσε να ασκεί βέτο για «έναν ή δύο μήνες», προτού καταλήξει σε συμβιβασμούς με τους Δημοκρατικούς.

«Υποθέτω ότι θα γίνω ο “κύριος Βέτο”», δήλωσε ο Τραμπ στο podcast «Pod Force One» της New York Post, σε απόσπασμα συνέντευξης που δόθηκε στη δημοσιότητα την Κυριακή. «Και μετά, κάποια στιγμή, πιθανότατα θα κλείσουμε συμφωνίες».

Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό «κέρδος» τεσσάρων εδρών τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, όσο και στη Γερουσία για να ανατρέψουν τις ισχνές πλειοψηφίες των Ρεπουμπλικανών (218-214 και 53-47 αντίστοιχα). Οι δημοσκοπήσεις ευνοούν τους Δημοκρατικούς για την ανάκτηση της Βουλής, ενώ η μάχη για τη Γερουσία παραμένει εξαιρετικά αμφίρροπη.

Τον τελευταίο μήνα, ο Τραμπ πραγματοποιεί προεκλογικές συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα, προσπαθώντας να διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς, την ώρα που οι συνεργάτες του προετοιμάζονται στο παρασκήνιο για ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό τοπίο το 2027.

Ο Λευκός Οίκος απέρριψε το ενδεχόμενο απωλειών για τους Ρεπουμπλικανούς και κατηγόρησε τα μέσα ενημέρωσης ότι προωθούν ένα ψευδές αφήγημα.

«Αυτή η κυβέρνηση και οι Ρεπουμπλικανοί της κοινής λογικής θα συνεχίσουν να θωρακίζουν τα σύνορά μας, να αποκαθιστούν τον νόμο και την τάξη, να επιστρέφουν περισσότερα χρήματα στις τσέπες των σκληρά εργαζόμενων Αμερικανών και να φέρνουν νίκες για τον αμερικανικό λαό», δήλωσε η Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Λόρεν Μπις.

Μεταξύ των εκτελεστικών μέτρων που εξετάζονται είναι νέοι δασμοί στις εισαγωγές κρίσιμων ορυκτών και ανεμογεννητριών, αυστηρότεροι κανόνες για τις βίζες ξένων φοιτητών και αλλοδαπών εργαζομένων, καθώς και μέτρα με στόχο τη μείωση του κόστους στέγασης και κατασκευών, ανέφερε ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. Ομοσπονδιακές υπηρεσίες έχουν υποβάλει προτάσεις και νομικές αξιολογήσεις για ενέργειες στις οποίες θα μπορούσε να προβεί μονομερώς η κυβέρνηση.

Ο Βόουτ, του οποίου το Γραφείο Διαχείρισης και Προϋπολογισμού των ΗΠΑ (OMB) επιβλέπει τις ομοσπονδιακές δαπάνες, εξετάζει ποιες προτεραιότητες μπορούν να προχωρήσουν αξιοποιώντας κονδύλια που έχουν ήδη εγκριθεί από το Κογκρέσο. Επιθυμεί επίσης να τροποποιήσει τους κανόνες των ομοσπονδιακών επιχορηγήσεων, ώστε τα πολιτικά διορισμένα στελέχη να έχουν μεγαλύτερο λόγο στο ποια κυβερνητικά προγράμματα λαμβάνουν χρήματα των φορολογουμένων, δίνοντας δυνητικά στον Λευκό Οίκο μεγαλύτερη επιρροή στις ομοσπονδιακές δαπάνες χωρίς να απαιτείται η έγκριση του Κογκρέσου.

Ο Τραμπ έχει ενημερωθεί για τις προετοιμασίες και έχει συμμετάσχει σε συζητήσεις σχετικά με αυτές.

Ερωτηθείς για το πόσο άνετα θα ένιωθε ο Τραμπ να κυβερνά μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων υπό ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς, μία από τις πηγές είπε στο Reuters: «Πολύ άνετα».

Θα κυβερνήσει χωρίς το Κογκρέσο

Ο Τραμπ έχει ήδη δοκιμάσει τα όρια της προεδρικής εξουσίας από την επιστροφή του στα καθήκοντά του τον Ιανουάριο του 2025, χρησιμοποιώντας την εκτελεστική εξουσία για να επιβάλει εκτεταμένους δασμούς, να εντείνει την εφαρμογή της μεταναστευτικής νομοθεσίας, να συρρικνώσει το ομοσπονδιακό εργατικό δυναμικό και να επιδιώξει στόχους εξωτερικής πολιτικής —συμπεριλαμβανομένου του πολέμου κατά του Ιράν— χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου ή νέους νόμους.

Σημαντική εξαίρεση αποτέλεσε το μαζικό πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων και περικοπών δαπανών του Τραμπ, το οποίο ψηφίστηκε από το ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς Κογκρέσο και υπεγράφη ως νόμος από τον Πρόεδρο, τον Ιούλιο του 2025.

«Ο Πρόεδρος Τραμπ, τα τελευταία δύο χρόνια, ουσιαστικά αγνόησε το Κογκρέσο και προσπάθησε να κάνει όσα περισσότερα μπορούσε, μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων και προεδρικών εξουσιών», δήλωσε ο Νέιθαν Γκονζάλες, εκδότης του Inside Elections, το οποίο παρέχει ανεξάρτητη πολιτική ανάλυση. «Πιστεύω ότι απλώς θα συνεχίσει έτσι, εάν υπάρξουν πλειοψηφίες των Δημοκρατικών».

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα επικαλεστεί καταστάσεις εθνικής ανάγκης για να διευρύνει τη δυνατότητά του να δρα χωρίς νέα νομοθεσία. Το Κογκρέσο μπορεί να ψηφίσει για τον τερματισμό αυτών των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, αλλά ο Τραμπ θα μπορούσε να ασκήσει βέτο σε μια τέτοια κίνηση, απαιτώντας πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα για την ανατροπή του.

Ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς θα μπορούσε, ωστόσο, να δημιουργήσει σημαντικά εμπόδια. Ο έλεγχος της Γερουσίας θα επέτρεπε στους Δημοκρατικούς να μπλοκάρουν τους υποψηφίους του Τραμπ για το Δικαστικό Σώμα και την Εκτελεστική Εξουσία, συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε επιλογής για το Ανώτατο Δικαστήριο.

«Αναμένω ότι θα είναι εξαιρετικά απρόθυμοι να εγκρίνουν οποιονδήποτε διορισμό του Προέδρου», δήλωσε ο Άντριου Μπους, Καθηγητής Δημόσιας Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Τενεσί στο Νόξβιλ και συγγραφέας βιβλίου για την ιστορία των ενδιάμεσων εκλογών.

Οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν επίσης να αρνηθούν να ψηφίσουν νομοσχέδια που υποστηρίζονται από τον Τραμπ. Όμως ο Τραμπ θα μπορούσε να ασκήσει βέτο σε νομοθετήματα των Δημοκρατικών με τα οποία διαφωνεί, και είναι απίθανο οι Δημοκρατικοί να διαθέτουν αρκετές ψήφους στη Βουλή για να παρακάμψουν το βέτο του.

Τα δικαστήρια θα μπορούσαν να μπλοκάρουν εκτελεστικές πράξεις που υπερβαίνουν τα νόμιμα όρια της εξουσίας του Τραμπ. Ο Λευκός Οίκος σχεδιάζει να ζητήσει νομικές γνωμοδοτήσεις από το Υπουργείο Δικαιοσύνης για να καθορίσει τι μπορεί να κάνει ο Τραμπ χωρίς το Κογκρέσο και πώς να υπερασπιστεί αυτές τις ενέργειες εάν προσβληθούν δικαστικά, ανέφερε μία από τις πηγές.

Θα γίνουν έρευνες από τους Δημοκρατικούς

Μία πρόκληση, ωστόσο, δεν μπορεί να παρακαμφθεί μέσω εκτελεστικών πράξεων: οι κοινοβουλευτικές έρευνες.

Το Reuters είχε μεταδώσει προηγουμένως ότι κορυφαίοι Δημοκρατικοί της Βουλής και συνεργάτες επιτροπών έχουν συζητήσει τη διεξαγωγή ακροάσεων, την έκδοση κλητεύσεων και αιτημάτων προσκόμισης εγγράφων, προκειμένου να εξετάσουν εάν ο Τραμπ χρησιμοποίησε την προεδρική του εξουσία προς όφελος του ίδιου, συμμάχων ή χορηγών του.

Συνεργάτες του Τραμπ προετοιμάζονται για αυτό το ενδεχόμενο εδώ και μήνες, ανέφεραν και οι τρεις πηγές στο Reuters.

Νομικοί του Λευκού Οίκου έχουν ενημερώσει πολιτικά διορισμένα στελέχη και επικεφαλής υπηρεσιών για τον τρόπο διαχείρισης των ερευνών του Κογκρέσου, των αιτημάτων εγγράφων και των κλητεύσεων, δήλωσε μία πηγή. Μάλιστα, έχουν συμβουλεύσει τους αξιωματούχους να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με όσα καταγράφουν γραπτώς.

Τέλος, ζήτησαν γνωμοδότηση από το Υπουργείο Δικαιοσύνης που θα μπορούσε να επιτρέψει στον Τραμπ να επικαλεστεί το εκτελεστικό προνόμιο (executive privilege), ώστε να προστατεύσει τις επικοινωνίες του με ιδιώτες συμβούλους από τον κοινοβουλευτικό έλεγχο.