Μάχη με τον χρόνο για συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν πριν τις ενδιάμεσες εκλογές

Σε μια ύστατη προσπάθεια να αποτραπεί ο κίνδυνος άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, η διπλωματία του Κατάρ ανέλαβε ρόλο γεφυροποιού. Έπειτα από εξαντλητικές διαβουλεύσεις στην Τεχεράνη την Παρασκευή, ο κύκλος των συνομιλιών μεταφέρεται στη Ντόχα, όπως αποκαλύπτει το ειδησεογραφικό δίκτυο Axios επικαλούμενο διπλωματικούς κύκλους.

Καθώς η Ουάσιγκτον απέχει ελάχιστα από την εκδήλωση επιθετικών ενεργειών με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, οι διαμεσολαβητές του Κατάρ διατηρούν διαρκή δίαυλο επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός πακέτου άμεσων, αμοιβαίων υποχωρήσεων που θα επιτρέψει στις δύο πλευρές να καθίσουν ξανά στο ίδιο τραπέζι πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές, που αναμένεται να διεξαχθούν την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, με τις πρώτες πληροφορίες να κάνουν λόγο για ενθαρρυντικά βήματα προόδου.

Το «αγκάθι» των όρων και η πρόταση συμβιβασμού

Η επανέναρξη των απευθείας επαφών προσκρούει μέχρι στιγμής στις εκ διαμέτρου αντίθετες προϋποθέσεις που θέτουν οι δύο πρωτεύουσες:

Η απαίτηση της Ουάσιγκτον: Η κυβέρνηση Τραμπ αξιώνει προκαταβολική υποχώρηση της Τεχεράνης στο πυρηνικό της πρόγραμμα, πριν από οποιαδήποτε ουσιαστική διαπραγμάτευση.

Οι όροι της Τεχεράνης: Το ιρανικό καθεστώς θέτει ως κόκκινη γραμμή την άρση του ναυτικού αποκλεισμού, την αποδέσμευση των δεσμευμένων κεφαλαίων του στο εξωτερικό και την ελεύθερη πώληση πετρελαίου.

Προκειμένου να σπάσει το αδιέξοδο, η διαμεσολαβητική ομάδα του Κατάρ προτείνει ένα μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης: να επιτρέψει το Ιράν την είσοδο επιθεωρητών του ΟΗΕ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις που υπέστησαν πλήγματα, με αντάλλαγμα τη σταδιακή και στοχευμένη χαλάρωση ορισμένων αμερικανικών κυρώσεων.

Ρήγμα στο επιτελείο του Τραμπ για το ιρανικό ζήτημα

Στο εσωτερικό του στενού κύκλου του Ντόναλντ Τραμπ καταγράφεται σαφής διάσταση απόψεων αναφορικά με τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθηθεί:

Η σκληρή πτέρυγα: Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Μάρκο Ρούμπιο εκφράζουν βαθιά δυσπιστία απέναντι σε οποιαδήποτε συνεννόηση με το ιρανικό καθεστώς, υποστηρίζοντας ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι η περαιτέρω στρατιωτική εξασθένησή του.

Η πλευρά των διαπραγματεύσεων: Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, μαζί με τους ειδικούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, πιέζουν για την επιστροφή στις διαπραγματεύσεις, αν και ο ίδιος ο Τραμπ διατηρεί αμφιβολίες για το αν μπορεί να βρεθεί κοινός τόπος, δηλώνοντας πρόσφατα πως υπάρχει περιθώριο χρόνου σε μια σύγκρουση που ξεφεύγει από τα συνηθισμένα πλαίσια.

Η οικονομική οδός: Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ εισηγείται να δοθεί χρόνος στη στρατηγική οικονομικής ασφυξίας («Operation Economic Outcast») ώστε να αποδώσει καρπούς, αποτρέποντας μια βιαστική στρατιωτική εμπλοκή.

Η πίεση των ενδιάμεσων εκλογών και οι περιφερειακοί παίκτες

Η επικείμενη εκλογική μάχη στις ΗΠΑ διαμορφώνει κρίσιμες ισορροπίες. Μια σειρά από περιφερειακές δυνάμεις —όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, το Ιράκ και το Πακιστάν— καλούν την Τεχεράνη να συναινέσει άμεσα σε διάλογο.

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, υπάρχει η ανησυχία ότι μια εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών ενδέχεται να εξωθήσει τον Τραμπ σε μια απρόβλεπτη και επιθετική κίνηση κύρους, αν και επίσημα εκπρόσωποι του Λευκού Οίκου απορρίπτουν οποιαδήποτε σύνδεση της κάλπης με τις στρατηγικές αποφάσεις.

Παράλληλα, ενώ Άγκυρα και Ριάντ ζητούν να εξαντληθούν τα διπλωματικά περιθώρια, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου επιμένει στην ανάγκη διεξαγωγής κοινής στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν αμέσως μετά την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας.

Ο κίνδυνος ανεξέλεγκτης περιφερειακής ανάφλεξης

Μια ενδεχόμενη αμερικανοϊσραηλινή επίθεση απειλεί να σύρει ολόκληρη την περιοχή στη δίνη μιας ευρύτερης ανάφλεξης με βαριές επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή σταθερότητα.

Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ρητά ότι στο στόχαστρο των αντιποίνων της θα βρεθούν οι κρίσιμες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και υποδομές φυσικού αερίου των κρατών του Κόλπου —συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ, του Κατάρ, του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν. Παράλληλα με τις ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις, ανοιχτό παραμένει και το ενδεχόμενο συντονισμένων χτυπημάτων από τη Χεζμπολάχ εναντίον ισραηλινών στόχων, κλιμακώνοντας επικίνδυνα την κρίση.