Στεγαστικό: Τα 11 μέτρα για περισσότερα διαθέσιμα σπίτια και χαμηλότερα ενοίκια

Ανακαινίσεις κλειστών ακινήτων με κρατική επιδότηση, φοροαπαλλαγές για ιδιοκτήτες που επιλέγουν τη μακροχρόνια μίσθωση, περιορισμοί στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις και νέα προγράμματα απόκτησης κατοικίας συνθέτουν το κυβερνητικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Στόχος είναι να επιστρέψουν περισσότερα ακίνητα στην αγορά, να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών και να περιοριστούν οι πιέσεις στις τιμές των ενοικίων.

Στο ίδιο πλαίσιο, από τον Ιανουάριο του 2027 δρομολογείται το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», ενώ προωθούνται σχέδια για την κατασκευή και διάθεση κοινωνικών κατοικιών μέσω της αξιοποίησης δημόσιων ακινήτων. Παράλληλα, διευρύνονται οι φορολογικές ελαφρύνσεις για ιδιοκτήτες και ενοικιαστές, με ορισμένες από τις παρεμβάσεις να περιλαμβάνονται στο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή τον Νοέμβριο.

Το πακέτο των μέτρων αναπτύσσεται σταδιακά, με διαφορετικές προϋποθέσεις και ημερομηνίες εφαρμογής. Για ιδιοκτήτες και ενοικιαστές, κρίσιμο στοιχείο είναι να γνωρίζουν ποιες παρεμβάσεις τούς αφορούν, ποιες ενισχύσεις μπορούν να διεκδικήσουν και ποιες φορολογικές αλλαγές επηρεάζουν το κόστος στέγασης.

Οι άμεσες παρεμβάσεις για να επιστρέψουν κλειστά σπίτια στην αγορά

1. Επιδότηση έως 95% για ανακαινίσεις κατοικιών

Επιχορηγήσεις από 70% έως και 95% της επιλέξιμης δαπάνης προβλέπει το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», το οποίο συνδυάζει εργασίες ανακαίνισης με παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης. Το πρόγραμμα υλοποιείται από το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με χρηματοδότηση από πόρους του ΕΣΠΑ μέσω του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Ο Οδηγός Εφαρμογής δημοσιεύθηκε στις 20 Οκτωβρίου, προβλέποντας ενίσχυση έως 36.000 ευρώ για τις εργασίες και πρόσθετη χρηματοδότηση έως 2.500 ευρώ για υποστηρικτικές υπηρεσίες. Τα βασικά ποσοστά επιχορήγησης κυμαίνονται από 70% έως 80%, ανάλογα με την εισοδηματική κατηγορία, ενώ με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις μπορούν να ανέλθουν σε 85% και 95%.

Η πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων δεν έχει ακόμη ανοίξει. Η ενεργοποίησή της θα γίνει αρχικά για τις κλειστές κατοικίες και στη συνέχεια για τα ακίνητα που χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια κατοικία, σε ημερομηνίες που θα ανακοινωθούν.

Μέχρι στιγμής έχουν εκδοθεί 94.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας, εκ των οποίων 14.000 αφορούν κλειστά ακίνητα και 80.000 ιδιοκατοικούμενες κατοικίες. Η έκδοση της βεβαίωσης δεν ισοδυναμεί με αυτόματη έγκριση χρηματοδότησης. Για τις κλειστές κατοικίες προβλέπεται η δυνατότητα είτε ιδιοκατοίκησης είτε εκμίσθωσης ως κύριας κατοικίας μετά την ανακαίνιση, με στόχο την κάλυψη μακροχρόνιων στεγαστικών αναγκών.

2. Φοροαπαλλαγή για όσους διαθέσουν κλειστά ακίνητα προς μακροχρόνια μίσθωση

Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027 παρατείνεται η δυνατότητα απαλλαγής από τον φόρο εισοδήματος για τα μισθώματα των πρώτων 36 μηνών, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το μέτρο αφορά επιλέξιμες κατοικίες επιφάνειας έως 120 τ.μ., με προσαύξηση 20 τ.μ. για κάθε εξαρτώμενο τέκνο του μισθωτή πέραν των δύο, εφόσον συνάπτεται μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών.

Κατά κανόνα, το ακίνητο θα πρέπει να ήταν κενό ή να μην είχε χρησιμοποιηθεί ως κατοικία κατά τα τρία προηγούμενα φορολογικά έτη. Στο μέτρο μπορούν επίσης να ενταχθούν κατοικίες που είχαν διατεθεί αποκλειστικά για βραχυχρόνια μίσθωση το προηγούμενο φορολογικό έτος και επιστρέφουν πλέον στη μακροχρόνια αγορά.

Ειδική πρόβλεψη επιτρέπει, υπό όρους, μισθώσεις διάρκειας τουλάχιστον έξι συνεχόμενων μηνών σε γιατρούς και νοσηλευτές του Δημοσίου, εκπαιδευτικούς της δημόσιας εκπαίδευσης και ένστολους. Η φοροαπαλλαγή δεν εφαρμόζεται αυτομάτως σε κάθε νέα μίσθωση, καθώς η διατήρησή της εξαρτάται από την τήρηση των προβλεπόμενων προϋποθέσεων. Η παράταση περιλαμβάνεται στο πολυνομοσχέδιο που προωθείται προς ψήφιση.

3. Παραμένει το «πάγωμα» νέων Airbnb σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη

Σε ισχύ και το 2027 θα παραμείνουν οι περιορισμοί στις νέες εγγραφές ακινήτων βραχυχρόνιας μίσθωσης σε συγκεκριμένες περιοχές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Το μέτρο αφορά τρία δημοτικά διαμερίσματα της πρωτεύουσας και το πρώτο δημοτικό διαμέρισμα της Θεσσαλονίκης.

Σκοπός είναι να ανακοπεί η περαιτέρω μεταφορά κατοικιών από τη μακροχρόνια στη βραχυχρόνια μίσθωση, σε περιοχές όπου η στεγαστική πίεση είναι αυξημένη. Οι περιορισμοί αφορούν νέες καταχωρίσεις και δεν συνιστούν γενική απαγόρευση λειτουργίας των ήδη υφιστάμενων καταλυμάτων.

Τι αλλάζει στη στεγαστική πολιτική από το 2027

4. Νέο «Σπίτι μου ΙΙΙ» με προϋπολογισμό 2 δισ. ευρώ

Το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», που σχεδιάζεται να ξεκινήσει τον Ιανουάριο του 2027, προβλέπει τη χορήγηση χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, με στόχο να διευκολυνθεί η αγορά κατοικίας από περισσότερα νοικοκυριά.

Με βάση τα όρια που έχουν ανακοινωθεί, η ηλικία των δικαιούχων θα φτάνει έως τα 55 έτη, η εμπορική αξία του ακινήτου θα μπορεί να ανέρχεται έως τις 300.000 ευρώ και το ανώτατο ποσό δανείου έως τις 230.000 ευρώ, με χρηματοδότηση έως το 90% της αξίας του ακινήτου.

Ο σχεδιασμός προβλέπει διευρυμένα εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να ενταχθούν περισσότερες οικογένειες με παιδιά, καθώς και δυνατότητα αγοράς μεγαλύτερων κατοικιών για πολύτεκνες οικογένειες. Οι τελικοί όροι εφαρμογής θα καθορίσουν το εύρος των δικαιούχων.

5. Χιλιάδες κοινωνικές κατοικίες μέσω δημόσιων ακινήτων

Η αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων και άλλων δημόσιων κτιρίων αποτελεί βασικό άξονα του σχεδίου για την ενίσχυση της κοινωνικής κατοικίας. Ο προγραμματισμός προβλέπει την κατασκευή 2.350 ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών σε τέσσερα ανενεργά στρατόπεδα, με προϋπολογισμό 435 εκατ. ευρώ, καθώς και τη δημιουργία περίπου 450 επιπλέον κατοικιών μέσω της ανακαίνισης δημόσιων κτιρίων.

Παράλληλα, προωθείται το μοντέλο της κοινωνικής αντιπαροχής, με την αξιοποίηση των πρώτων οκτώ δημόσιων ακινήτων. Πρόκειται για έργα που βρίσκονται στον σχεδιασμό και δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, με την υλοποίησή τους να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αύξηση της προσφοράς προσιτής στέγης.

6. Φορολογικά κίνητρα για νέες κατοικίες προς ενοικίαση

Στο τραπέζι βρίσκεται και η παροχή φορολογικών κινήτρων για την κατασκευή νέων κατοικιών που θα προορίζονται αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση, μέσω του μοντέλου «build to rent».

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποσκοπεί στην προσθήκη νέων ακινήτων στην αγορά ενοικίασης, πέρα από την αξιοποίηση των ήδη υφιστάμενων κλειστών κατοικιών. Ωστόσο, το ύψος της ενίσχυσης, οι όροι υπαγωγής και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής δεν έχουν ακόμη εξειδικευτεί.

Οι φορολογικές ελαφρύνσεις για ενοικιαστές και ιδιοκτήτες

7. Επιστροφή ενοικίου στις 30 Νοεμβρίου

Στις 30 Νοεμβρίου έχει προγραμματιστεί η καταβολή της επιστροφής ενοικίου που αφορά το φορολογικό έτος 2025, για τους μήνες κατά τους οποίους οι δικαιούχοι κατέβαλλαν μίσθωμα. Παράλληλα, προβλέπεται διπλή επιστροφή για γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στην περιφέρεια, με στόχο την ενίσχυση των εισοδημάτων τους απέναντι στο κόστος στέγασης.

Η διεύρυνση του μέτρου εντάσσεται στις παρεμβάσεις στήριξης των νοικοκυριών που επιβαρύνονται σημαντικά από τις στεγαστικές δαπάνες.

8. Νέος φορολογικός συντελεστής 25% για εισοδήματα από ενοίκια

Ενδιάμεσος φορολογικός συντελεστής 25% προβλέπεται για το τμήμα του εισοδήματος από ακίνητα μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ, για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2026.

Η ελάφρυνση αφορά τους ιδιοκτήτες ακινήτων και αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία κινήτρων για την επιστροφή περισσότερων κατοικιών στην αγορά. Εφόσον μέρος του φορολογικού οφέλους μετακυλιστεί στους ενοικιαστές, θα μπορούσε να συμβάλει και στον περιορισμό των ζητούμενων μισθωμάτων.

9. Απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για περισσότερους μικρούς οικισμούς

Από το 2027 διευρύνεται η απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς, με πληθυσμιακό όριο έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Από τη ρύθμιση εξαιρείται η Αττική, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.

Η απαλλαγή αφορά φυσικά πρόσωπα με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα, εφόσον η φορολογητέα αξία της πλήρους κυριότητας του ακινήτου δεν υπερβαίνει τις 400.000 ευρώ. Δεν επεκτείνεται, ωστόσο, στο σύνολο των ακινήτων που μπορεί να διαθέτει κάθε ιδιοκτήτης, καθώς συνδέεται με συγκεκριμένα κριτήρια.

10. Παράταση φορολογικών κινήτρων για ανακαινίσεις και οικοδομές

Έως το τέλος του 2027 παρατείνονται, σύμφωνα με τις προβλέψεις του πολυνομοσχεδίου, φορολογικά μέτρα που αφορούν την αναβάθμιση κτιρίων και την αγορά ακινήτων.

Στις ρυθμίσεις περιλαμβάνονται η μείωση φόρου για επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων, η αναστολή του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και η αναστολή του φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις ακινήτων.

Για τις οικοδομές που υπάγονται στο καθεστώς αναστολής ΦΠΑ, προβλέπεται η επιβολή φόρου μεταβίβασης 3% αντί ΦΠΑ, υπό τις προβλεπόμενες διαδικασίες και προϋποθέσεις.

11. Αύξηση στο 15% του φόρου μεταβίβασης για συγκεκριμένους αγοραστές από τρίτες χώρες

Από την 1η Ιουλίου 2027 προβλέπεται αύξηση του φόρου μεταβίβασης από 3% σε 15% για αγορές κατοικιών από φυσικά πρόσωπα που δεν είναι φορολογικοί κάτοικοι χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Η παρέμβαση αποσκοπεί στον περιορισμό της μαζικής αγοράς ακινήτων από επενδυτές εκτός ΕΕ και ΕΟΧ, μεταξύ άλλων από χώρες της Μέσης Ανατολής και την Κίνα, με στόχο να συγκρατηθούν οι πιέσεις στην αγορά κατοικίας.

Καθοριστικό στοιχείο για την εφαρμογή του μέτρου είναι η φορολογική κατοικία του αγοραστή και όχι η υπηκοότητά του.

Το στοίχημα της εφαρμογής

Το κυβερνητικό πακέτο συνδυάζει παρεμβάσεις άμεσης στήριξης με μέτρα που απαιτούν χρόνο για να αποδώσουν. Οι επιδοτήσεις ανακαινίσεων, οι φοροαπαλλαγές για τη μακροχρόνια μίσθωση και οι περιορισμοί στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις επιχειρούν να αυξήσουν την αξιοποίηση του υπάρχοντος στεγαστικού αποθέματος. Τα προγράμματα αγοράς κατοικίας και η δημιουργία κοινωνικών κατοικιών στοχεύουν, αντίστοιχα, στη διεύρυνση των επιλογών για νοικοκυριά που δυσκολεύονται να αποκτήσουν ή να εξασφαλίσουν προσιτή στέγη.

Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα ενεργοποίησης των προγραμμάτων, τους όρους πρόσβασης των δικαιούχων και, κυρίως, από το κατά πόσο οι παρεμβάσεις θα οδηγήσουν σε πραγματική αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών. Για την αγορά ενοικίασης, το κρίσιμο ζητούμενο παραμένει η ενίσχυση της προσφοράς σε συνδυασμό με τη συγκράτηση του κόστους στέγασης.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google