David Lynch στο CNN Greece: «Στην Ελλάδα έχω νιώσει ότι δεν υπάρχει ανάγκη να φοράω μάσκα»

Με αφορμή τις εμφανίσεις των Marc Halbheer’s Compás στο Half Note Jazz Club, στις 14 και 15 Οκτωβρίου, σε ένα αφιέρωμα στη μνήμη του Milcho Leviev, ο Αμερικανός μουσικός David Lynch μιλά στο CNN Greece για την ελευθερία του αυτοσχεδιασμού, τη συνάντηση διαφορετικών μουσικών παραδόσεων και όσα του έχει προσφέρει η Ελλάδα.

«Οι παραδόσεις μας δεν μας χωρίζουν αλλά μας ενώνουν», λέει ο David Lynch, περιγράφοντας μια μουσική αντίληψη που δεν αναγνωρίζει στεγανά ανάμεσα σε τόπους, εποχές και διαφορετικές πολιτισμικές εμπειρίες.

Για τον Αμερικανό σαξοφωνίστα και φλαουτίστα, που εγκαταστάθηκε στην Αθήνα στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η μουσική γλώσσα δεν διαμορφώνεται μέσα από την επιβολή μιας προσωπικής ταυτότητας, αλλά μέσα από την προθυμία να ακούς, να πειραματίζεσαι και να αφήνεις χώρο σε όσα μπορούν να προκύψουν απρόβλεπτα. Έχοντας συνεργαστεί με σημαντικούς μουσικούς της διεθνούς τζαζ και της ελληνικής μουσικής σκηνής, ο Lynch έχει αναπτύξει μια εκφραστική γλώσσα που συνομιλεί με διαφορετικές παραδόσεις, χωρίς να περιορίζεται σε κάποια από αυτές.

Η επιστροφή στη μουσική του Milcho Leviev, με τον οποίο είχε συνεργαστεί στο παρελθόν, αποτελεί για τον ίδιο μια ευκαιρία να ξανασυναντήσει το πνεύμα ενός μουσικού που παρέμενε ανοιχτός στο παιχνίδι, στο ρίσκο και στο απρόβλεπτο.

«Ήταν σπουδαίος γιατί δεν έβαζε ούτε παρωπίδες ούτε όρια στον τρόπο που έπαιζε και στον τρόπο που σκεφτόταν», θυμάται.

Αυτή η ελευθερία, όπως εξηγεί, εξακολουθεί να αποτελεί πηγή έμπνευσης και υπενθύμιση ότι η μουσική δεν είναι μόνο τέχνη και τεχνική, αλλά και μια διαρκής διαδικασία ανακάλυψης.

Στις εμφανίσεις των Marc Halbheer’s Compás, η τζαζ συναντά μουσικές παραδόσεις από τις Άλπεις, την Ανατολική Ευρώπη και την Ισπανία, δημιουργώντας ένα πεδίο διαλόγου ανάμεσα σε διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές.

Για τον Lynch, ωστόσο, αυτή η συνάντηση δεν προϋποθέτει κάποια συνειδητή απόφαση υπέρ της μουσικής σύνθεσης διαφορετικών ιδιωμάτων. Τα βιώματα, οι μνήμες και οι επιρροές συνυπάρχουν ήδη μέσα στον μουσικό και βρίσκουν τον δρόμο τους προς την έκφραση.

Στη συζήτησή μας με το CNN Greece, ο David Lynch μιλά για την ανάγκη να παραμένει κανείς ανοιχτός στο άγνωστο, για τη διαρκή αναζήτηση μιας προσωπικής μουσικής γλώσσας και για την Ελλάδα, η οποία, όπως λέει, του προσέφερε τον χώρο να πειραματιστεί και να ανακαλύψει τον εαυτό του μέσα από τη μουσική.

«Πάντα αγαπούσα και πάντα θα αγαπώ τη μουσική, αλλά εδώ στην Ελλάδα έχω νιώσει ότι δεν χρειάζεται να φοράω μάσκα».

David Lynch: Η συνέντευξη στο CNN Greece

Στο παρελθόν έχετε συνεργαστεί με τον Milcho Leviev και τώρα επιστρέφετε στη μουσική του μέσα από ένα πρόγραμμα αφιερωμένο στη μνήμη του. Τι είναι αυτό που παραμένει ζωντανό στη μουσική του Leviev για εσάς ως μουσικό και τι θα θέλατε να ανακαλύψετε ξανά μέσα από αυτές τις εμφανίσεις;

David Lynch: Ο Milcho ήταν παιδί ακόμα και στα 80 του. Είχε πάντα διάθεση να γελάσει, να τολμήσει, να παίξει με τα απρόβλεπτα και να το διασκεδάσει. Ήταν σπουδαίος γιατί δεν έβαζε ούτε παρωπίδες ούτε όρια στον τρόπο που έπαιζε και στον τρόπο που σκεφτόταν. Αυτό για μας ήταν και είναι έμπνευση και μας βοηθάει να μην ξεχνάμε ποτέ ότι «παίζουμε» μουσική.

Οι Compás συνδέουν την τζαζ με μουσικές παραδόσεις από τις Άλπεις, την Ανατολική Ευρώπη και την Ισπανία, ενώ εσείς έχετε περάσει μεγάλο μέρος της ζωής σας στην Ελλάδα και έχετε ενσωματώσει στην προσωπική σας γλώσσα στοιχεία της ελληνικής μουσικής εμπειρίας. Πώς αλλάζει ένας μουσικός όταν σταματά να σκέφτεται τις παραδόσεις ως ξεχωριστές και αρχίζει να τις αντιμετωπίζει ως ένα κοινό μουσικό λεξιλόγιο;

David Lynch: Οι παραδόσεις μας δεν μας χωρίζουν αλλά μας ενώνουν. Έχουμε παρόμοια συναισθήματα, έστω κι αν προκύπτουν από άλλες εμπειρίες και άλλους χρωματισμούς μέσα στη ζωή μας. Η πηγή μας είναι ίδια. Από εκεί εμπνεόμαστε και αναπνέουμε. Δεν νομίζω ότι σταματάμε να σκεφτόμαστε τις παραδόσεις μας για να ξεκινήσουμε ένα πιο ευρύ φάσμα έκφρασης. Νομίζω ότι αυτές μιλάνε από μέσα μας με τον τρόπο τους, χωρίς να χρειάζεται να αποφασίσουμε αν εκείνη τη στιγμή αποτελούν σημείο αναφοράς. Βιώματα είναι όλα. Βιώματα των προγόνων μας, δικά μας και των παιδιών μας. Είναι όλα εδώ. Το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον αλληλοεπηρεάζονται. Είναι ένα και το ίδιο.

Έχετε πει πρόσφατα ότι σε μια συνεργασία πρέπει να είσαι «λευκό χαρτί», ανοιχτός σε αυτό που ζητά η ίδια η μουσική, ενώ στον αυτοσχεδιασμό η προετοιμασία τελικά πρέπει να υποχωρεί και να αφήνει χώρο στο απρόβλεπτο. Πόσο δύσκολο είναι, μετά από τόσες δεκαετίες εμπειρίας, να παραμένει ένας μουσικός πραγματικά ανοιχτός στο να εκπλαγεί από αυτό που παίζει;

David Lynch: Το να είμαστε πραγματικά ανοιχτοί ξεκινάει από την πρόθεσή μας. Δεν νομίζω ότι καταφέρνουμε ποτέ να το έχουμε ως μόνιμη κατάσταση. Υπάρχουν στιγμές που βγαίνει κάτι αβίαστο και πέρα από εμάς, και υπάρχουν άλλες στιγμές που εμείς το εμποδίζουμε, στενεύοντας τα πλαίσια. Το να νιώθουμε ασφάλεια στο άγνωστο είναι ένας τρόπος ζωής που κοιτάμε να καλλιεργούμε όσο μπορούμε. Μετά από τόσες δεκαετίες, όπως λέτε, δεν ξέρω αν είμαι συνολικά πιο ανοιχτός· απλώς έχει συμβεί να το ζήσω περισσότερες φορές. Είναι κάτι που υπάρχει ως πρόθεση και πάνω στο οποίο θα δουλεύω μια ζωή. Always a work in progress.

Έχετε περάσει από την αμερικανική τζαζ και τους μεγάλους μουσικούς με τους οποίους συνεργαστήκατε στη μουσική της Ελλάδας, αλλά και σε πολύ διαφορετικά πεδία, από το θέατρο και τον κινηματογράφο μέχρι τον χορό. Υπάρχει πλέον κάτι που θεωρείτε αποκλειστικά «δικό σας» στον ήχο σας ή πιστεύετε ότι η προσωπική μουσική γλώσσα ενός καλλιτέχνη είναι πάντοτε αποτέλεσμα όλων των ανθρώπων και των τόπων που έχουν περάσει από τη ζωή του;

David Lynch: Το αποκλειστικά δικό μου δεν νομίζω ότι υπάρχει. Όμως, και πάλι, ας αναφερθώ στο να μην σταθούμε εμπόδιο σε αυτό που θέλει να μιλήσει από μέσα μας. Δεν μπορούμε ποτέ να πούμε ότι είμαστε μοναδικοί, διαφορετικοί, ξεχωριστοί, αλλά ο ήχος και η έκφραση που βγαίνουν έχουν έναν χαρακτήρα που σίγουρα έχει διαμορφωθεί μέσα από εμπειρίες, βιώματα και την πρόθεση να ακούμε αντί να επιβάλλουμε. Όσο πιο καθαροί είμαστε από εξωτερικές έννοιες τόσο πιο καθαρά μιλάει ο ήχος.

Η συναυλία είναι αφιερωμένη στον Milcho Leviev, έναν μουσικό που συνέδεσε την τζαζ με τα Βαλκάνια και διαφορετικές μουσικές παραδόσεις. Εσείς ζείτε στην Ελλάδα εδώ και δεκαετίες και έχετε υπάρξει μέρος αυτής της ίδιας μουσικής ώσμωσης. Κοιτάζοντας σήμερα πίσω, τι σας έδωσε τελικά η Ελλάδα ως μουσικό που δεν θα μπορούσατε να είχατε αποκτήσει αν είχατε μείνει στην Αμερική;

David Lynch: Η Ελλάδα μου έχει δώσει χώρο να πειραματίζομαι και χώρο να βρίσκω τον εαυτό μου μέσα από τη μουσική. Η αύρα και τα χρώματά της έχουν επηρεάσει τον υποσυνείδητο κόσμο μου. Σίγουρα το χρώμα του παιξίματός μου και του γραψίματος έχουν άλλη κατεύθυνση από ό,τι θα είχαν αν ήμουν ακόμα στην Αμερική. Έχω δεχτεί έναν άλλο ψυχισμό και νιώθω μια άλλη αγάπη, πιστεύω. Πάντα αγαπούσα και πάντα θα αγαπούσα τη μουσική, αλλά εδώ έχω νιώσει ότι «μου επιτρέπεται» χωρίς μάσκα.