Ένα αναπάντεχο πλεονέκτημα του ντεκαφεϊνέ σε σχέση με τον κανονικό καφέ, αφορά τη μνήμη

Ο ντεκαφεϊνέ καφές μπορεί να μην προσφέρει την ίδια τόνωση με τον κανονικό, όμως ίσως διαθέτει ένα πλεονέκτημα για τον εγκέφαλο που η καφεΐνη δεν προσφέρει.

Σε ένα μικρό πρόσφατο πείραμα, νευροεπιστήμονες διαπίστωσαν ότι μόνο οι συμμετέχοντες που κατανάλωσαν καφέ χωρίς καφεΐνη εμφάνισαν σημαντική βελτίωση σε δύο τεστ μνήμης, ενώ αντίστοιχη πρόοδος δεν καταγράφηκε στην ομάδα που ήπιε κανονικό καφέ, αναφέρει το Science Alert.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature Communications, υποδηλώνουν ότι η επίδραση του καφέ στον εγκέφαλο δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την καφεΐνη. Οι ερευνητές στρέφουν πλέον το ενδιαφέρον τους στο μικροβίωμα του εντέρου και στον τρόπο με τον οποίο οι μικροοργανισμοί του μπορεί να επικοινωνούν με τον εγκέφαλο.

«Κάτι περισσότερο από καφεΐνη»

«Ο καφές είναι κάτι περισσότερο από καφεΐνη. Είναι ένας σύνθετος διατροφικός παράγοντας που αλληλεπιδρά με τα μικρόβια του εντέρου, τον μεταβολισμό μας και ακόμη και τη συναισθηματική μας ευεξία», εξηγεί ο νευροβιολόγος του στρες Τζον Κράιαν από το University College Cork της Ιρλανδίας.

«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι ο καφές, είτε περιέχει καφεΐνη είτε όχι, μπορεί να επηρεάσει την υγεία με διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς τρόπους», τονίζει.

Το εργαστήριο του Κράιαν μελετά εδώ και χρόνια τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου, δηλαδή την αμφίδρομη επικοινωνία ανάμεσα στο μικροβίωμα και το κεντρικό νευρικό σύστημα. Το 2013, ο ίδιος και ο συνάδελφός του Τεντ Ντάιναν εισήγαγαν τον όρο «ψυχοβιοτικά» για να περιγράψουν προβιοτικά που ενδέχεται, μέσω μεταβολών στο μικροβίωμα, να επηρεάζουν θετικά την ψυχική υγεία.

Ο καφές αποτελεί πλέον ένα ακόμη πεδίο ενδιαφέροντος. Αν και η καφεΐνη μπορεί να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να δράσει άμεσα στον εγκέφαλο, είναι μόνο μία από τις περισσότερες από χίλιες ενώσεις που περιέχει το ρόφημα. Ανάμεσά τους βρίσκονται πολλές πολυφαινόλες, φυτικές ουσίες που μπορούν να λειτουργήσουν ως τροφή για τους μικροοργανισμούς του εντέρου.

Το πείραμα με τον καφέ

Στο πείραμα συμμετείχαν 31 άτομα που συνήθιζαν να πίνουν τρία έως πέντε φλιτζάνια καφέ την ημέρα. Αρχικά τους ζητήθηκε να διακόψουν εντελώς την κατανάλωσή του για δύο εβδομάδες. Η αποχή αυτή προκάλεσε σημαντικές αλλαγές στη σύνθεση του μικροβιώματος, όπως φάνηκε από τις αναλύσεις κοπράνων.

Στη συνέχεια, οι μισοί συμμετέχοντες άρχισαν να πίνουν ντεκαφεϊνέ και οι υπόλοιποι κανονικό καφέ, χωρίς να γνωρίζουν σε ποια ομάδα ανήκαν. Για τρεις εβδομάδες κατανάλωναν τέσσερις μερίδες στιγμιαίου καφέ ημερησίως.

Η επανεισαγωγή του καφέ προκάλεσε γρήγορες μεταβολές στο μικροβίωμα και στις δύο ομάδες, ανεξάρτητα από την παρουσία καφεΐνης. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες ανέφεραν χαμηλότερα επίπεδα αντιλαμβανόμενου στρες, κατάθλιψης και παρορμητικότητας.

Ωστόσο, ο κανονικός καφές συνδέθηκε ειδικά με μείωση του άγχους και της ψυχολογικής δυσφορίας, καθώς και με βελτίωση της προσοχής και της εγρήγορσης, κάτι που συμφωνεί με προηγούμενες έρευνες για τις επιδράσεις της καφεΐνης.

Η έκπληξη του ντεκαφεϊνέ

Η μεγαλύτερη έκπληξη αφορούσε τον ντεκαφεϊνέ. Μόνο αυτή η ομάδα παρουσίασε σημαντική βελτίωση σε δύο δοκιμασίες μνήμης. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να μάθουν και να θυμηθούν λέξεις και θέσεις αντικειμένων.

Όσοι έπιναν ντεκαφεϊνέ βελτιώθηκαν σε αρκετές παραμέτρους του τεστ λέξεων και έκαναν λιγότερα λάθη στη δοκιμασία χωρικής μνήμης.

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη τον μηχανισμό πίσω από αυτή την επίδραση. Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι οι πολυφαινόλες του καφέ μεταβάλλουν τη δραστηριότητα του μικροβιώματος και την παραγωγή μεταβολιτών, προκαλώντας αλυσιδωτές επιδράσεις που τελικά φτάνουν στον εγκέφαλο. Και άλλες πρόσφατες έρευνες έχουν δείξει ότι ακόμη και ο ντεκαφεϊνέ καφές μπορεί να αυξήσει την εγρήγορση και να ενισχύσει ορισμένες γνωστικές λειτουργίες.

Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι τα οφέλη του καφέ ίσως δεν οφείλονται μόνο στην καφεΐνη. Όπως υποστηρίζει ο Κράιαν, ο καφές θα μπορούσε στο μέλλον να εξεταστεί ακόμη και ως μέρος διατροφικών παρεμβάσεων για την υποστήριξη της υγείας του εντέρου και του εγκεφάλου.