Στεγαστική κρίση και αναπηρία: Όταν η έλλειψη προστασίας οδηγεί στο αδιέξοδο

Η υπόθεση της 87χρονης Maricarmen στην Ισπανία συγκλόνισε την κοινή γνώμη, ξεσήκωσε χιλιάδες κόσμου σε κινητοποιήσεις και ανέδειξε με τον πιο δραματικό τρόπο τι σημαίνει η απώλεια της κατοικίας για έναν πολίτη με αναπηρία, σε μεγάλη ηλικία και υπό συνθήκες οικονομικής ευαλωτότητας.

Για το αναπηρικό κίνημα στην Ελλάδα, η στεγαστική κρίση δεν αποτελεί ένα μακρινό περιστατικό. Εκφράζει μια καθημερινή πραγματικότητα για άτομα με αναπηρία, χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις και τις οικογένειές τους, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με πλειστηριασμούς, εξώσεις και υπέρογκες αυξήσεις ενοικίων, χωρίς ουσιαστική θεσμική προστασία.

Ιστορίες καθημερινής επιβίωσης

Παρά το γεγονός ότι πολλές περιπτώσεις περνούν κάτω από τα ραντάρ της δημοσιότητας, η υπηρεσία της ΕΣΑμεΑ «Διεκδικούμε Μαζί» δέχεται συνεχώς προσφυγές από απελπισμένους πολίτες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση ατόμου με νεοπλασία στην Αθήνα, το οποίο ζει μόνο του και κινδύνεψε να χάσει την πρώτη και μοναδική κατοικία του για αρχικό κεφάλαιο χρέους μόλις 800 ευρώ από πιστωτική κάρτα — πλειστηριασμός που ακυρώθηκε μετά από παρέμβαση της Ε.Σ.Α.μεΑ.

Αντίστοιχα, στην Τρίπολη, άτομο με αναπηρία έχασε το σπίτι του σε πλειστηριασμό από fund, αλλά κατόπιν παρέμβασης επιτεύχθηκε η παραμονή του στην κατοικία. Παρόμοιες καταστάσεις εκδηλώνονται καθημερινά στην Εύβοια, τη Χαλκιδική, την Αττική, την Κρήτη και σε ολόκληρη τη χώρα.

Δόσεις δανείων που ξεπερνούν το οικογενειακό εισόδημα

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. πραγματοποιεί συνεχείς παρεμβάσεις προς το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ζητώντας τη δυνατότητα καταβολής δόσεων ανάλογων με το εισόδημα των νοικοκυριών, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι απαιτούμενες δόσεις ξεπερνούν το συνολικό οικογενειακό εισόδημα. Τα περιστατικά αυτά δε συνιστούν μεμονωμένα γεγονότα, αλλά αποτυπώνουν τη σκληρότερη όψη μιας γενικευμένης στεγαστικής κρίσης.

Η Ελλάδα στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το μέγεθος του προβλήματος επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία του Δελτίου Στατιστικής Πληροφόρησης του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ. με τίτλο «Στεγαστική φτώχεια και αναπηρία: Η Ελλάδα στην τελευταία θέση της ΕΕ». Η Ελλάδα κατατάσσεται τελευταία μεταξύ των 27 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την υπερβολική επιβάρυνση των ατόμων με αναπηρία από το κόστος στέγασης, ενώ παράλληλα ένας στους δύο πολίτες με αναπηρία αντιμετωπίζει καθυστερήσεις στην πληρωμή του ενοικίου ή του στεγαστικού δανείου.

Το δυσβάσταχτο πρόσθετο κόστος της αναπηρίας

Το αυξημένο κόστος στέγασης συνδέεται άμεσα με τη γενικότερη εισοδηματική κατάσταση των ατόμων με αναπηρία. Πρόκειται για μια πληθυσμιακή ομάδα που αντιμετωπίζει υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, ενώ επιβαρύνεται με πρόσθετες δαπάνες που απαιτεί η ίδια η αναπηρία ή πάθηση. Ένα ενοίκιο που μπορεί να θεωρείται διαχειρίσιμο για ένα νοικοκυριό χωρίς αναπηρία, καθίσταται απαγορευτικό για ένα νοικοκυριό με χαμηλότερο εισόδημα και αυξημένες ανάγκες. Παράλληλα, η οξεία έλλειψη προσβάσιμων κατοικιών περιορίζει δραματικά τις διαθέσιμες επιλογές.

Οι διεκδικήσεις της Ε.Σ.Α.μεΑ. για στεγαστική πολιτική

Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, η Ε.Σ.Α.μεΑ. υπογραμμίζει την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη κρατική στεγαστική πολιτική. Συγκεκριμένα, διεκδικεί τη διασφάλιση της πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή, ποιοτική και προσβάσιμη κατοικία, την κατά προτεραιότητα ένταξη των ατόμων με αναπηρία στα στεγαστικά προγράμματα, την ενίσχυση της κοινωνικής και υποστηριζόμενης κατοικίας, την κάλυψη του κόστους προσαρμογής των σπιτιών στις ανάγκες προσβασιμότητας, καθώς και τη θεσμοθέτηση ενός αποτελεσματικού πλαισίου για τη συνολική αύξηση του αποθέματος προσβάσιμων κατοικιών στη χώρα.