Οι ελέφαντες χρησιμοποιούν φαρμακευτικά φυτά για να θεραπεύσουν τον εαυτό τους

Σύνταξη – επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης

Οι αφρικανικοί ελέφαντες χρησιμοποιούν δεκάδες διαφορετικά φαρμακευτικά φυτά για να περιθάλψουν τους εαυτούς τους και τις οικογένειές τους όταν είναι άρρωστοι. Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας μελέτης που πραγματοποίησε συνεντεύξεις με ανθρώπους που ζουν και εργάζονται δίπλα στους ελέφαντες στην περιοχή Mount Elgon της Κένυας.

Αυτά τα συγκεκριμένα ζώα έχουν από καιρό κινήσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων με την εξαιρετική συμπεριφορά τους και είναι γνωστά ως ελέφαντες εξόρυξης αλατιού επειδή πηγαίνουν σε σπηλιές και ξύνουν τους βράχους με τους χαυλιοδοντες τους για να εξάγουν μέταλλα για τη διατροφή τους.

Η πρόσφατα δημοσιευμένη έρευνα υποδηλώνει ότι οι ίδιοι ελέφαντες χρησιμοποιούν πολλά διαφορετικά είδη φυτών στο δάσος για θεραπευτικούς  σκοπούς.

Μία από τις επικεφαλής ερευνήτριες, η Δρ. Elodie Freymann από το Πανεπιστήμιο Μπράουν στις ΗΠΑ, δήλωσε ότι η μελέτη εγείρει το ερώτημα εάν η καταστροφή των δασικών οικοτόπων στερεί τα ζώα – και τους ανθρώπους – από τα φάρμακα που χρειάζονται για να ευδοκιμήσουν.

«Αυτό δείχνει πόσο αλληλένδετα είναι τα φάρμακά μας με τον μη ανθρώπινο κόσμο», δήλωσε η Δρ Freymann στο BBC News.

Φάρμακα για μωρά ελεφάντων 

Οι επιστήμονες που συνεργάστηκαν με το φιλανθρωπικό ίδρυμα για τη διατήρηση της φύσης του Mount Elgon, πήραν συνεντεύξεις από ντόπιους, συμπεριλαμβανομένων ανιχνευτών άγριας ζωής και ηλικιωμένων κατοίκων της κοινότητας.

Οι αναφορές περιέγραφαν ελέφαντες που επέλεγαν συγκεκριμένα φυτά όταν έδειχναν αδιάθετοι και μητέρες που φέρεται να έδιναν φαρμακευτικό φυτικό υλικό στα μικρά τους. Από αυτό, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι ελέφαντες χρησιμοποιούν 35 διαφορετικά είδη φυτών και ότι 25 από αυτά είναι γνωστά τοπικά για τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Scientific Reports, δεν κατονόμασε τους συνεντευξιαζόμενους – διατηρώντας την ανωνυμία τους – ώστε να αισθάνονται ελεύθεροι να μοιραστούν τις ιστορίες τους. Οι αφηγήσεις τους αποκαλύπτουν μερικές ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες. Σε μια μαρτυρία, ένας ανιχνευτής άγριας ζωής περιέγραψε ότι είδε ελέφαντες να χρησιμοποιούν ένα φυτό γνωστό ως Angurweet «ως φάρμακο για να το δώσουν στα μωρά τους».

Το Angurweet χρησιμοποιείται ως φάρμακο για παθήσεις όπως ο στομαχόπονος. Ο ανιχνευτής, περιέγραψε τις μητέρες ελέφαντες να το μηρυκάζουν στο στόμα τους – «αφαιρώντας τα φύλλα και μασώντας το μέχρι να γίνει λείο, μαζί με τις ρίζες ορισμένων άλλων δέντρων». Διηγήθηκε επίσης ότι είχε δει μητέρες να αναμειγνύουν αυτό το φυτικό υλικό με το δικό τους γάλα. «Το δίνουν στα μωρά, τα οποία το μασούν μόνα τους και φτύνουν τα στερεά».

Ο καθηγητής Michael Huffman, πρωτευοντολόγος στο Πανεπιστήμιο Ναγκασάκι στην Ιαπωνία, δήλωσε ότι αυτή η συγκεκριμένη περιγραφή ήταν «δελεαστική», αλλά θα χρειαστούν περισσότερα στοιχεία για να αποδειχθεί ότι οι ελέφαντες παρείχαν εξατομικευμένη ιατρική περίθαλψη στα μικρά τους.

Οι επιστήμονες έχουν ήδη ξεκινήσει τη συλλογή αυτών των στοιχείων – δίνοντας στους τοπικούς εμπειρογνώμονες άγριας ζωής τη δυνατότητα να εργαστούν με κάμερες για να καταγράψουν τη συμπεριφορά που παρατηρούν. Αναλύουν επίσης φυτά που χρησιμοποιούν οι ελέφαντες – αναζητώντας νέα φάρμακα που μπορεί να έχουν ανακαλύψει οι ίδιοι οι ελέφαντες.

Ένας άλλος επικεφαλής ερευνητής του έργου, ο Δρ.Fabian Schultz από το Ινστιτούτο Τροπικής Ιατρικής Μπέρνχαρντ Νόχτ στο Αμβούργο, δήλωσε στο BBC News: «Η τοπική γνώση μας έχει δώσει έναν χάρτη. Τώρα θέλουμε να παρακολουθήσουμε τους ελέφαντες και να διερευνήσουμε αν επιλέγουν συγκεκριμένα φυτά σε συγκεκριμένα περιβάλλοντα υγείας και αν αυτά τα φυτά έχουν σχετική βιολογική δραστηριότητα».

Εργοστάσια φυσικών φαρμάκων 

Πολλά ζώα περιποιούνται τον εαυτό τους με φυτά και άλλα φυσικά προϊόντα.

Οι πρώτες επιστημονικές αναφορές για ελέφαντες που ασκούσαν «αυτοθεραπεία» χρονολογούνται από τις αρχές του τρίτου αιώνα. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Claudius Aelian, στο κείμενό του De Natura Animalium (Περί της Φύσης των Ζώων) περιέγραψε έναν ελέφαντα που, αφού τραυματίστηκε από λόγχες και βέλη, κατανάλωσε λουλούδια και λάδι από μια ελιά. Ο ελέφαντας ανάρρωσε πλήρως.

Αιώνες αργότερα, αυτοί οι επιστήμονες εμβαθύνουν σε όσα μπορούμε να μάθουμε από την άγρια ​​ζωή σχετικά με τις ιδιότητες των φυτών στα δασικά περιβάλλοντα στα οποία εξελίχθηκαν.

«Υπάρχουν οργανισμοί που παράγουν φάρμακα σε αυτόν τον πλανήτη και έχουν αυτή την απίστευτη ικανότητα», δήλωσε  η Δρ Freymann στο BBC News. «Εργοστάσια φαρμάκων υπάρχουν παντού γύρω μας».

Ο καθηγητής Huffman, ο οποίος δεν συμμετείχε σε αυτή τη μελέτη, πρόσθεσε: «Γνωρίζουμε τώρα ότι τα κουνούπια και οι δροσόφιλες (μύγες) αυτοθεραπεύονται, οι μέλισσες αυτοθεραπεύονται, όπως και πολλά άλλα είδη σε όλη την ανοδική  εξελικτική κλίμακα μέχρι τους μεγάλους πιθήκους της Αφρικής και της Ασίας. Με κάθε νέο είδος που μελετάμε, έχουμε αποκτήσει μεγαλύτερη κατανόηση του φαρμακευτικού μας παρελθόντος».

Για την Δρ.Freymann, τα ευρήματα περιέχουν επίσης ένα μάθημα για το μέλλον μας. «Τόσα πολλά από τα φάρμακα που αγοράζουμε σε ένα φαρμακείο προέρχονται από ενώσεις από δέντρα, φύκια, μύκητες, κοραλλιογενείς υφάλους. Είναι win-win για εμάς να προστατεύσουμε αυτά τα δάση και να διατηρήσουμε αυτά τα φυσικά φαρμακεία για αρκετό καιρό ώστε να μπορέσουμε να ανακαλύψουμε νέα φυσικά προϊόντα που θα μπορούσαν να μας σώσουν στο μέλλον».

Πηγή: BBC News