Μαρόκο: Πολλές οι προκλήσεις για την πρώτη γυναίκα πρωθυπουργό

Στα 50 της, η Φατίμα Εζαχρά ελ Μανσουρί είναι η πρώτη γυναίκα που ηγείται κυβέρνησης στα 63 χρόνια της κοινοβουλευτικής ιστορίας του Μαρόκου. Ο βασιλιάς Μοχάμεντ ΣΤ’ την όρισε πρωθυπουργό, καθώς το Κόμμα Αυθεντικότητας και Εκσυγχρονισμού (PAM), του οποίου ηγείται, κέρδισε 97 από τις 395 έδρες στις εκλογές της περασμένης εβδομάδας, όπως αναφέρει ρεπορτάζ των Times του Λονδίνου.

Η κυβέρνησή της θα οδηγήσει το Μαρόκο στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2030 –το οποίο συνδιοργανώνει με την Ισπανία και την Πορτογαλία– επιβλέποντας τα τελικά στάδια ενός επενδυτικού προγράμματος ύψους περίπου 17,6 δισ. ευρώ. Ωστόσο, καλείται επίσης να κατευνάσει τη νεολαία, η οποία είναι οργισμένη με την κατάσταση των νοσοκομείων και των σχολείων της χώρας, καθώς και με την έλλειψη θέσεων εργασίας.

Ο διορισμός της προβάλλει μια εικόνα εκσυγχρονισμού, ωστόσο η Ελ Μανσουρί δεν είναι πρόσωπο εκτός του κατεστημένου της βορειοαφρικανικής χώρας. Η σταδιοδρομία της οικοδομήθηκε εντός του δικτύου εξουσίας «Μαχζέν» –εκπροσώπων του πολιτικού και του επιχειρηματικού κατεστημένου που περιβάλλει τη μοναρχία– μέσα από ένα κόμμα που ίδρυσε ο Φουάντ Αλί ελ Χιμά, παιδικός φίλος και πανίσχυρος σύμβουλος του βασιλιά, με τον οποίο τη συνδέει στενή φιλία.

Αλλωστε τα περιθώρια ελιγμών της είναι περιορισμένα. Το Μαρόκο διαθέτει εκλεγμένο κοινοβούλιο και κυβέρνηση, αλλά ο Μοχάμεντ είναι ο απόλυτος μονάρχης του, με τεράστια προσωπική περιουσία, ενώ διατηρεί και εκτεταμένη πολιτική εξουσία. Παράλληλα, όπως αναφέρουν οι Times, ασκεί καθοριστική επιρροή στην άμυνα και στην εξωτερική πολιτική της χώρας.

Πολιτικοί αναλυτές από το Μαρόκο χαρακτηρίζουν το PAM της Ελ Μανσουρί ως «το κόμμα του βασιλιά», ενώ άλλοι το περιγράφουν στους Times ως μοντερνιστική πτέρυγα του πολιτικού συστήματος, με στενούς δεσμούς με τη μοναρχία. Ο Ελ Χιμά ίδρυσε το PAM το 2008, σε μια περίοδο που οι ισλαμιστές κέρδιζαν έδαφος, αλλά η Αραβική Ανοιξη ανέκοψε την ανοδική πορεία του στις κάλπες.

Οι διαδηλώσεις του 2011 οδήγησαν σε συνταγματικές μεταρρυθμίσεις και σε μια δεκαετία διακυβέρνησης από ισλαμιστικά κόμματα. Οι Times σημειώνουν ότι το PAM κερδίζει για πρώτη φορά κοινοβουλευτικές εκλογές μετά την άκαρπη θητεία του προκατόχου της Ελ Μανσούρι, Αζίζ Αχανούς, δισεκατομμυριούχου επιχειρηματία και συμμάχου του βασιλιά.

Ωστόσο η Ελ Μανσουρί διαθέτει τη δική της πολιτική ταυτότητα. Γεννημένη σε εύπορη οικογένεια του Μαρακές –ο πατέρας της ήταν ανώτερος κρατικός αξιωματούχος και πρεσβευτής στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα–, σπούδασε νομικά και εντάχθηκε στο κόμμα PAM κατά την ίδρυσή του. Ανέλαβε τη δημαρχία του Μαρακές στα 33 της, την έχασε από τους ισλαμιστές το 2015 και την κέρδισε ξανά το 2021 – αναλαμβάνοντας παράλληλα και το κυβερνητικό υπουργείο Στέγασης και Πολεοδομικού Σχεδιασμού.

Διαθέτει αυτοπεποίθηση, ευθύτητα και στοιχεία λαϊκισμού που την κάνουν δημοφιλή στους ψηφοφόρους. Οι Times αναφέρουν πως όταν ρωτήθηκε πρόσφατα από δημοσιογράφο αν είναι ικανή να ηγηθεί ενός πολιτικού εγχειρήματος με ορίζοντα το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2030, η νέα πρωθυπουργός απάντησε χωρίς περιστροφές: «Αν είχατε απέναντί ​​σας έναν άνδρα θα τολμούσατε να κάνετε αυτή την ερώτηση; Θα ρωτούσατε αν είναι ικανός να αναλάβει αυτή την ευθύνη;».

Η θητεία της στη δημαρχία του Μαρακές προκάλεσε αντιδράσεις, με μέσα ενημέρωσης να εγείρουν ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων σχετικά με την πώληση μιας έκτασης 660 στρεμμάτων αγροτικής γης έξω από την πόλη το 2023 από την Ελ Μανσουρί και τα δύο αδέλφια της, όταν εκείνη ήταν ταυτόχρονα δήμαρχος και υπουργός Πολεοδομικού Σχεδιασμού. Η ίδια αρνείται τις κατηγορίες ως ψευδείς και έχει κινηθεί νομικά.

Βασιλικός διορισμός με συμβολική σημασία

Ο διορισμός της στην πρωθυπουργία έγινε εν μέσω έντονης πολιτικής δυσαρέσκειας, επισημαίνουν οι Times. Πέρυσι, το κίνημα Γενιά Ζ 212 έβγαλε χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους, απαιτώντας καλύτερες υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης – με τρεις διαδηλωτές να χάνουν τη ζωή τους και χιλιάδες να συλλαμβάνονται. Το πιο χαρακτηριστικό σύνθημα της διαδήλωσης ήταν «Δεν θέλουμε Μουντιάλ, προέχει η υγεία».

Αναλυτές αναφέρουν στους Times ότι ο διορισμός της Ελ Μανσουρί είναι μια κίνηση του Παλατιού με συμβολική σημασία, καθώς επιλέγει μια έμπειρη γυναίκα πολιτικό ώστε να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις, τόσο της διοργάνωσης του Μουντιάλ όσο και εκείνες που ανέδειξε το κίνημα Γενιά Ζ 212. Σηματοδοτεί μια «ασφαλή» μορφή ρήξης με το παρελθόν και μια αναζωογόνηση των μαροκινών θεσμών, σε μια χώρα που εξακολουθεί να ελέγχεται αυστηρά από τη μοναρχία.

Οι εκλογές ανέδειξαν τη δυσαρέσκεια των πολιτών απέναντι στο πολιτικό σύστημα της χώρας, με το επίσημο ποσοστό συμμετοχής να ανέρχεται στο 38%. Ωστόσο, δεδομένου ότι μόνο 15,8 εκατομμύρια από τους περίπου 27 εκατομμύρια Μαροκινούς με δικαίωμα ψήφου είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους, το ποσοστό των συμμετεχόντων στην εκλογική διαδικασία ήταν στην πραγματικότητα μόλις 22%.

Παράλληλα, ένα εκλογικό σκάνδαλο λαμβάνει διαστάσεις στην Ταγγέρη, με τις εισαγγελικές αρχές να διεξάγουν έρευνα για καταγγελλόμενη μαζική νοθεία στα ψηφοδέλτια, η οποία φέρεται να έγινε υπέρ του κόμματος PAM. Ο δήμαρχος της πόλης, Μουνίρ Λαϊμουρί, έχει τεθεί υπό κράτηση στο πλαίσιο της έρευνας, ενώ στελέχη της αντιπολίτευσης καταδικάζουν στους Times την απόφαση του βασιλιά, κρίνοντας ότι  στερείται λαϊκής αποδοχής.

Η άλλη κρίση την οποία θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει η Ελ Μανσουρί είναι εκείνη που προκλήθηκε τον περασμένο Ιούλιο, όταν πάνω από 70.000 κυρίως Μαροκινοί εισήλθαν παράνομα στην ισπανική αυτόνομη πόλη της Θέουτα, τόσο από ξηράς όσο και από θαλάσσης. Η συγκεκριμένη «εισβολή» επέφερε πλήγμα στην εικόνα του αξιόπιστου εταίρου της Δύσης, αλλά και στο αφήγημα της δύναμης σταθερότητας σε μια ασταθή περιοχή, που το Μαρόκο καλλιεργούσε προσεκτικά τα τελευταία χρόνια.

Μια έκθεση της ισπανικής αστυνομίας, όπως επισημαίνουν οι Times, κατέληξε αργότερα στο συμπέρασμα ότι η μαζική είσοδος ήταν «σχεδιασμένη» και όχι αυθόρμητη, κατηγορώντας τις μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας για επίδειξη «πλήρους ανοχής», με ένστολους μαροκινούς αστυνομικούς να κατευθύνουν κόσμο προς τα σημεία διέλευσης της Θέουτα.

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε αργότερα ότι δεν υπάρχουν αδιάψευστα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι μαροκινές αρχές ενορχήστρωσαν τα συμβάντα, ενώ το Ραμπάτ αρνείται κατηγορηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή. Σήμερα η Ελ Μανσουρί χαρακτηρίζει τη σχέση του Μαρόκου με την Ισπανία «ιστορική και αναγκαία».

Τέλος, η ανάληψη των καθηκόντων της νέας πρωθυπουργού έρχεται σε μια χρονική περίοδο που η υγεία του βασιλιά είναι κλονισμένη, ενώ ο διάδοχός του, Μουλάι Χασάν, αποκτά όλο και πιο δημόσιο ρόλο. Σύμφωνα με τους Times, τα τελευταία χρόνια ο μονάρχης δέχεται κριτική για τις συχνές και παρατεταμένες απουσίες του στο εξωτερικό, καθώς και για τη στενή σχέση του με έναν γερμανο-μαροκινό πρώην αθλητή του κατς και την οικογένειά του.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google