Σερβία: Από πρόεδρος θέλει να γίνει ξανά πρωθυπουργός ο Βούτσιτς

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς παραιτήθηκε από το αξίωμα του προέδρου της Σερβίας την Κυριακή, μια κίνηση που του επιτρέπει να διατηρήσει την εξουσία αναλαμβάνοντας το αξίωμα του πρωθυπουργού, εάν, όπως αναμένεται, το κυβερνών κόμμα του κερδίσει τις κοινοβουλευτικές εκλογές τον Οκτώβριο.

Το Σύνταγμα της Σερβίας απαγορεύει στον Βούτσιτς, ο οποίος εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος το 2017, να διεκδικήσει τρίτη πενταετή θητεία, αλλά δεν τον εμποδίζει να επιστρέψει ως πρωθυπουργός, θέση την οποία κατείχε δύο φορές στο παρελθόν.

Ο Βούτσιτς, ο μακροβιότερος ηγέτης ευρωπαϊκής χώρας εκτός της πρώην Σοβιετικής Ενωσης, δέχεται πίεση εδώ και σχεδόν δύο χρόνια από διαδηλωτές με επικεφαλής φοιτητές, οι οποίοι επιδιώκουν να σπάσουν την 14ετή κυριαρχία του στη Σερβία.

Ωστόσο, αφού απέτυχαν να τον ανατρέψουν μέσω των διαδηλώσεων στους δρόμους, οι αντίπαλοι του Βούτσιτς αντιμετωπίζουν πλέον την προοπτική να ενισχύσει την κυριαρχία του ως πρωθυπουργός.

Στη θεωρία, η προεδρία της Σερβίας είναι σε μεγάλο βαθμό τελετουργική, με την πραγματική εκτελεστική εξουσία να ανήκει στον αρχηγό της κυβέρνησης.

Οπως τονίζουν οι New York Times, υπό την ηγεσία του Βούτσιτς ωστόσο, η πραγματική εξουσία βρισκόταν πάντα στα χέρια του, ανεξάρτητα από την επίσημη θέση του, χάρη στον έλεγχο που ασκεί στο Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα, την κυρίαρχη πολιτική δύναμη της χώρας.

Λέγοντας ότι είχε πάρει μόλις 20 ημέρες άδεια σε 15 χρόνια και ότι ήταν κουρασμένος, ο Βούτσιτς εμφανίστηκε στην κρατική τηλεόραση το βράδυ της Κυριακής να υπογράφει ένα έγγραφο που ανέφερε: «Με την παρούσα υποβάλλω την παραίτησή μου από το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας».

Είπε ότι θα παραδώσει τα καθήκοντά του τη Δευτέρα στην Ανα Μπρνάμπιτς, την πρόεδρο του Κοινοβουλίου της Σερβίας και πιστή του συνεργάτη.

Το πρωί της Δευτέρας, η Μπρνάμπιτς, ανέλαβε τη θέση της υπηρεσιακής προέδρου, και δήλωσε ότι θεωρεί μεγάλη τιμή το ότι διαδέχεται τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς: «Πιστεύω ότι δεν είχαμε ποτέ ξανά τέτοιον πρόεδρο και ότι η Σερβία δεν θα αποκτήσει ποτέ ξανά πρόεδρο που να επιδεικνύει τέτοια αυτοθυσία και να θέτει τα πάντα σε δεύτερη μοίρα για χάρη της χώρας. Αποτελεί τιμή για μένα να αναλαμβάνω αυτό το καθήκον από έναν τέτοιον άνθρωπο».

Πρώην ριζοσπαστικός εθνικιστής που υπηρέτησε υπό τον αυταρχικό πρόεδρο της Σερβίας Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς κατά τη διάρκεια της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας, τη δεκαετία του 90, ο Βούτσιτς έχει απομακρυνθεί από τα πολεμικά όνειρα για τη δημιουργία της «Μεγάλης Σερβίας», ανέφεραν οι NYT.

Ωστόσο, έχει αντισταθεί στις ευρωπαϊκές και αμερικανικές πιέσεις να αποδεχτεί την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου, που παλαιότερα αποτελούσε μέρος της Σερβίας.

Διατηρεί επίσης τεταμένες σχέσεις με τις γειτονικές Βοσνία και Κροατία, με τις οποίες η Σερβία ήταν σε πόλεμο τη δεκαετία του 90, όταν διαλύθηκε η Γιουγκοσλαβία.

Επίσης, παρέμεινε αμετάκλητος στην άρνησή του να συμμετάσχει στις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Σε συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση RTS την Κυριακή, επανέλαβε την πάγια θέση του, ότι οι διαδηλώσεις υπό την ηγεσία των φοιτητών, ενορχηστρώθηκαν από εξωτερικές δυνάμεις που ήθελαν να τον τιμωρήσουν οργανώνοντας μια «έγχρωμη επανάσταση», ένας όρος που χρησιμοποιείται συχνά από το Κρεμλίνο για να περιγράψει τις λαϊκές αναταραχές στη Ρωσία και στα πρώην σοβιετικά εδάφη.

Το TV Informer, ένα μέσο ενημέρωσης που ο Βούτσιτς έχει χρησιμοποιήσει συχνά για να δαιμονοποιήσει τους εχθρούς του και να εξυμνήσει τον εαυτό του ως σωτήρα της Σερβίας, είχε απευθείας σύνδεση με το προεδρικό μέγαρο στο Βελιγράδι, το βράδυ της Κυριακής, καθώς ο σέρβος πρόεδρος έφτασε για να ανακοινώσει την παραίτησή του.

Η μετάδοση έδειχνε χιλιάδες ανθρώπους να φωνάζουν «νίκη, νίκη» και να κρατούν πλακάτ με τα συνθήματα «Ο Βούτσιτς είναι πολιτική ιδιοφυΐα» και «Ο Βούτσιτς είναι ο πατέρας του έθνους».

Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις

Μια πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε το κόμμα του Βούτσιτς -το οποίο μετονομάστηκε για τις εκλογές του επόμενου μήνα σε «Αλεξάνταρ Βούτσιτς – Ενωμένη Σερβία»- να προηγείται κατά πολύ των αντιπάλων κομμάτων, προβλέποντας ότι θα κερδίσει σχεδόν το ήμισυ των ψήφων.

Ο πλησιέστερος αντίπαλος, το «Φοιτητικό Κίνημα – Οι Φοιτητές Νικούν», μια νέα πολιτική ομάδα που σχηματίστηκε σε μια προσπάθεια να μετατραπεί η ενέργεια των διαδηλώσεων σε εκλογική πολιτική, αναμένεται να συγκεντρώσει περίπου 37%, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις.

Αν οι δημοσκοπήσεις αποδειχθούν ακριβείς, οι εκλογές της 25ης Οκτωβρίου θα διαψεύσουν τις ελπίδες της αντιπολίτευσης ότι η Σερβία θα ακολουθήσει το παράδειγμα της Ουγγαρίας, όπου οι εκλογές του Απριλίου έθεσαν τέλος στη 16ετή θητεία του Βίκτορ Ορμπαν, στενού συμμάχου του Βούτσιτς και πρωτοπόρου πολλών από τις μεθόδους -συμπεριλαμβανομένου του αυστηρού ελέγχου των ΜΜΕ- που χρησιμοποίησε ο σέρβος πρόεδρος για να παραμείνει στην εξουσία.

Στην Ουγγαρία, οι αντίπαλοι του Ορμπαν, τόσο από την Αριστερά όσο και από τη Δεξιά, συσπειρώθηκαν πίσω από τον Πέτερ Μάγιαρ, έναν συντηρητικό που ταξίδεψε στη χώρα για δύο χρόνια, μιλώντας σε μικρές πόλεις και χωριά κατά της διαφθοράς της κυβέρνησης.

Αντίθετα, η κατακερματισμένη αντιπολίτευση της Σερβίας απέτυχε επανειλημμένα να ξεπεράσει την πολιτική του δρόμου και να οργανώσει μια ενιαία προεκλογική εκστρατεία σε εθνικό επίπεδο.

Οπως επισημαίνουν οι NYT, ο Ορμπαν ηττήθηκε εν μέρει λόγω της αναιμικής οικονομίας της Ουγγαρίας, ενώ ο Βούτσιτς έχει οδηγήσει τη χώρα σε χρόνια οικονομικής ανάπτυξης.

Οι διαδηλώσεις στη Σερβία, που πυροδοτήθηκαν από τη δημόσια οργή για τον θάνατο 16 ανθρώπων το 2024, όταν κατέρρευσε μια τσιμεντένια στέγη στον πρόσφατα ανακαινισμένο σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, προσέλκυσαν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους των μεγάλων πόλεων και, για κάποιο διάστημα, φαινόταν ότι θα μπορούσαν να ανατρέψουν τον Βούτσιτς.

Ωστόσο, οι διαιρέσεις μεταξύ των διαδηλωτών ως προς τους στόχους τους και η κόπωση του κοινού από τους μήνες των φοιτητικών αποκλεισμών, επέτρεψαν στην κυβέρνηση να ξεπεράσει την κρίση.

Στην συνέντευξή του στην κρατική τηλεόραση την Κυριακή, ο Βούτσιτς υποσχέθηκε να χορηγήσει χάρη στους φυλακισμένους ακτιβιστές των διαδηλώσεων ως χειρονομία συμφιλίωσης, αλλά επίσης χλεύασε τους φοιτητές και τους υποστηρικτές τους. «Δεν κρίνουν τίποτα με βάση προγράμματα, σχέδια ή τις ιδέες των ανθρώπων, αλλά με βάση το ποιος με μισεί περισσότερο».

Οι προηγούμενες εκλογές στη Σερβία έχουν αμαυρωθεί από εκτεταμένες αναφορές για νοθεία, με ψηφοφόρους που εργάζονται σε κρατικές επιχειρήσεις και κυβερνητικούς φορείς, να δέχονται πιέσεις να ψηφίσουν το κυβερνών κόμμα.

Η αντιπολίτευση διαμαρτύρεται εδώ και καιρό ότι το σύστημα είναι στημένο εναντίον της, ιδίως λόγω της μονόπλευρης κάλυψης από τα ΜΜΕ υπέρ του Βούτσιτς.

Οι υποστηρικτές του σέρβου πρώην προέδρου, ωστόσο, αποδίδουν τη μακρά σειρά εκλογικών νικών του κόμματός του στην ικανότητά του να συνδυάζει τον εθνικισμό με την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και να ελίσσεται επιδέξια μεταξύ της Ρωσίας —η οποία συνδέεται με τη Σερβία μέσω της Ιστορίας και της κοινής ορθόδοξης πίστης— και της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στην οποία ο Βούτσιτς δηλώνει ότι επιθυμεί να ενταχθεί, αλλά την οποία έχει επανειλημμένα αποξενώσει.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, αλλά και πολίτες, εξοργίστηκαν στις αρχές του μήνα, όταν χιλιάδες σέρβοι εθνικιστές συγκεντρώθηκαν στο Βελιγράδι για την κηδεία του Ράτκο Μλάντιτς, του πρώην σερβοβόσνιου στρατηγού και καταδικασμένου εγκληματία πολέμου που αποκαλείτο «Χασάπης της Βοσνίας» και ευθύνεται για τη σφαγή της Σρεμπρένιτσα.

Ο Βούτσιτς, κάποτε θερμός υποστηρικτής του Μλάντιτς, ο οποίος πέθανε στις 27 Αυγούστου ενώ βρισκόταν υπό κράτηση στη Χάγη, απουσίασε από την εκδήλωση, η οποία η κυβέρνηση επέμεινε ότι ήταν ιδιωτική και όχι κρατική.

Ωστόσο, η κρατική τηλεόραση και τα μέσα ενημέρωσης που είναι κοντά στον Βούτσιτς, εξήραν τον πρώην στρατηγό ως ήρωα, χωρίς να αναφέρουν την καταδίκη του από το δικαστήριο της Χάγης για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και άλλα αδικήματα.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google