Βρυξέλλες: Ανησυχίες για ενεργειακή διείσδυση των ΗΠΑ στα Βαλκάνια

Η προσπάθεια αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών να εδραιώσουν την επιρροή τους στα Δυτικά Βαλκάνια προκαλεί ανησυχία στην ΕΕ. Η περιοχή θα μπορούσε να καταλήξει εξαρτημένη από αμερικανικά ορυκτά καύσιμα, ενώ προσπαθεί να επιτύχει τους στόχους για καθαρή ενέργεια προκειμένου να ενταχθεί στην Ενωση.

Η Αλβανία, το Κόσοβο και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη έχουν όλες εκδηλώσει ενδιαφέρον για την αγορά μεγάλων ποσοτήτων υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ ή για την κατασκευή σχετικών υποδομών.

Οι χώρες αυτές υποστηρίζουν ότι το φυσικό αέριο είναι απαραίτητο ως μεταβατικό καύσιμο, καθώς μειώνουν τόσο τις εισαγωγές καυσίμων από τη Ρωσία όσο και την κατανάλωση άνθρακα και στρέφονται προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στοιχεία που αποτελούν βασικούς άξονες των αιτήσεων ένταξής τους στην ΕΕ.

Αξιωματούχοι της ΕΕ, ωστόσο, αμφισβητούν εάν τα έργα που προωθούνται είναι απαραίτητα ή επιθυμητά, δεδομένου ότι αυτές οι χώρες έχουν επί του παρόντος ελάχιστη ως μηδενική εγχώρια ζήτηση φυσικού αερίου, ανέφερε το Politico. Η υπερπροσφορά φυσικού αερίου σε αυτές τις αγορές ενέχει τον κίνδυνο να τις εγκλωβίσει σε μακροπρόθεσμη εξάρτηση από το φυσικό αέριο και να αυξήσει την εξάρτησή τους από τις εισαγωγές από το εξωτερικό.

Η ΕΕ έχει θέσει αυστηρούς στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στο μηδέν έως το 2050 και την αύξηση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με τους οποίους θα πρέπει να συμμορφωθούν τα νέα μέλη της ΕΕ. Οι αξιωματούχοι της ΕΕ φοβούνται ότι η αύξηση των εισαγωγών φυσικού αερίου θα μπορούσε να υπονομεύσει αυτούς τους στόχους.

Ο τομέας του φυσικού αερίου των ΗΠΑ, ωστόσο, εκμεταλλεύεται τη ραγδαία μετάβαση της ΕΕ μακριά από το ρωσικό φυσικό αέριο και την πίεση στις παγκόσμιες αγορές που προκύπτει από τον πόλεμο στο Ιράν, για να συνάψει μια σειρά συμφωνιών εφοδιασμού στην ευρύτερη περιοχή, σύμφωνα με τη ρητή δογματική θέση της κυβέρνησης Τραμπ για την «ενεργειακή κυριαρχία».

«Οι χώρες, στο πλαίσιο της ευρύτερης φιλοδοξίας τους να ενταχθούν στην ΕΕ, έχουν αναλάβει δεσμεύσεις για απεξάρτηση από τον άνθρακα, για να χαράξουν την πορεία και να τη διατηρήσουν, έτσι ώστε να καταργήσουν σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε ο Αντράς Χούιμπερ, ο οποίος ηγείται της ενεργειακής διπλωματίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα Δυτικά Βαλκάνια, σε ένα φόρουμ στη Βιέννη, απαντώντας σε ερώτηση του Politico.

Σε αυτό το πλαίσιο, η μεταφορά φυσικού αερίου στην περιοχή «φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με αυτόν τον ζωτικό στόχο της απεξάρτησης από τον άνθρακα», ανέφερε. Πρόσθεσε ότι οι συμφωνίες θα μπορούσαν να υπερβούν τον στόχο της αντικατάστασης τoυ ρωσικού αερίου και να «συμβάλουν στην  ανθρακοποίηση της περιοχής. Δεν πρέπει να εισάγουμε φυσικό αέριο σε αγορές που δεν διαθέτουν φυσικό αέριο», είπε στο Politico.

Ανέφερε ακόμη το παράδειγμα μιας προκαταρκτικής συμφωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Βοσνίας-Ερζεγοβίνης για την κατασκευή αγωγού διαμετακόμισης φυσικού αερίου από το Κρκ, ένα κροατικό νησί στην Αδριατική. Το έργο έχει προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση από τότε που το βοσνιακό Κοινοβούλιο ψήφισε νωρίτερα φέτος νόμο που καθιερώνει την AAFS, μια μικρή εταιρεία που διευθύνεται από στενούς συνεργάτες του Ντόναλντ Τραμπ, ως κύριο διαχειριστή του αγωγού.

Αυτό προκάλεσε κατηγορίες για διαφθορά, πέραν των ανησυχιών σχετικά με την απεξάρτηση από τον άνθρακα. Αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι θα μπορούσε να απειλήσει την αίτηση ένταξης της Βοσνίας στην ΕΕ, σύμφωνα με τον Guardian.

«Ο πρεσβευτής μας έχει αποστείλει επιστολές όπου επισημαίνει ζητήματα που θεωρούμε ότι ενδέχεται να προκύψουν από αυτό το έργο», δήλωσε ο Χούιμπαρ την Τρίτ, προσθέτοντας ότι η Κομισιόν σχεδίαζε να «προβεί σε κατάλληλη παρακολούθηση με βάση τα παραπάνω», χωρίς να διευκρινίσει τι είδους μέτρα ενδέχεται να ληφθούν.

Εσωτερική αλληλογραφία της Επιτροπής, την οποία εξέτασε το Politico, αντανακλά αυτές τις ανησυχίες, εφιστώντας την προσοχή στην έλλειψη διαφάνειας γύρω από τη σύμβαση της AAFS, καθώς και στους κινδύνους που σχετίζονται με την υπερπροσφορά φυσικού αερίου.

Η κίνηση του Σεράγεβο προκάλεσε επίσης ανησυχία στην ηγεσία της Ενεργειακής Κοινότητας, μιας πρωτοβουλίας υπό την ηγεσία της ΕΕ που βοηθάει τις χώρες προς ένταξη –στις οποίες περιλαμβάνονται η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Αλβανία και το Κόσοβο, καθώς και η Σερβία, η Γεωργία, η Μολδαβία, το Μαυροβούνιο και η Βόρεια Μακεδονία– να ευθυγραμμίσουν τους κανόνες τους με εκείνους της Ενωσης, μια διαδικασία που κινδυνεύει να ανατραπεί από την εντεινόμενη εμπλοκή των ΗΠΑ στην περιοχή.

«Αυτό είναι το μήνυμά μας προς τη Βοσνία», δήλωσε ο Αρτουρ Λορκόφσκι, διευθυντής της Ενεργειακής Κοινότητας, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Politico στο περιθώριο της εκδήλωσης στη Βιέννη. «Εξ ορισμού, η νομοθεσία της ΕΕ που προωθούμε, δεν καθορίζει ποιος πρέπει να είναι ο προμηθευτής, αλλά το βασικό στοιχείο είναι ότι πρέπει να διασφαλίζονται ίσοι όροι ανταγωνισμού όσον αφορά το ρυθμιστικό πλαίσιο».

Ανέφερε ότι είναι ζωτικής σημασίας να υπάρχει ανταγωνισμός, δικαιοσύνη και διαφάνεια, και ότι «πρέπει να ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για όλους τους ανταγωνιστές.

»Με άλλα λόγια, δεν θέλουμε η Βοσνία να αποτελεί εξαίρεση ή να έχει προνομιακή πρόσβαση στην αγορά. Αυτό είναι που πρέπει να αποφευχθεί, διότι δεν θα ήταν σύμφωνο με τη νομοθεσία της ΕΕ».

Καμία από τις δύο συμφωνίες δεν έχει επικυρωθεί ακόμη. Η διασύνδεση της Βοσνίας χρειάζεται ακόμη την έγκριση των βουλευτών της Ανω Βουλής της χώρας, ενώ η συμφωνία με την Αλβανία —η οποία προβλέπεται ως 20ετής συμφωνία προμήθειας σε συνεργασία με την Ελλάδα και την αμερικανική εταιρεία Venture Global— υπάρχει προς το παρόν μόνο ως μνημόνιο κατανόησης και αναμένει τα αποτελέσματα μιας μελέτης σκοπιμότητας. Ούτε από το Κοσσυφοπέδιο έχει ληφθεί κάποια οριστική απόφαση. Η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία αναμένεται επίσης να λάβουν LNG από τις ΗΠΑ μέσω μιας προγραμματισμένης διασύνδεσης με την Ελλάδα.

Ενας εκπρόσωπος του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ δεν απάντησε άμεσα σε ερωτήσεις σχετικά με τη διαφάνεια των ενδεχόμενων συμφωνιών ή τον κίνδυνο εδραίωσης του LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου), αλλά ανέφερε ότι η συνεργασία αυτή θα «προωθήσει τη σταθερότητα στην περιοχή, θα μειώσει τις τιμές της ενέργειας και θα ενισχύσει το εμπόριο και την ευημερία».

Οι εμπορικές συνεργασίες θα βοηθήσουν την Αλβανία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη να «μειώσουν την εξάρτησή τους από το ρωσικό φυσικό αέριο», αντικαθιστώντας το με αμερικανικό LNG, πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.

«Απαραίτητες» οι συμφωνίες με τις ΗΠΑ

Παρά την αντίδραση των αξιωματούχων της ΕΕ, οι αξιωματούχοι των Βαλκανίων που μίλησαν στη συνάντηση της Τρίτης, υποστήριξαν ότι οι υποθετικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ ήταν απαραίτητες για την ευθυγράμμιση με την πράσινη μετάβαση της ΕΕ, η οποία θα απαιτήσει σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου για την παροχή αξιόπιστης ηλεκτρικής ενέργειας «βασικού φορτίου», όταν οι πιο ασταθείς πηγές παρουσιάζουν διακοπή λειτουργίας και καθώς ο άνθρακας καταργείται σταδιακά.

Στην Αλβανία, η υδροηλεκτρική ενέργεια, η οποία κυριαρχεί στο ενεργειακό μείγμα, γίνεται όλο και πιο αναξιόπιστη, καθώς η ξηρασία που σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή μειώνει τη ροή των ποταμών, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο της αλβανικής κυβέρνησης.

Αυτό δημιουργεί ζήτηση για φυσικό αέριο, το οποίο οι υποστηρικτές του προωθούν ως «καύσιμο μετάβασης» που μπορεί να υποστηρίξει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η δυναμικότητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης. Επί του παρόντος, το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύει μόνο το 1,8% του ενεργειακού μείγματος της χώρας.

Ο αξιωματούχος ανέφερε ότι η ανάπτυξη των υποδομών φυσικού αερίου είναι ζωτικής σημασίας για τη διαφοροποίηση και την ασφάλεια του εφοδιασμού, καθώς και για τη στήριξη των σχεδίων της Αλβανίας να κατασκευάσει έναν περιφερειακό κόμβο φυσικού αερίου στην Αυλώνα.

Εν τω μεταξύ, η απομάκρυνση από το ρωσικό φυσικό αέριο —τα κράτη που αιτούνται ένταξη υποχρεούνται επίσης να συμμορφωθούν με τη σταδιακή απαγόρευση του φυσικού αερίου από την ΕΕ— έχει αφήσει ένα κενό στην αγορά.

Η Βοσνία, για παράδειγμα, διαθέτει μόνο έναν αγωγό που τροφοδοτεί φυσικό αέριο από τη Ρωσία, χωρίς να υπάρχει εναλλακτική λύση σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης.

«Η Νότια Διασύνδεση δεν έχει ως στόχο να δεσμεύσει τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη στο φυσικό αέριο», δήλωσε στο Politico μια εκπρόσωπος του ομοσπονδιακού υπουργείου Ενέργειας, Ορυχείων και Βιομηχανίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.

«Στόχος είναι να τερματιστεί η εξάρτησή μας από μία μόνο διαδρομή εφοδιασμού και μία μόνο πηγή, και να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια της χώρας», είπε και πρόσθεσε ότι το φυσικό αέριο αποτελεί καύσιμο μετάβασης, όχι «τον τελικό προορισμό της ενεργειακής μας πολιτικής».

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες στα Δυτικά Βαλκάνια αναζητούν απεγνωσμένα εναλλακτικές πηγές ενέργειας που η ΕΕ είτε δεν μπορεί είτε δεν επιθυμεί να παρέχει η ίδια.

Η Ενωση παράγει ελάχιστες ποσότητες φυσικού αερίου, αρνείται να χρηματοδοτήσει νέες υποδομές φυσικού αερίου στην περιοχή και, κατά ειρωνικό τρόπο, εξαρτάται η ίδια όλο και περισσότερο από το αμερικανικό LNG —πράγματι, ένα από τα κύρια οφέλη της στενότερης ενσωμάτωσης στην ΕΕ που επιδιώκουν τα μέλη της Ενεργειακής Κοινότητας είναι ότι θα αυξήσει την πρόσβασή τους στο αμερικανικό προϊόν.

«Γι’ αυτό θέλουμε να ισχύουν στη Βοσνία οι ίδιοι κανόνες που ισχύουν στην ΕΕ, ώστε να υπάρχει απρόσκοπτη ροή φυσικού αερίου από την ΕΕ», δήλωσε ο Λορκόφσκι. «Θα είναι αμερικανικό φυσικό αέριο, επειδή δεν παράγεται φυσικό αέριο στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Αυτό, είπε, είναι «ο λόγος για τον οποίο το αποκαλούν “δόγμα της στρατηγικής κυριαρχίας”. Δεν βλέπω την ΕΕ να είναι σε θέση να παρέχει το φυσικό αέριο», τόνισε.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google