ΕΛΣΤΑΤ: Τρόφιμα και στέγαση «τρώνε» πάνω από τον μισό προϋπολογισμό των φτωχότερων

Σε υψηλότερα επίπεδα κινήθηκε το 2025 η καταναλωτική δαπάνη των ελληνικών νοικοκυριών, χωρίς όμως να αλλάζει η βασική εικόνα: τρόφιμα, στέγαση και μετακινήσεις εξακολουθούν να απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού, ενώ για τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα η πίεση των βασικών αναγκών είναι αισθητά εντονότερη.

Τα στοιχεία της νέας Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών (ΕΟΠ) 2025 της ΕΛΣΤΑΤ, η οποία βασίστηκε σε δείγμα 5.540 ιδιωτικών νοικοκυριών σε ολόκληρη τη χώρα, δείχνουν ότι η μέση ετήσια δαπάνη για αγορές ανήλθε σε 21.842,40 ευρώ, από 20.694,48 ευρώ το 2024. Σε μηνιαία βάση αυτό μεταφράζεται σε 1.820,20 ευρώ, έναντι 1.724,54 ευρώ ένα χρόνο νωρίτερα. 

Η αύξηση της ονομαστικής δαπάνης κατά 5,5% περιορίζεται, ωστόσο, στο 2,9% σε σταθερές τιμές, με την ΕΛΣΤΑΤ να αποδίδει τη διαφορά στην επίδραση του πληθωρισμού, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 2,59% το 2025. 

Τρόφιμα, στέγαση και μεταφορές στην κορυφή

Η μεγαλύτερη «τρύπα» στον οικογενειακό προϋπολογισμό παραμένουν τα τρόφιμα και μη οινοπνευματώδη ποτά, που απορροφούν το 20,4% της μέσης μηνιαίας δαπάνης. Ακολουθούν η στέγαση με 14,7% και οι μεταφορές με 13,6%. Μόνο αυτές οι τρεις κατηγορίες συγκεντρώνουν σχεδόν το μισό των συνολικών αγορών των νοικοκυριών. 

Σε απόλυτα μεγέθη, ένα μέσο νοικοκυριό δαπανά κάθε μήνα 371,20 ευρώ για τρόφιμα, 268,12 ευρώ για στέγαση και 247,93 ευρώ για μεταφορές. Η δαπάνη για εστιατόρια, καφενεία και ξενοδοχεία φτάνει τα 215,34 ευρώ, ενώ για την υγεία τα 138,24 ευρώ.

Από τις μεγάλες κατηγορίες, οι υψηλότερες αυξήσεις σε σχέση με το 2024 καταγράφονται στα διαρκή αγαθά (+8,9%), στη στέγαση (+8,3%) και στην εκπαίδευση (+8,2%). Οι δαπάνες για μεταφορές αυξήθηκαν κατά 7,9%, ενώ για εστιατόρια, καφενεία και ξενοδοχεία κατά 5,6%. Μοναδική μεγάλη κατηγορία με μείωση ήταν οι ασφάλειες και οι οικονομικές υπηρεσίες, με -2,4%. 

Το κόστος της διατροφής

Στο καλάθι των τροφίμων, η μέση μηνιαία δαπάνη αυξήθηκε κατά 4,1%, στα 371,16 ευρώ. Το μεγαλύτερο κομμάτι αφορά το κρέας, με 83,66 ευρώ τον μήνα και αύξηση 9,9%, ενώ ακολουθούν τα γαλακτοκομικά και αυγά με 59,37 ευρώ και τα λαχανικά με 50,16 ευρώ. 

Ιδιαίτερα αισθητές είναι οι αυξήσεις σε καφέ, τσάι και κακάο (+11,9%), κρέας (+9,9%), ψάρια (+8%), ζάχαρη και συναφή προϊόντα (+6,5%) και φρούτα (+5,4%). Στον αντίποδα, η δαπάνη για έλαια και λίπη υποχώρησε κατά 11,2%. 

Η στέγαση βαραίνει περισσότερο τους ενοικιαστές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα για τη στέγαση. Τα νοικοκυριά που μένουν σε ενοικιαζόμενη κατοικία δαπανούν κατά μέσο όρο 23,4% του συνολικού μηνιαίου προϋπολογισμού τους για τη στέγαση, με το 17,3% να αφορά αποκλειστικά το ενοίκιο. 

Η επιβάρυνση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν συνδυαστεί με τη διαφορά ανάμεσα στα εισοδηματικά/δαπανητικά στρώματα.

Σχεδόν ο μισός προϋπολογισμός των φτωχότερων για βασικές ανάγκες

Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει έντονη απόκλιση στην καταναλωτική συμπεριφορά. Το φτωχότερο 20% του πληθυσμού διαθέτει το 31,9% της ισοδύναμης δαπάνης του για τρόφιμα, έναντι μόλις 13,2% για το πλουσιότερο 20%. 

Ακόμη πιο χαρακτηριστικός είναι ο συνδυασμός τροφίμων και στέγασης: οι δύο αυτές κατηγορίες αντιστοιχούν στο 54,4% της συνολικής δαπάνης των νοικοκυριών του φτωχότερου 20%, ενώ για το πλουσιότερο 20% το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 34,5%. 

Την ίδια στιγμή, η μέση ισοδύναμη δαπάνη του πλουσιότερου 20% είναι 5,78 φορές υψηλότερη από εκείνη του φτωχότερου 20%. Η σχέση ήταν 5,68 φορές το 2024. 

Μεγάλο χάσμα και μεταξύ περιφερειών

Η γεωγραφία της κατανάλωσης αποτυπώνει επίσης σημαντικές διαφορές. Η Αττική βρίσκεται στην κορυφή, με μέση μηνιαία δαπάνη 2.081,78 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 114,4% του εθνικού μέσου όρου. Στον αντίποδα βρίσκεται η Στερεά Ελλάδα, με 1.372,96 ευρώ ή 75,4% του εθνικού μέσου όρου. 

Σε ετήσια βάση, η υψηλότερη μέση δαπάνη καταγράφηκε στην Αττική, στα 24.981,36 ευρώ, ενώ η χαμηλότερη στη Στερεά Ελλάδα, στα 16.475,52 ευρώ. 

Ενδιαφέρον έχει και η διαφορά μεταξύ αστικών και αγροτικών περιοχών: τα νοικοκυριά στις πόλεις δαπανούν κατά μέσο όρο 1.892,86 ευρώ τον μήνα, έναντι 1.386,11 ευρώ στις αγροτικές περιοχές, δηλαδή 26,8% λιγότερα. 

* Δείτε αναλυτικά στη στήλη Συνοδευτικό Υλικό.