Παχυσαρκία: Η «σιωπηλή» επιδημία που κοστίζει 1,4% του ΑΕΠ στην Ελλάδα – Τι προτείνει νέα έκθεση

Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 56% του πληθυσμού στην Ευρώπη είναι υπέρβαρο ή ζει με παχυσαρκία, ενώ το ίδιο ισχύει για ένα στα τρία παιδιά. Η μελέτη «Η Οικονομική Επιβάρυνση από το Αυξημένο Σωματικό Βάρος και την Παχυσαρκία στην Ευρώπη» εξέτασε δεδομένα από τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Ελλάδα, τη Ρουμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ποσοτικοποιώντας τόσο το άμεσο κόστος για τα συστήματα υγείας όσο και τις έμμεσες απώλειες παραγωγικότητας.

Το κόστος ξεπερνά την υγεία

Ο αντίκτυπος του αυξημένου δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) εκτείνεται πέρα από τις δαπάνες υγείας. Στις χώρες που εξετάστηκαν, το 18% έως 58% του συνολικού κόστους συνδέεται με απώλειες παραγωγικότητας λόγω πρόωρης θνησιμότητας, οικονομικής αδράνειας, απουσιών από την εργασία, μειωμένης παραγωγικότητας και χρόνου που αφιερώνεται στη φροντίδα ασθενών.

Το άμεσο κόστος υγείας συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με νοσήματα που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Ενδεικτικά, ο αυξημένος ΔΜΣ ευθύνεται για σχεδόν το 60% της απώλειας ετών υγιούς ζωής λόγω διαβήτη τύπου 2, το 45% λόγω παθήσεων του πεπτικού συστήματος και το 32% λόγω χρόνιας νεφρικής νόσου. Συνολικά, το ετήσιο κόστος που συνδέεται με τον αυξημένο ΔΜΣ αντιστοιχεί στο 0,6% έως 1,4% του ΑΕΠ στις οκτώ χώρες, ποσοστό που θα μπορούσε να περιοριστεί μέσω της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της αποτελεσματικότερης διαχείρισης των σχετιζόμενων νοσημάτων.

Η ελληνική περίπτωση: 3,4 δισ. ευρώ ετησίως

Στην Ελλάδα, η επιβάρυνση από το αυξημένο σωματικό βάρος και την παχυσαρκία ανέρχεται σε 3,4 δισ. ευρώ ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σε 328 ευρώ ανά κάτοικο και σε περίπου 1,4% του ΑΕΠ. Πρόκειται για ποσό που ξεπερνά τις δαπάνες για στέγαση και υπερβαίνει το ήμισυ των αμυντικών δαπανών της χώρας.

Από το συνολικό κόστος, τα 2,3 δισ. ευρώ (68%) αφορούν άμεσες δαπάνες υγείας και τα 1,1 δισ. ευρώ (32%) έμμεσες απώλειες. Οι άμεσες δαπάνες συνδέονται κυρίως με τον διαβήτη τύπου 2 (0,9 δισ. ευρώ), τις μυοσκελετικές παθήσεις (0,4 δισ. ευρώ) και τα καρδιαγγειακά νοσήματα (0,2 δισ. ευρώ). Στο έμμεσο κόστος, οι απουσίες από την εργασία και η μειωμένη παραγωγικότητα αντιστοιχούν σε 0,3 δισ. ευρώ η καθεμία, ακολουθούμενες από τον χρόνο φροντίδας ασθενών (0,2 δισ. ευρώ), την οικονομική αδράνεια λόγω ασθένειας (0,1 δισ. ευρώ) και την πρόωρη θνησιμότητα (0,1 δισ. ευρώ). Οι σχετικά υψηλές απουσίες από την εργασία στην Ελλάδα αυξάνουν την έμμεση επιβάρυνση, ενώ η χαμηλότερη απασχόληση στις μεγαλύτερες ηλικίες, όπου ο αυξημένος ΔΜΣ είναι συχνότερος, περιορίζει το ύψος των απωλειών παραγωγικότητας.

Πέντε συστάσεις για μια ολιστική προσέγγιση

Τα ευρήματα δημοσιεύονται σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, καθώς η Ευρώπη προχωρά στην υλοποίηση του Σχεδίου EU Safe Hearts. Η έκθεση επισημαίνει την ανάγκη το Σχέδιο να λαμβάνει υπόψη τη στενή σύνδεση μεταξύ παχυσαρκίας, διαβήτη και καρδιαγγειακών νοσημάτων και να προωθεί τη συντονισμένη αντιμετώπισή τους.

Στο πλαίσιο αυτό, καταθέτει πέντε βασικές συστάσεις:

• Πρώτον, την επίσημη αναγνώριση της παχυσαρκίας ως χρόνιας, υποτροπιάζουσας νόσου, με στόχο την καλύτερη παρακολούθηση, χρηματοδότηση και πρόσβαση σε ολοκληρωμένη φροντίδα.
• Δεύτερον, την αντιμετώπιση του στίγματος μέσω πολιτικών που προάγουν τη συμπερίληψη και μετατοπίζουν την έμφαση από την ατομική ευθύνη σε συστημικές λύσεις.
• Τρίτον, τη βελτίωση της πρόσβασης στην πρόληψη και τη θεραπεία, με ολοκληρωμένη φροντίδα που συνδυάζει έγκαιρη διάγνωση, παρεμβάσεις συμπεριφορικής αλλαγής, φαρμακευτική θεραπεία και, όπου απαιτείται, μεταβολική και βαριατρική χειρουργική.
• Τέταρτον, την ενίσχυση της τεκμηρίωσης για επενδύσεις, με παραγωγή στοιχείων σχετικά με τα ευρύτερα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη των παρεμβάσεων για την παχυσαρκία, συμπεριλαμβανομένων της παραγωγικότητας, της συμμετοχής στην αγορά εργασίας και της μείωσης των δαπανών κοινωνικής πρόνοιας.
• Πέμπτον, την ένταξη της παχυσαρκίας στο Σχέδιο EU Safe Hearts, με συγκεκριμένους στόχους για την ανίχνευση και τη διαχείρισή της, μεταξύ άλλων μέσω προληπτικών ελέγχων, συμβάλλοντας στη μείωση της πρόωρης θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα έως το 2035.

«Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας»

Ο κ. Μιχάλης Χειμώνας, Γενικός Διευθυντής του ΣΦΕΕ, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Τα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν ότι η παχυσαρκία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις δημόσιας υγείας, με σοβαρές επιπτώσεις όχι μόνο στην υγεία και την ποιότητα ζωής των πολιτών, αλλά και στη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας, την παραγωγικότητα και την κοινωνική συνοχή. Η αντιμετώπισή της απαιτεί μια νέα, ολιστική προσέγγιση, χωρίς προκαταλήψεις και στιγματισμό, που θα αναγνωρίζει την παχυσαρκία ως χρόνια νόσο και θα επενδύει στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την ολοκληρωμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα. Με τη συνεργασία της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και όλων των εμπλεκόμενων φορέων, μπορούμε να βελτιώσουμε ουσιαστικά τα αποτελέσματα υγείας, να περιορίσουμε την οικονομική και κοινωνική επιβάρυνση και να οικοδομήσουμε μια πιο υγιή και ανθεκτική κοινωνία».