CNN Insights: Η κουλτούρα της δια βίου μάθησης γίνεται απαραίτητο κομμάτι της αγοράς εργασίας

Στο επίκεντρο βρέθηκε η ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται οι τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες μετασχηματίζουν ήδη τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, μαθαίνουμε και αναπτύσσουμε δεξιότητες.

Ενώ αναδείχθηκαν μια σειρά από καλές πρακτικές, επιτυχημένα παραδείγματα upskilling και reskilling, καθώς και δράσεις που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού.

Πρωτοβουλίες με πραγματικό νόημα

Η συζήτηση για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που δημιουργεί η νέα πραγματικότητα άνοιξε στο πρώτο fireside chat της εκδήλωσης μεταξύ της Όλγας Καφετζοπούλου, Γενική Γραμματέας Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Διά Βίου Μάθησης και του Δημήτρη Πεφάνη, Διευθυντή CNN Greece.

Πλέον η κουλτούρα της δια βίου μάθησης είναι απαραίτητο κομμάτι της αγοράς εργασίας, ενώ η αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η επανακατάρτιση αποτελούν μέρος του οικοσυστήματος, τόνισε η κ. Καφετζοπούλου.

Όπως εξήγησε, τπάρχουν πρωτοβουλίες που έχουν και πραγματικό νόημα, όπως το μεταλυκειακό έτος, σε μια αγορά που οι ανάγκες για δεξιότητες αλλάζουν με ταχύ ρυθμό.

«Το μεταλυκειακό έτος είναι ένα αυτόνομο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο δεν είναι υποχρεωτικό και αφορά συγκεκριμένο πληθυσμό. Τους αποφοίτους της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Και δεν σας κρίβω πως είναι και το κίνητρο για να βελτιώσουμε και την ελκυστικότητα της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Δηλαδή των ΕΠΑΛ και των πρότυπων ΕΠΑΛ» σημείωσε και πρόσθεσε:

Μάλιστα, τόνισε πως τα νούμερα είναι εξαιρετικά, καθώς από 1.000 θέσεις το 2017, προσφερόμενες θέσεις μαθητείας έφτασαν σχεδόν τις 16.000.

Ο ρόλος των πανεπιστημίων στην εποχή του ΑΙ

Η πανεπιστημιακή εκπαίδευση οφείλει να βρίσκεται κοντά στις νέες τεχνολογικές ανάγκες, θα πρέπει να μπορεί να προσαρμοστεί και να ανταπεξέλθει, σημείωσαν ο Κυριάκος Αναστασιάδης, Πρύτανης Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ο Θανάση Λέλε, επιστημονικός υπεύθυνος Career Gate, στο δεύτερο fireside chat της ημέρας.

«Είναι δεδομένο πως το πανεπιστήμιο θα πρέπει όχι μόνο να ακολουθεί αλλά και να δημιουργεί ρεύματα, τεχνολογία, εξέλιξη και καλές πρακτικές» σημείωσε ο Πρύτανης, τονίζοντας πως το Αριστοτέλειο, όχι απλά αγκαλιάζει τη ψηφιακή μετάβαση, αλλά είναι «πιλότος» σε αυτή τη διαδικασία.

Παράλληλα, εξήγησε πως τα προπτυχιακά προγράμματα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου έχουν στόχο να δημιουργήσουν «συνθήκες παραγωγής καλών επιστημόνων» και να ανταποκριθούν στις σύγχρονες συνθήκες της αγοράς εργασίας σε ένα διεθνοποιημένο επίπεδο.

Ο ρόλος των πανεπιστημίων στην νέα «εποχή» της εργασίας

Στο «στοίχημα» της διασύνδεσης της εκπαίδευσης με την επαγγελματική πραγματικότητα αναφέρθηκε ο Χαράλαμπος Μπιλλίνης, Πρύτανης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στο πλαίσιο του πάνελ με θέμα τον ρόλο των πανεπιστημίων στην νέα «εποχή» της εργασίας.

Όπως εξήγησε, το στοίχημα είναι να συνδέσουμε την εκπαίδευση με την επαγγελματική πραγματικότητα και όχι να περιορίσουμε τις πανεπιστημιακές σπουδές στις ανάγκες της αγοράς.

Για να επιτευχθεί αυτό είναι σημαντικό να υπάρχει συχνή αναθεώρηση των προγραμμάτων σπουδών, σημείωσε και τόνισε πως:

«Θέλουμε να βγάλουμε επιστήμονες με ισχυρό επιστημονικό υπόβαθρο, οι οποίοι θα μάθουν και να μαθαίνουν και να εξελίσσονται. Και όταν αλλάζουν οι συνθήκες της αγοράς ή η τεχνολογία, να μπορούν να προσαρμοστούν».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Δημήτρης Μπουραντάς, Πρύτανης New York College, δήλωσε πως αυτό που πρέπει να δουν τα ακαδημαϊκά ιδρύματα είναι «το mix της εκπαίδευσης και της συμβουλευτικής καθοδήγησης» ενώ τόνισε πως πρέπει να δοθεί έμφαση στη «δημιουργική, καινοτομική, κριτική, ορθολογική σκέψη για λήψη αποφάσεων και επίλυση προβλημάτων» λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Όσον αφορά στη σύνδεση του ακαδημαϊκού χώρου με την αγορά εργασία τόνισε πως πέραν της πρακτικής άσκησης, που είναι δεδομένη εδώ και δεκαετίες, ένα άλλο βασικό στοιχείο είναι οι καθηγητές να έχουν επαγγελματική εμπειρία.

«Να είναι μέσα στην αγορά και να ξέρουν την εξέλιξη του επαγγέλματος».

Τέλος, στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η πανεπιστημιακή εκπαίδευση αυτή τη στιγμή στάθηκε ο Σάββας Χατζηχριστοφής, Αντιπρύτανης Έρευνας και Καινοτομίας, Καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης στο Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφος.

«Αυτή τη στιγμή η πανεπιστημιακή εκπαίδευση αντιμετωπίζει τρεις μεγάλες προκλήσεις. Και δεν είναι μονο το ΑΙ», σημείωσε:

«Καταρχάς έχουμε πολύ σημαντικές γεωπολιτικές αλλαγές, έχουμε πολύ μεγάλες μετακινήσεις φοιτητών από την Ασία προς την Ευρώπη, και αντίστοιχα από την ΕΕ προς τις ΗΠΑ.

Η δεύτερη πρόκληση είναι η κουλτούρα που καλλιεργείται, κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ότι η αγορά εργασίας δεν χρειάζεται πτυχίο.

Και προφανώς η Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία δίνει πρόσβαση στην πληροφορία και όχι στην γνώση».

«Η τεχνητή νοημοσύνη είναι και ευχή και κατάρα» κατέληξε ο αντιπρύτανης.

Προσαρμόζοντας το εκπαιδευτικό σύστημα στις καινούριες ανάγκες των οργανισμών

«Προσαρμόζοντας το εκπαιδευτικό σύστημα στις καινούριες ανάγκες των οργανισμών» ήταν το θέμα του πρώτου πάνελ της εκδήλωσης με Moderator τον Δημήτρη Μαλλά, Δημοσιογράφο του CNN Greece και συμμετέχοντες τους κκ, Κωνσταντίνο Ελευθερίου, Καθηγητή στο Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Αλέξανδρο Αντωναρά, Campus Director, UNIC Athens, Μπέττυ Τσακαρέστου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πάντειο Πανεπιστήμιο, Φώτη Παπαγεωργίου, Chief Academic Officer στην Αlphabet Education, Ιωάννη Θάνο, Αναπληρωτή Καθηγητή Διοίκησης Επιχειρήσεων στο τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και Κονδυλία Κοντογιάννη, Vice President Training, TÜV NORD Hellas.

Στο χάσμα που υπάρχει μεταξύ των ειδικοτήτων που παράγει η εκπαίδευση και αυτών που ζητάει η αγορά εργασίας στάθηκε ο Κωνσταντίνος Ελευθερίου, Καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, τονίζοντας πως «Συνεχίζει να λείπει το τεχνικό κομμάτι».

H αποτελεσματικότητα και κερδοφορία των επιχειρήσεων βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στα soft skills των εργαζομένων τους» σημείωσε και πρόσθεσε:

«Το πρόβλημα είναι πως οι τεχνολογικές μεταβολές έχουν μειώσει το απόθεμα των soft skills, για παράδειγμα τα κοινωνικά δίκτυα έχουν αποδυναμώσει τις ήπιες δεξιότητες. Είμαστε μπροστά σε έναν υπολογιστή ή κινητό, δεν ερχόμαστε τόσο πολύ σε επαφή με ανθρώπους, πρόσωπο με πρόσωπο».

«Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η ταχύτητα. Συμβαίνουν τόσες αλλαγές στην αγορά εργασίας τα τελευταία χρόνια» σχολίασε ο Αλέξανδρος Αντωναράς, Campus Director, UNIC Athens αναφερόμενος στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα πανεπιστήμια.

Το πανεπιστήμιο για να μπορέσει να προσαρμόσει προγράμματα σπουδών χρειάζεται έναν συγκεκριμένο κύκλο διαδικασιών και χρόνου, για τη διασφάλιση της ποιότητας των προγραμμάτων που ακολουθεί, σημείωσε.

«Αυτός ο χρόνος δεν μπορεί να μειωθεί τόσο πολύ, οπότε θα πρέπει να σκεφτούμε ευέλικτους μηχανισμούς και τρόπους, ούτως ώστε να υπάρχει ισορροπία».

Στις ανθρώπινες δεξιότητες που πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερο βάρος στάθηκε η Μπέττυ Τσακαρέστου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Όπως εξήγησε πρέπει πλέον οι φοιτητές, αλλά και το εκπαιδευτικό / ερευνητικό προσωπικό να αναπτύξουν περισσότερο το κομμάτι της συνεργατικής μάθησης, επίλυσης προβλημάτων και έρευνας.

«Και αυτή η συνεργατικότητα είναι αυτή που μπορεί να ενισχύσει και την κριτική ικανότητα και σκέψη» δήλωσε ενώ τόνισε πως πρέπει να υπάρξει κατανόηση της τεχνητής νοημοσύνης, «πέρα από τη φύση της ως εργαλείο, να κατανοήσουμε την βαθύτερη φύση της».

«Στην Ελλάδα ακολουθούμε ένα μοντέλο, σύμφωνα με το οποίο, το κάθε επι μέρους πρόγραμμα σπουδών ενός πανεπιστημίου πρέπει να περνά μια διαδικασία πιστοποίησης» δήλωσε από την πλευρά του ο Φώτης Παπαγεωργίου, Chief Academic Officer Alphabet Education Group (Keele University Greece, Metropolitan College, ΑΚΜΗ), Διοίκησης Επιχειρήσεων του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

«Αυτό είναι ένα μοντέλο που ισχύει στην ανατολική Ευρώπη» είπε, ενώ εξήγησε πως στις χώρες της δυτικής Ευρώπης τα πανεπιστήμια έχουν την απόλυτη ελευθερία και αυτονομία να δημιουργήσουν τα προγράμματα σπουδών που θέλουν, μετά από έρευνα αγοράς.

Στη συνέχεια η αρμόδια αρχή πιστοποίησης εγκρίνει το σύστημα ποιότητας, κάτι που προσφέρει μια πολύ μεγαλύτερη ευελιξία.

«Έχουμε μια ξεκάθαρη εικόνα για το ποιες δεξιότητες χρειάζεται ο εργαζόμενος του μέλλοντος έως το 2030» δήλωσε ο Ιωάννης Θάνος, Αναπληρωτής Καθηγητής Διοίκησης Επιχειρήσεων στο τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Τονίζοντας ωστόσο πως «δεν ξέρουμε τι θα γίνει μετά το 2030. Είναι ένας κινούμενος στόχος και θα πρέπει να το παρακολουθούμε συνεχώς. Τα πράγματα αλλάζουν και θα πρέπει να προσαρμοζόμαστε».

Σύμφωνα με έρευνα του ΟΠΑ για το μέλλον της εργασίας, το skill set δεξιοτήτων περιλαμβάνει δύο που έχουν σχέση με την τεχνολογία, την κατανόηση AI και τη διαχείριση μεγάλων δεδομένων. Ενώ καταγράφηκαν και οκτώ δεξιότητες που έχουν σχέση με τον άνθρωπο.

Ολοκληρώνοντας τις τοποθετήσεις του panel, η Κονδυλία Κοντογιάννη, Vice President Training, TÜV NORD Hellas αναφέρθηκε στα κενά δεξιοτήτων που εντοπίζουν οι εργοδότες.

«Είναι πολύ μεγάλη η απαίτηση για digital skills, για Τεχνητή Νοημοσύνη, για cyber security, για ασφάλεια πληροφοριών, ωστόσο όλα αυτά δεν μπορούν να σταθούν χωρίς soft skills» σημείωσε, ενώ αναφέρθηκε και στην αξία των τεχνικών επαγγελμάτων.

«Είναι σπουδαίο ότι όλο και περισσότερες επιχειρήσεις ζητούν προγράμματα αναφορικά με την υγεία και ασφάλεια στην εργασία, τα οποία δεν είναι θέμα απλής ‘συμμόρφωσης’ αλλα ορθής λειτουργίας» κατέληξε.

Πού βρίσκεται σήμερα η αγορά εργασίας

Η τεχνητή νοημοσύνη έρχεται να αλλάξει δεδομένα που ίσχυαν για πάρα πολλές δεκαετίες και η πολιτεία, μαζί με τον ιδιωτικό τομέα, οφείλουν να προσαρμοστούν, δήλωσε χαρακτηριστικά η υπουργός Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, στο fireside chat που είχε με τον Διευθυντή του CNN Greece Δημήτρη Πεφάνη.

Ειδικά στο μέτωπο της κατάρτισης, υπάρχει ο μηχανισμός διάγνωσης των αναγκών της αγοράς εργασίας, ο οποίος είναι δημόσια προσβάσιμος από όλους, ο οποίος καταγράφει ποιες είναι πραγματικά οι ανάγκες της χώρας στην επικράτεια και ανά περιφέρεια.

«Ότι κάνουμε, το κάνουμε βάσει διάγνωσης αναγκών. Πρώτα πάμε και βλέπουμε ποιες ειδικότητες και δεξιότητες λείπουν από την αγορά και μετά πάμε και τις προσφέρουμε με μια σειρά από τρόπους. Με προγράμματα upskilling /reskilling, με ιδιαίτερη έμφαση στις ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες» με χιλιάδες ωφελούμενους ανά τη χώρα.

Οι πρακτικές HR και πως ενισχύουν το upskilling στις ελληνικές επιχειρήσεις

Οι τάσεις που παρατηρούνται αυτή τη στιγμή στο HR είναι ευρωπαϊκές και όχι μόνο ελληνικές, εξηγεί ο Σωτήρης Σταματίου, Πρόεδρος ΣΔΑΔΕ, Group Human Resources Director του Ιδρύματος Ωνάση.

«Το πρώτο φαινόμενο είναι ότι ισχυροποιείται πάρα πολύ το ρυθμιστικό πλαίσιο της εργασίας» σημειώνει και τονίζει πως μέσα στο καλοκαίρι ψηφίστηκε η οδηγία του pay transparency για την Ελλάδα, και το AI Act.

Παράλληλα, σημείωσε πως «ζούμε έναν business μετασχηματισμό, στο μέτωπο του AI, και αυτό δεν αφορά μόνο πως θα το ενσωματώσουμε και πως θα το χρησιμοποιήσουμε, αλλά πως αυτό μετουσιώνεται σε επιχειρησιακή αξία».

Για την εταιρική κουλτούρα στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης μίλησε η Έλενα Στάσση, Chief People Officer, Qualco Group, η οποία εξήγησε πως περνάμε από παραδοσιακά ιεραρχικές ομάδες σε δυναμικές ομάδες εργασίας.

«Εμείς το βιώνουμε με έναν διττό τρόπο. Από τη μία καλούμαστε να βάλουμε λύσεις ΑΙ στα προϊόντα που δίνουμε στους πελάτες μας, και από την άλλη πρέπει και εμείς οι ίδιοι να ενσωματώσουμε το ΑΙ στον τρόπο που λειτουργούμε και στο ανθρώπινο δυναμικό»

«Η τεχνολογία είναι ένας καταλύτης και επιταχυντής της αλλαγής, που αποκαλύπτει τα προβλήματα που υπάρχουν και πρέπει πολύ γρήγορα να βρεις λύση για αυτά».

«Δεν μπορείς να περάσεις – πλέον – από πέντε ιεραρχικά επίπεδα για να πάρεις μια απόφαση. Οι μεγάλες και βαριές οργανωτικές δομές πρέπει να γίνουν πιο λιτές και οι ομάδες να είναι πιο δυναμικές και οργανωτικές μεταξύ τους».

Οι τάσεις και τα trends δεν αλλάζουν τόσο πολύ μεταξύ της Ελλάδας και των άλλων χωρών. Αυτό που αλλάζει είναι το σημείο της αφετηρίας, εξηγεί η Μαριάννα Τζαχρήστα, HR Director στη Novibet.

«Είναι σημαντικό πια να κοιτάμε τους ανθρώπους σε προσωπικό επίπεδο, καθώς δεν υπάρχει one size – training – fits all».

Οι εταιρείες είναι σημαντικό να προσαρμόζονται στις διαφορετικές ανάγκες των εργαζομένων, εξηγεί, «αυτό μπορεί να γίνει πράξη με κάποιες e-learning πλατφόρμες, με διαφορετικές θεματικές οι άνθρωποι να μπορούν να εξελιχθούν».

Στον τρόπο που προετοιμάζοντα οι ελληνικές επιχειρήσεις για την ΑΙ εποχή στάθηκε η Αναστασία Μακαριγάκη, Founding Partner, Further Up-HR, η οποία εντοπίζει ορισμένα προβλήματα.

«Βλέπουμε να γίνονται πολύ μεγάλοι μετασχηματισμοί σε εταιρείες και τελικά να αποτυγχάνουν, όχι γιατί δεν έχουν το κατάλληλο εργαλείο, ή την σωστή τεχνολογία. Το πρόβλημα είναι πως πάνε να βάλουν κάτι καινούργιο σε ένα παλιό oparating system» εξηγεί.

«Στο μέλλον θα έχουμε πολύ λιγότερα layers ανθρώπινου δυναμικού, στο κάθετο οργανόγραμμα και μεγαλύτερο span of control του middle management.

Ο manager πλεον δεν θα διοικεί μόνο μια ομάδα ανθρώπων, αλλά θα διοικεί ένα οικοσύστημα» καταλήγει.

Με μια τελευταία τοποθέτηση ο Θέμης Χασιώτης, Ιδρυτής της Mentwr σημειώνει πψς «σήμερα έχουμε ίσως το πιο πλούσιο οικοσύστημα εργαλείων προσωπικής και επαγγελματικής ανάπτυξης». «Από το coaching και το mentoring, στα workshops και τα self assessments».

«Το ζητούμενο για εμένα μέσα σε αυτό το οικοσύστημα εργαλείων είναι να βρούμε αυτό που μας ταιριάζει καλύτερα και κυρίως να υιοθετήσουμε μια φιλοσοφία «πως το upskilling δεν σταματάει ποτέ».

«Είναι μια συνεχής διαδικασία μάθησης, εφαρμογής, ανατροφοδότησης που πρέπει να βρίσκεται στη ζωή μας για όσο διάστημα είμαστε ενεργοί επαγγελματικά» κατέληξε.