Κοζάνη: Από τον λιγνίτη στα data centers – Το μεγάλο στοίχημα της ΔΕΗ

Στα μεγάλα οφέλη που θα έχει για την ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας και την Κοζάνη η δημιουργία του νέου data center της ΔΕΗ αναφέρεται σε δημοσίευμά του το αμερικανικό δίκτυο Bloomberg, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ένα έργο που υπόσχεται να αναζωογονήσει την περιοχή.

Οπως τονίζεται στο δημοσίευμα του δικτύου στην κεντρική πλατεία της Κοζάνης βρίσκει κανείς ό,τι θα περίμενε από μια μικρή ελληνική πόλη: μια ορθόδοξη εκκλησία, το δημαρχείο και μια σειρά από ταβέρνες και καφέ. Τίποτα δεν μαρτυρά ότι η πόλη βρίσκεται στο επίκεντρο μιας μεγάλης οικονομικής μετάβασης, από την οποία εξαρτώνται πολλά για το μέλλον της περιοχής.

Εκεί όπου κάποτε στοιβάζονταν τόνοι λιγνίτη για να τροφοδοτήσουν ένα εργοστάσιο ηλεκτροπαραγωγής, η ΔΕΗ σχεδιάζει να κατασκευάσει ένα από τα μεγαλύτερα data centers της Ευρώπης. Το έργο εντάσσεται σε ένα επενδυτικό σχέδιο ύψους 5,8 δισ. ευρώ, με στόχο τη μετατροπή της πρώην λιγνιτικής περιοχής σε κόμβο τεχνολογίας και καθαρής ενέργειας.

Πρόκειται για ένα είδος επένδυσης που έχει προκαλέσει αντιδράσεις από το Σακραμέντο έως τη Σκωτία, καθώς επικριτές υποστηρίζουν ότι τα data centers καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας, νερού και γης, σημειώνει το δίκτυο. Στην Κοζάνη, ωστόσο, το σχέδιο αντιμετωπίζεται ως πιθανή σανίδα σωτηρίας: ένα στοίχημα για το αν η Ευρώπη μπορεί να αναπτύξει τις απαραίτητες υποδομές σε μια περιοχή που όχι μόνο δεν αντιδρά σε ένα data center, αλλά το βλέπει ως ευκαιρία. Παράλληλα, αποτελεί και ένα στοίχημα για την ελληνική κυβέρνηση, ενόψει των εκλογών που αναμένονται την ερχόμενη άνοιξη.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επενδύσει πολιτικά στη διαδικασία αναγέννησης της Κοζάνης και της ευρύτερης Δυτικής Μακεδονίας. Στο εγχείρημα συναντώνται οι προσδοκίες μιας από τις φτωχότερες περιφέρειες της Ελλάδας με την αναδιάρθρωση της ίδιας της ΔΕΗ, η οποία άντλησε φέτος σημαντικά κεφάλαια από το χρηματιστήριο.

Η εταιρεία, μεγαλύτερος μέτοχος της οποίας παραμένει το ελληνικό Δημόσιο, αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της οικονομικής δραστηριότητας της Δυτικής Μακεδονίας. Στόχος είναι το μεγαλύτερο μέρος αυτής της δραστηριότητας να αντικατασταθεί από νέες οικονομικές δραστηριότητες.

«Το σημαντικότερο είναι να δώσουμε προοπτική στην περιοχή», λέει ο Θεόδωρος Πιλαλίδης, συνταξιούχος στην Κοζάνη, ο οποίος εργάστηκε επί 33 χρόνια στα λιγνιτωρυχεία της ΔΕΗ. «Αυτό δεν έχει συμβεί μέχρι σήμερα». Οι κάτοικοι διαμαρτύρονται ότι από τότε που η κυβέρνηση ανακοίνωσε, το 2019, το τέλος της εποχής των λιγνιτικών μονάδων, δεν έχουν δημιουργηθεί οι θέσεις εργασίας που απαιτούνται για να αντισταθμίσουν τις απώλειες.

Κατά την επίσκεψή του στην περιοχή τον περασμένο μήνα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποσχέθηκε περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, δεσμευόμενος να «κινητοποιήσουμε όλους τους διαθέσιμους ευρωπαϊκούς πόρους, ώστε να στηρίξουμε τη Δυτική Μακεδονία σε αυτή την πραγματικά δύσκολη μετάβαση». Στο μεταξύ, ο λιγνιτικός σταθμός του Αγίου Δημητρίου, περίπου 18 χιλιόμετρα από την Κοζάνη, έχει σταματήσει τη λειτουργία του έπειτα από μια σταδιακή διαδικασία απόσυρσης. Σύμφωνα με τη ΔΕΗ, εκεί παραμένουν πλέον 58 εργαζόμενοι, έναντι 420 στην αρχή του έτους.

Η εξόρυξη λιγνίτη έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Οποιο απόθεμα έχει απομείνει χρησιμοποιείται για την τροφοδοσία της άλλης μεγάλης μονάδας της περιοχής, της Πτολεμαΐδας 5, η οποία πρόκειται να σταματήσει να χρησιμοποιεί λιγνίτη έως το τέλος του έτους.

Ο δήμαρχος Κοζάνης, Γιάννης Κοκκαλιάρης, χαιρετίζει τα σχέδια για το data center και τις επενδύσεις στην ενέργεια, αναρωτιέται όμως αν θα είναι αρκετά για να αντισταθμίσουν τις απώλειες θέσεων εργασίας. «Κανείς δεν λέει ότι οι μονάδες δεν πρέπει να κλείσουν. Ομως πρέπει να μας πουν ακριβώς τι θα συμβεί την επόμενη ημέρα στην περιοχή μας», δήλωσε σε συνέντευξή του τον Ιούλιο, πριν από την επίσκεψη του Πρωθυπουργού. «Αν υπήρχε μια αντίστοιχη επιχείρηση, καλύτερη περιβαλλοντικά, με 3.000 εργαζομένους και ίδιους ή παρόμοιους μισθούς, δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα», πρόσθεσε.

Μια πόλη δεμένη με τη ΔΕΗ

Η Κοζάνη είναι μια πόλη που έχει ταυτιστεί με τη ΔΕΗ. Σχεδόν όλοι γνωρίζουν κάποιον που εργάζεται στην επιχείρηση ή κάποιον συγγενή εργαζομένου.

Στο αποκορύφωμα της δραστηριότητάς της, το 2010, η ΔΕΗ απασχολούσε περίπου 5.500 ανθρώπους στη Δυτική Μακεδονία. Η περιοχή είναι επίσης γνωστή για την παραγωγή κρόκου, όμως ο συγκεκριμένος κλάδος απασχολεί ένα πολύ μικρότερο μέρος του πληθυσμού.

«Είμαστε έτοιμοι για το επόμενο βήμα», λέει στο Bloomberg, η 50χρονη Παρασκευή Γεωργίου, εργαζόμενη στον σταθμό της Πτολεμαΐδας. Ο πατέρας της εργαζόταν επίσης στη ΔΕΗ και η ίδια βρίσκεται στην εταιρεία από το 2010.

«Μέχρι τώρα, η ΔΕΗ δεν μας έχει δείξει ότι μας έχει εγκαταλείψει ή ότι δεν βρίσκεται στο πλευρό μας, ούτε ότι θα μας αφήσει αντιμέτωπους με ένα αβέβαιο μέλλον», σημειώνει. Λίγο πιο μακριά από την πολυσύχναστη κεντρική πλατεία της Κοζάνης, όμως, οι κλειστές και εγκαταλελειμμένες βιτρίνες μαρτυρούν ότι η πόλη έχει γνωρίσει καλύτερες εποχές.

Περίπου 650 από τα 1.500 καταστήματα της πόλης έχουν πλέον κλείσει, σύμφωνα με τον Αθανάσιο Δραγατσίκα, πρόεδρο του Εμπορικού Συλλόγου Κοζάνης και ιδιοκτήτη πολυκαταστήματος στο κέντρο.

Την ίδια ώρα, οι νέοι εγκαταλείπουν μαζικά την περιοχή. «Το χειρότερο πράγμα που μπορείς να κάνεις στους ανθρώπους είναι να τους κάνεις να αισθανθούν απελπισία», τονίζει στο Bloomberg ο Δραγατσίκας από τον τελευταίο όροφο του πολυκαταστήματός του. «Oλα αυτά τα χρόνια δεν έχουν δει τίποτα, ούτε καν μια μικρή αχτίδα φωτός».

Το στοίχημα της Τεχνητής Νοημοσύνης

Η κυβέρνηση και η ΔΕΗ υποστηρίζουν ότι αυτή η εικόνα πρόκειται να αλλάξει, καθώς η Ελλάδα προετοιμάζεται να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση για υποδομές Tεχνητής Nοημοσύνης. Η ΔΕΗ, το μέλλον της οποίας είχε βρεθεί σε αμφισβήτηση όταν η Ελλάδα αποφάσισε να εγκαταλείψει σταδιακά τον λιγνίτη, σχεδιάζει να ολοκληρώσει έως το τέλος του 2028 ένα data center ισχύος 300 MW στην Κοζάνη, παράλληλα με έργα πράσινης ενέργειας στην περιοχή. Το κέντρο θα έχει τη δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW μέχρι το 2031.

Η ΔΕΗ βρίσκεται ήδη σε διαπραγματεύσεις με τους λεγόμενους hyperscalers, δηλαδή τους μεγάλους παρόχους υποδομών cloud και data centers, προκειμένου να βρεθεί εταιρεία που θα μισθώσει το κέντρο.

Ενα από τα βασικά πλεονεκτήματα που προβάλλονται είναι ότι η ηλεκτροδότηση θα γίνεται μέσω του περιφερειακού ενεργειακού δικτύου της ΔΕΗ, βάσει μακροπρόθεσμης συμφωνίας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, χωρίς να ασκείται πρόσθετη πίεση στο ελληνικό ηλεκτρικό δίκτυο.

Παράλληλα, σύμφωνα με τη ΔΕΗ, το data center αναμένεται να καταναλώνει περίπου 0,6% του νερού που απαιτούσαν οι λιγνιτικές δραστηριότητες. Η ζήτηση για data centers στην Ευρώπη αυξάνεται με ταχύ ρυθμό, κυρίως λόγω της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, σύμφωνα με την European Data Centre Association, η περαιτέρω ανάπτυξη περιορίζεται ολοένα περισσότερο από τη διαθεσιμότητα ενέργειας και την ετοιμότητα των ηλεκτρικών δικτύων.

Ο αριθμός των data centers παγκοσμίως έχει αυξηθεί από περίπου 500.000 το 2021 σε 8 εκατομμύρια σήμερα, ενώ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας σχεδόν διπλασιάστηκε μεταξύ 2022 και 2026.

«Τα πολλαπλασιαστικά οφέλη για την οικονομία από τη δημιουργία ενός data center είναι πολύ μεγάλα», λέει ο Αλέξανδρος Σουμελίδης, πρώην διευθυντής ενός από τους σταθμούς της περιοχής και σήμερα επικεφαλής των αναπτυξιακών έργων της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία.

Από τον λιγνίτη στις νέες τεχνολογίες

Οι κάτοικοι της περιοχής δεν είναι άγνωστοι στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της ενεργειακής παραγωγής. Για δεκαετίες ζούσαν σε έναν τόπο όπου ο καπνός από την καύση του λιγνίτη συχνά αποτελούσε σχεδόν μόνιμο μέρος του ορίζοντα.

Αυτό που τους απασχολεί πλέον είναι αν οι νέες επενδύσεις θα δημιουργήσουν αρκετές θέσεις εργασίας ώστε να ανακοπεί η φυγή προς την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, τις δύο μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας, αλλά και προς το εξωτερικό.

«Καλωσορίζουμε κάθε επένδυση που έρχεται εδώ — είναι θέσεις εργασίας», λέει ο Γιάννης Φασίδης, πρόεδρος του σωματείου εργαζομένων «Σπάρτακος» της ΔΕΗ. Υπάρχει, όμως, μία προϋπόθεση, τονίζει: τα έργα πρέπει να υλοποιηθούν από εργαζομένους της ΔΕΗ.

Σήμερα η ΔΕΗ απασχολεί περίπου 1.250 εργαζομένους στην περιοχή. Στην κορύφωση της κατασκευαστικής δραστηριότητας, θα απαιτηθούν περίπου 7.500 εργαζόμενοι, σύμφωνα με τον Σουμελίδη.

Τα έργα αναμένεται να δημιουργήσουν τουλάχιστον 2.200 μόνιμες θέσεις εργασίας, από τις οποίες περίπου 1.500 θα αφορούν τη λειτουργία του data center όταν αυτό φτάσει σε ισχύ 1 GW.

Η μετάβαση, πάντως, δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Στόχος είναι να αλλάξει σταδιακά και το παραγωγικό μοντέλο της περιοχής, με μεγαλύτερη έμφαση στις νεοφυείς επιχειρήσεις και τις εταιρείες πληροφορικής.

Η ΔΕΗ συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας στην Κοζάνη για τη δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων που θα βοηθήσουν τους φοιτητές να αποκτήσουν εξειδίκευση στους τομείς που θα χρειαστούν τα νέα έργα.

Οπως ακριβώς η ΔΕΗ δημιούργησε γύρω από την εξόρυξη λιγνίτη και την ηλεκτροπαραγωγή μια ολόκληρη οικονομική αλυσίδα, έτσι και η επόμενη οικονομική δραστηριότητα της περιοχής θα μπορούσε να αναπτυχθεί γύρω από το νέο data center, εκτιμά ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, Θεόδωρος Θεοδουλίδης. «Αυτό που λείπει από την περιοχή είναι μια μεγάλη επένδυση που θα αλλάξει την ψυχολογία», λέει. Ο πατέρας του ήταν επίσης εργαζόμενος στα λιγνιτωρυχεία. Πέρα από τα έργα της ΔΕΗ, «δεν υπάρχει τίποτα άλλο», σημειώνει. «Γι’ αυτό πρέπει να αγκαλιάσουμε αυτή τη μεγάλη επένδυση».

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google