Το μεγάλο ποιοτικό άλμα των Ενόπλων Δυνάμεων: Από τα drones μέχρι την «Ασπίδα του Αχιλλέα»

Σε μια νέα εποχή περνούν οι Ένοπλες Δυνάμεις, με την τεχνολογία, τα μη επανδρωμένα συστήματα, την τεχνητή νοημοσύνη, την κυβερνοάμυνα και τα ολοκληρωμένα δίκτυα διοίκησης και ελέγχου να βρίσκονται πλέον στον πυρήνα του αμυντικού σχεδιασμού.

Η εικόνα έχει αλλάξει σημαντικά μέσα σε μόλις τρεισήμισι χρόνια. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η απόκτηση περισσότερων οπλικών συστημάτων, αλλά η δημιουργία ενός διαφορετικού μοντέλου επιχειρησιακής λειτουργίας, στο οποίο drones, όπλα και κέντρα διοίκησης θα λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα.

Η «Ατζέντα 2030» αλλάζει πλήρως τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Η εμπειρία από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή λειτούργησε ως καταλύτης. Λήφθηκαν υπόψιν και τα διδάγματα Ναγκόρνο Καραμπάχ. Οι εξελίξεις στα σύγχρονα πεδία επιχειρήσεων ανέδειξαν με τον πλέον εμφατικό τρόπο τι χρειάζεται μια σύγχρονη στρατιωτική δύναμη αλλά κυρίως ποιες δυνατότητες έλειπαν από την Ελλάδα.

Στην παραγωγή χιλιάδων drones

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί η επένδυση στα μη επανδρωμένα συστήματα. Όπως έχει επισημανθεί από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια, οι Ένοπλες Δυνάμεις έχουν πλέον τη δυνατότητα να παράγουν περίπου 5.000 drones ετησίως για τις ανάγκες τους.

Πρόκειται για θεαματική μεταβολή σε σχέση με την εικόνα της 31ης Δεκεμβρίου 2023, όταν οι Ένοπλες Δυνάμεις διέθεταν μόλις δύο drones κατηγορίας ΙΙΙ τύπου Heron, τα οποία επιχειρούσαν εναλλάξ, καθώς και 252 drones βιομηχανικής παραγωγής.

Η παραγωγική δυνατότητα αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο με τον σχεδιασμό να προβλέπει δυνατότητα παραγωγής έως και 15.000 drones ετησίως. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν την παραγωγή των ίδιων των Ενόπλων Δυνάμεων και δεν περιλαμβάνουν το ευρύτερο ελληνικό οικοσύστημα αμυντικής καινοτομίας.
Τα drones δεν αποτελούν πλέον απλώς εργαλεία επιτήρησης. Παρέχουν δυνατότητες αναγνώρισης, συλλογής πληροφοριών, στοχοποίησης και, σε συγκεκριμένες κατηγορίες, επιθετικής δράσης, περιορίζοντας παράλληλα την έκθεση του προσωπικού σε κινδύνους.

Η νέα εικόνα στον αέρα

Το επόμενο μεγάλο βήμα είναι η ενίσχυση του επιχειρησιακού στόλου με νέα συστήματα. Ο Στρατός Ξηράς αναμένεται να παραλάβει τέσσερα στρατηγικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη Patroller, τα οποία μπορούν να συλλέγουν πληροφορίες υψηλής ευκρίνειας, ημέρα και νύχτα.

Παράλληλα, η απόκτηση 8 συστήματα των 2 αεροχημάτων V-BAT διευρύνει σημαντικά την επιχειρησιακή ευελιξία. Τα συστήματα αυτά, μαζί με τα Heron της Πολεμικής Αεροπορίας, δημιουργούν ένα δίκτυο επιτήρησης από τον Έβρο έως το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Τα Patroller εντάσσονται στον σχεδιασμό της «Ασπίδας του Αχιλλέα», μεταφέροντας δεδομένα στο διακλαδικό κέντρο επιχειρήσεων και στα συστήματα αεράμυνας και πυραυλικού πυροβολικού. Η λογική είναι ο εντοπισμός μιας απειλής να μετατρέπεται όσο το δυνατόν ταχύτερα σε επιχειρησιακή πληροφορία και στη συνέχεια σε απόφαση.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα»

Στην καρδιά της νέας φιλοσοφίας βρίσκεται και η «Ασπίδα του Αχιλλέα», η πολυεπίπεδη αντιαεροπορική, αντιβαλλιστική και αντι-drone άμυνα που συμφωνήθηκε με το Ισραήλ, μέσω σύμβασης ύψους 3,035 δισ. ευρώ.

Το πακέτο περιλαμβάνει τα συστήματα Spyder, Barak MX και David’s Sling, ραντάρ και ένα ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, το C2.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ελληνική πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα του κεντρικού συστήματος. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα θα έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζει το λογισμικό που διασυνδέει τα επιμέρους συστήματα στις δικές της επιχειρησιακές ανάγκες.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι το επίπεδο αυτονομίας που θα αποκτήσει η χώρα δηλαδή το πόσο εύκολα θα μπορεί να ενσωματώνει νέους αισθητήρες, ραντάρ και οπλικά συστήματα και να πραγματοποιεί αναβαθμίσεις χωρίς να εξαρτάται κάθε φορά από τον κατασκευαστή.

Παράλληλα, η Ελλάδα αποκτά δυνατότητες αντιμετώπισης της απειλής των drones μέσω του ισραηλινού Drone Dome, ενώ εξετάζεται και η επόμενη γενιά μη επανδρωμένων μαχητικών που θα μπορούν να επιχειρούν ως «πιστοί συνοδοί» των F-35, των Rafale και των αναβαθμισμένων F-16.

Ο αόρατος πόλεμος του κυβερνοχώρου

Το τρίτο μεγάλο πεδίο είναι εκείνο που δεν φαίνεται, αλλά μπορεί να παραλύσει κρίσιμες λειτουργίες ενός κράτους, ο κυβερνοχώρος. Η δημιουργία της νέας Διεύθυνσης Πληροφορικής και Κυβερνοχώρου του ΓΕΕΘΑ, μαζί με τη «Μονάδα 1864», δημιουργεί ένα ψηφιακό «οχυρό».

Οι νέες εγκαταστάσεις, συνολικής έκτασης 2.500 τετραγωνικών μέτρων, έχουν σχεδιαστεί με σύγχρονες διεθνείς προδιαγραφές. Στόχος δεν είναι μόνο η προστασία των δικτύων των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας κρίσιμων κρατικών υποδομών όταν αυτό απαιτείται.

Η κυβερνοάμυνα συνδέεται πλέον άμεσα και με την τεχνητή νοημοσύνη, την επεξεργασία μεγάλων δεδομένων και την προστασία των συστημάτων διοίκησης και ελέγχου. Το πραγματικό ποιοτικό άλμα δεν βρίσκεται σε ένα μεμονωμένο οπλικό σύστημα. Βρίσκεται στη διασύνδεση όλων αυτών των δυνατοτήτων.

Drones, αισθητήρες, ραντάρ, αντιαεροπορικά συστήματα, κυβερνοάμυνα, τεχνητή νοημοσύνη και κέντρα διοίκησης δημιουργούν ένα νέο επιχειρησιακό περιβάλλον.Η Ελλάδα επιχειρεί έτσι να περάσει από το μοντέλο του απλού αγοραστή έτοιμων συστημάτων σε ένα μοντέλο μεγαλύτερης τεχνολογικής και επιχειρησιακής αυτονομίας.