Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία: Έκκληση για Εθνική Στρατηγική κατά του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου

Η έκκληση της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας για Εθνική Στρατηγική κατά του αιφνίδιου καρδιακού θανάτου
Ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος δεν είναι ένα σπάνιο, μακρινό φαινόμενο. Είναι μια καθημερινή, σιωπηλή απειλή που χτυπά ανεξαρτήτως ηλικίας, τόπου ή ώρας. Στην Αττική, κάθε μέρα καταγράφονται κατά προσέγγιση 7 έως 18 καρδιακές ανακοπές, με περίπου το 20% να συμβαίνει σε δημόσιους χώρους.

Τα ποσοστά επιβίωσης παραμένουν τραγικά χαμηλά: λιγότεροι από ένας στους δέκα ανθρώπους επιβιώνουν. Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ) απευθύνει μια ξεκάθαρη έκκληση: η Πολιτεία, η επιστημονική κοινότητα και η κοινωνία των πολιτών οφείλουν να ενωθούν για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης Εθνικής Στρατηγικής Πρόληψης και Αντιμετώπισης του Αιφνίδιου Καρδιακού Θανάτου.

Το βάρος του προβλήματος

Πρόκειται για ένα ζήτημα που ξεπερνά τα σύνορα της Ελλάδας. Στην Ευρώπη, περίπου 400.000 άνθρωποι πεθαίνουν αιφνίδια κάθε χρόνο. Στη χώρα μας, οι θάνατοι από εξωνοσοκομειακή καρδιακή ανακοπή αγγίζουν σχεδόν τις 80.000 ετησίως. Το 90% των περιστατικών αιφνίδιου θανάτου οφείλεται σε καρδιαγγειακές αιτίες. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι αποτελεί την πρώτη εκδήλωση καρδιακής νόσου στο 50% των περιπτώσεων, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για έγκαιρη πρόβλεψη και διάγνωση.

Η πραγματικότητα αυτή καθιστά επιτακτική την ανάγκη για μια οργανωμένη απάντηση. Όπως υπογραμμίζει η ΕΚΕ, κανένας φορέας δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνος του το πρόβλημα. Απαιτείται μια αλυσίδα πρόληψης και φροντίδας που θα ξεκινά από την ενημέρωση του πολίτη και θα φτάνει έως τα εξειδικευμένα κέντρα και τις σύγχρονες διαγνωστικές δυνατότητες.

Οι έξι άξονες της πρότασης

Η Εθνική Στρατηγική που προτείνει η ΕΚΕ βασίζεται σε έξι αλληλένδετους πυλώνες:

Πρόληψη σε όλες τις ηλικίες: Ενίσχυση της πρωτοβάθμιας καρδιολογικής φροντίδας και διενέργεια προληπτικών, και όπου ενδείκνυται, προαγωνιστικών ελέγχων. Η πρόληψη των παραγόντων κινδύνου — κάπνισμα, υπέρταση, υψηλή χοληστερόλη, διαβήτης και παχυσαρκία — παραμένει το πιο αποτελεσματικό εργαλείο.

Εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ: Συστηματική εκπαίδευση των πολιτών στην Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση και στη χρήση Αυτόματων Εξωτερικών Απινιδωτών (AED). Η γνώση της ΚΑΡΠΑ μπορεί να μετατρέψει έναν απλό περαστικό σε σωτήρα ζωής. Μάλιστα, η άμεση εφαρμογή ΚΑΡΠΑ μπορεί να διπλασιάσει ή και να τριπλασιάσει τις πιθανότητες επιβίωσης.

Έγκαιρη αναγνώριση των ομάδων υψηλού κινδύνου: Ιδιαίτερη μέριμνα για οικογένειες με ιστορικό αιφνίδιου θανάτου ή κληρονομικών καρδιοπαθειών, καθώς και για ασθενείς με στεφανιαία νόσο, μυοκαρδίτιδα και άλλες παθήσεις που χρήζουν εξειδικευμένης αξιολόγησης.

Αξιοποίηση της σύγχρονης επιστήμης: Καλύτερη αξιοποίηση του οικογενειακού ιστορικού και, όπου υπάρχει ιατρική ένδειξη, πρόσβαση σε γενετικό έλεγχο και συμβουλευτική, σε συνεργασία με εξειδικευμένα κέντρα.

Διασύνδεση των υπηρεσιών υγείας: Στενή συνεργασία της πρωτοβάθμιας καρδιολογίας με τα εξειδικευμένα τριτοβάθμια κέντρα, με συνεχιζόμενη εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας.

Συμμαχία με την κοινωνία: Σταθερός συντονισμός της ΕΚΕ με συλλόγους ασθενών, οικογένειες, αθλητικούς και εκπαιδευτικούς φορείς, καθώς και όλους τους κοινωνικούς και θεσμικούς φορείς.

Το βάρος της στιγμής: Τα πρώτα λεπτά είναι ζωής

Στην καρδιακή ανακοπή, κάθε δευτερόλεπτο μετράει. Αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, σε μόλις τέσσερα λεπτά επέρχεται μόνιμη εγκεφαλική βλάβη. Ο εκπαιδευμένος πολίτης μπορεί να αποτελέσει τον κρίσιμο κρίκο που θα κρατήσει τον ασθενή στη ζωή μέχρι να φτάσει η εξειδικευμένη βοήθεια. Η ΕΚΕ εκτιμά ότι μόνο στην Αττική θα μπορούσαν να σώζονται έως και 600 άνθρωποι ετησίως, εάν ο γενικός πληθυσμός είχε την απαραίτητη εκπαίδευση.

Ήδη, έχουν γίνει σημαντικά βήματα, όπως η υποχρεωτική εκπαίδευση των προπονητών στην ΚΑΡΠΑ (Ν. 4809/2021) και η εκπαίδευση του προσωπικού εταιρειών με περισσότερους από 50 εργαζομένους (Ν. 5239/2025). Ωστόσο, η ΕΚΕ τονίζει ότι η εκπαίδευση αυτή πρέπει να γίνει μέρος της καθημερινής κουλτούρας της κοινωνίας. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, η εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ έχει ήδη ενταχθεί στη διαδικασία απόκτησης διπλώματος οδήγησης, μια προοπτική που στην Ελλάδα παραμένει ανοιχτή.

Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία δεν περιορίζεται σε μια απλή έκκληση. Προτείνει μια ολοκληρωμένη στρατηγική, ένα σχέδιο δράσης που μπορεί να σώσει χιλιάδες ζωές. Καλεί την Πολιτεία και όλους τους αρμόδιους φορείς σε άμεσο και ουσιαστικό διάλογο. Όπως σημειώνει η ίδια, η επιστήμη έχει κάνει σημαντικά βήματα. Το επόμενο, κρίσιμο βήμα είναι η γνώση αυτή να φτάσει σε κάθε πολίτη που τη χρειάζεται. Γιατί η πρόληψη, η εκπαίδευση και η έγκαιρη παρέμβαση δεν είναι απλώς ιατρικά ζητήματα. Είναι θέμα κοινωνικής ευθύνης.