Τουρισμός: Οι ελληνικοί προορισμοί που απογειώθηκαν μετά την πανδημία

Μετά την ταχεία ανάκαμψη που ακολούθησε την πανδημία, ο ελληνικός τουρισμός κατέγραψε ιστορικά υψηλές επιδόσεις τόσο σε αφίξεις όσο και σε εισπράξεις επί τρία διαδοχικά έτη, από το 2023 έως και το 2025.

Οπως καταγράφει η Alpha Bank στην τακτική της έκδοση για την ελληνική οικονομία, σε σύγκριση με τα προ πανδημίας επίπεδα-ρεκόρ του 2019, οι τουριστικές αφίξεις αυξήθηκαν κατά 21% έως το 2025, ενώ οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ενισχύθηκαν κατά 28%.

Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο της Ελλάδας στις παγκόσμιες τουριστικές αφίξεις αυξήθηκε από 2,1% το 2019 σε 2,5% το 2025. Ιδιαίτερα ισχυρή ήταν και η δυναμική της κρουαζιέρας, με τις αφίξεις και τις εισπράξεις να έχουν διπλασιαστεί σε σχέση με το 2019, διαμορφούμενες επίσης σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η ανοδική πορεία συνεχίστηκε και κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά σχεδόν 15% σε ετήσια βάση, ενώ οι τουριστικές αφίξεις ενισχύθηκαν κατά 15,4%.

Παράλληλα, παρά την οριακή υποχώρησή της σε σχέση με το αντίστοιχο εξάμηνο του 2025, η μέση δαπάνη ανά ταξίδι παρέμεινε κατά 12% υψηλότερη έναντι των επιπέδων του 2019. Τα διαθέσιμα στοιχεία για τις αεροπορικές αφίξεις υποδηλώνουν ότι η θετική δυναμική διατηρήθηκε τον Ιούλιο, καθώς η διεθνής επιβατική κίνηση αυξήθηκε κατά 5,3% σε ετήσια βάση στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών και κατά 5,2% στα περιφερειακά αεροδρόμια.

H αξιοσημείωτη άνοδος του ελληνικού τουρισμού μετά την πανδημία, ωστόσο, δεν αποτυπώθηκε με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις περιφέρειες της χώρας. Ορισμένοι προορισμοί ενίσχυσαν αισθητά τη θέση τους, ενώ άλλοι κατέγραψαν πιο συγκρατημένες επιδόσεις. Παράλληλα, η αύξηση των τουριστικών ροών δεν προήλθε αποκλειστικά από τις παραδοσιακές χώρες προέλευσης, αλλά υποστηρίχθηκε και από την ενίσχυση αναδυόμενων αγορών, οι οποίες αύξησαν σταδιακά το μερίδιό τους στον εισερχόμενο τουρισμό της χώρας.

Στο παρόν Δελτίο παρουσιάζεται η εξέλιξη των βασικών μεγεθών του ελληνικού τουρισμού την περίοδο 2019-2025, με έμφαση στις διαφοροποιήσεις ανά περιφέρεια και χώρα προέλευσης. Τα βασικά συμπεράσματα είναι τα ακόλουθα:

• Η Αττική αναδείχθηκε ως η πλέον ωφελημένη περιφέρεια της μεταπανδημικής περιόδου, αυξάνοντας σημαντικά το μερίδιό της τόσο στις επισκέψεις όσο και στις ταξιδιωτικές εισπράξεις.

• Το Νότιο Αιγαίο και η Κρήτη διατηρούν την κυρίαρχη θέση τους, συνεχίζοντας να απορροφούν σημαντικό μέρος της τουριστικής ζήτησης. Παράλληλα, αναδεικνύονται νέοι δυναμικοί προορισμοί, όπως η Ήπειρος, με υψηλούς ρυθμούς αύξησης των επισκέψεων ταξιδιωτών και των αντίστοιχων εισπράξεων.

• Η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένουν οι σημαντικότερες χώρες προέλευσης επισκεπτών, ενισχύοντας περαιτέρω τη συμβολή τους στον ελληνικό τουρισμό. Την παρουσία τους ωστόσο διευρύνουν και αναδυόμενες αγορές, όπως η Αλβανία, η Ισπανία και ορισμένες σκανδιναβικές χώρες.

Οι Περιφέρειες που ενίσχυσαν τη θέση τους μετά το 2019

Η Αττική και η Ήπειρος συγκαταλέγονται στις περιφέρειες με τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση την τελευταία εξαετία, σε όρους τόσο ταξιδιωτικών εισπράξεων, όσο και επισκέψεων. Ειδικότερα, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις στην Αττική το 2025 ήταν αυξημένες κατά 125% σε σχέση με το 2019, ενώ οι επισκέψεις τουριστών ενισχύθηκαν κατά 64%.

Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο της εν λόγω περιφέρειας στο σύνολο των ταξιδιωτικών εισπράξεων αυξήθηκε σε 26% από 15% πριν από την πανδημία, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο στις επισκέψεις διαμορφώθηκε σε 23%, έναντι 16% το 2019. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται αφενός με την αυξανόμενη ελκυστικότητα της Αθήνας ως προορισμού αστικού τουρισμού (city break) και αφετέρου με τη σημαντική αναβάθμιση των τουριστικών υποδομών και την ανάπτυξη της αγοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Ενδεικτικά, τα ξενοδοχεία τεσσάρων και πέντε αστέρων στην Αττική αυξήθηκαν από κοινού κατά 30% μεταξύ 2019 και 2025, ενώ κατά το ίδιο ποσοστό αυξήθηκαν τα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης μεταξύ 2019 και 2024. Η συνδυαστική επίδραση των ανωτέρω παραγόντων συμβάλλει στη διεύρυνση της τουριστικής δραστηριότητας πέραν των θερινών μηνών και επομένως στον περιορισμό της εποχικότητας.

Στην Ήπειρο, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 57% και οι επισκέψεις κατά 69% το 2025 σε σχέση με το 2019, γεγονός που, σε κάποιο βαθμό, συνδέεται με τη μεγάλη άνοδο των τουριστικών ροών από την Αλβανία. Παρά τη σημαντική αυτή άνοδο, η περιφέρεια εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει σχετικά μικρό ποσοστό του συνόλου του ελληνικού τουρισμού, με μερίδιο περίπου 4% στις επισκέψεις και 2% στις ταξιδιωτικές εισπράξεις.

Το Νότιο Αιγαίο και η Κρήτη, δύο από τις σημαντικότερες τουριστικές περιφέρειες της χώρας, οι οποίες απορροφούν συνολικά το ένα τρίτο των επισκέψεων μη κατοίκων και συνεισφέρουν σχεδόν το ήμισυ των ταξιδιωτικών εισπράξεων, ενίσχυσαν περαιτέρω τις επιδόσεις τους την τελευταία εξαετία.

Στον αντίποδα, σε ορισμένες περιφέρειες της ηπειρωτικής Ελλάδας, όπως η Δυτική Μακεδονία, η Θεσσαλία και η Δυτική Ελλάδα, αλλά και το Βόρειο Αιγαίο, τα τουριστικά μεγέθη εξακολουθούν να κινούνται κάτω από τα προ πανδημίας επίπεδα, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα οφέλη της τουριστικής ανάκαμψης δεν κατανέμονται ομοιόμορφα σε όλη τη χώρα. Στη Δυτική Μακεδονία, οι απώλειες φαίνεται να συνδέονται κυρίως με τη μειωμένη κίνηση από βαλκανικές αγορές, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία, παρά την ενίσχυση των επισκέψεων και των εισπράξεων από την Αλβανία. Επιπρόσθετα, στη Δυτική Μακεδονία, τη Θεσσαλία και το Βόρειο Αιγαίο καταγράφεται μεταξύ 2019 και 2025 ήπια μείωση του ξενοδοχειακού δυναμικού. Ωστόσο, η μεταβολή αυτή συνοδεύεται από ενδείξεις ποιοτικής αναβάθμισης, με αυξημένο αριθμό κλινών και δωματίων υψηλότερης κατηγορίας (τεσσάρων και πέντε αστέρων) και περιορισμό των χαμηλότερων κατηγοριών.

Συνολικά, οι εξελίξεις αυτές αντανακλούν τόσο τις μεταβολές στις προτιμήσεις των ταξιδιωτών όσο και τη διαφοροποιημένη αναπτυξιακή δυναμική των επιμέρους προορισμών στη μεταπανδημική περίοδο. Στο πλαίσιο αυτό, έργα που υλοποιούνται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας όπως η αναβάθμιση ορεινών υποδομών, επενδύσεις σε τουριστικούς λιμένες, ιαματικές εγκαταστάσεις, καταδυτικά πάρκα και προσβάσιμες παραλίες, αναμένεται να ενισχύσουν την ελκυστικότητα λιγότερο ανεπτυγμένων προορισμών και να συμβάλουν σε μια πιο ισόρροπη γεωγραφική διάχυση της τουριστικής δραστηριότητας.

Οι αγορές που κινούν την τουριστική άνοδο της Ελλάδας

Η εικόνα ήταν θετική για τις περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές, οι οποίες κατέγραψαν άνοδο στις τουριστικές ροές και τα σχετικά έσοδα. Πιο αναλυτικά, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι δύο σημαντικότερες αγορές για τον ελληνικό τουρισμό, ενίσχυσαν περαιτέρω τη θέση τους κατά την περίοδο μετά την πανδημία.

Το 2025, οι αφίξεις από τις δύο χώρες ήταν αυξημένες κατά 48% και 40%, αντίστοιχα, σε σχέση με το 2019. Ως αποτέλεσμα, το συνολικό μερίδιό τους στις αφίξεις ανήλθε στο 29%, καταγράφοντας άνοδο σε σύγκριση με τα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας. Αντίστοιχα θετική ήταν και η πορεία των ταξιδιωτικών εισπράξεων, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 28% για τη γερμανική αγορά και κατά 46% για την αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου. Παράλληλα, η Ιταλία και η Γαλλία διατήρησαν τη σημαντική συμβολή τους, παρουσιάζοντας επίσης αξιόλογη αύξηση τόσο στις αφίξεις όσο και στις ταξιδιωτικές εισπράξεις την ίδια περίοδο.

Τις υψηλότερες αυξήσεις την περίοδο 2019-2025 σε όρους εισπράξεων κατέγραψαν η Σουηδία, η Δανία, οι ΗΠΑ και η Αλβανία. Οι αφίξεις από καθεμία από τις δύο σκανδιναβικές χώρες αυξήθηκαν κατά περίπου 50%, ενώ οι αντίστοιχες ταξιδιωτικές εισπράξεις διπλασιάστηκαν. Παρά το γεγονός ότι τα μερίδιά τους παραμένουν σχετικά περιορισμένα, έχουν ενισχυθεί την τελευταία εξαετία, ιδίως ως προς τη συμμετοχή τους στις συνολικές ταξιδιωτικές εισπράξεις.

Παράλληλα, η Αλβανία αναδείχθηκε σε μία από τις πλέον δυναμικές αγορές για τον ελληνικό τουρισμό, καταλαμβάνοντας την έβδομη θέση ως προς το μερίδιο στις συνολικές αφίξεις. Οι ΗΠΑ -η πιο σημαντική αγορά μεγάλων αποστάσεων (long haul)- ενίσχυσαν περαιτέρω τη θέση τους, ενώ η Ισπανία σχεδόν διπλασίασε τις αφίξεις της προς την Ελλάδα -αν και το μερίδιό της παραμένει σχετικά χαμηλό (1,5%)- και αύξησε τις ταξιδιωτικές εισπράξεις κατά 46%. Αντίθετα, οι αγορές του Καναδά και της Αυστραλίας, καθώς και της Κύπρου, δεν έχουν ακόμη επανέλθει στα προ πανδημίας επίπεδα, ενώ η ρωσική αγορά έχει συρρικνωθεί δραστικά μετά το 2022.

Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες του ΙΝΣΕΤΕ, οι long haul αγορές προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης για τον κλάδο, χάρη στην υψηλή ζήτηση για ταξίδια μεγάλων αποστάσεων και διάρκειας, αλλά και στην αυξανόμενη αναγνωρισιμότητα της Ελλάδας. Η αξιοποίηση των προοπτικών αυτών προϋποθέτει στοχευμένη στρατηγική ανά αγορά, ενίσχυση της συνδεσιμότητας και ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της χώρας, όπως ο πολιτισμός, η γαστρονομία, ο παράκτιος τουρισμός, η φύση κ.λπ.