Η Γκλόρια Στάινεμ πέθανε στα 92 της – Η φωνή μιας ολόκληρης γενιάς γυναικών

Η Γκλόρια Στάινεμ δεν υπήρξε απλώς μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του αμερικανικού φεμινισμού. Για περισσότερες από πέντε δεκαετίες, υπήρξε δημοσιογράφος, συγγραφέας και πολιτική ακτιβίστρια που επέμενε να μεταφέρει στο δημόσιο πεδίο τις ιστορίες και τις διεκδικήσεις των γυναικών.

Η Στάινεμ πέθανε την Τετάρτη 03/09, σε ηλικία 92 ετών, όπως ανακοίνωσε το ίδρυμά της με ανάρτηση στο Instagram. Συνιδρύτρια και σύμβουλος έκδοσης του περιοδικού Ms., υπήρξε πρωτοπόρος του φεμινιστικού κινήματος από τα τέλη της δεκαετίας του 1960. Η δράση της επηρέασε διαδοχικές γενιές γυναικών και συνέβαλε στο να περάσουν ζητήματα όπως η αναπαραγωγική ελευθερία, η μισθολογική ισότητα και η έμφυλη βία από το περιθώριο στο κέντρο της πολιτικής συζήτησης.

«Θέλω να αποδώσω δικαιοσύνη για τις γυναίκες που συναντώ, να αφηγηθώ τις ιστορίες τους», είχε πει στο New Yorker το 2015. Για τη Στάινεμ, η αλλαγή δεν μπορούσε να έρθει χωρίς πρώτα να ακουστούν οι γυναίκες και οι εμπειρίες τους.

Από το ρεπορτάζ στον ακτιβισμό

Γεννήθηκε στις 25 Μαρτίου 1934 στο Τολέδο του Οχάιο και ήταν η μικρότερη από δύο κόρες. Ο πατέρας της ήταν έμπορος αντικών και η οικογένεια μετακινούνταν συχνά, με αποτέλεσμα η Στάινεμ να μην έχει σταθερή σχολική φοίτηση μέχρι περίπου την Α΄ Γυμνασίου.

Οι γονείς της χώρισαν όταν ήταν 11 ετών. Εζησε στη συνέχεια με τη μητέρα της, η οποία αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας και κατάθλιψη. Η εμπειρία αυτή επηρέασε βαθιά τον τρόπο με τον οποίο έβλεπε την κοινωνική αδικία, τον γάμο και τους περιορισμούς που επιβάλλονταν στις γυναίκες. «Ημουν ήδη ο πολύ μικρός γονέας ενός πολύ μεγάλου παιδιού, της μητέρας μου. Δεν ήθελα να καταλήξω να φροντίζω κάποιον άλλο», είχε πει χαρακτηριστικά.

Μετά την αποφοίτησή της από το Smith College, άρχισε να εργάζεται ως ανεξάρτητη δημοσιογράφος. Το 1963, σε ηλικία 29 ετών, εργάστηκε για 11 ημέρες ως «κουνελάκι» του Playboy, προκειμένου να ερευνήσει τις συνθήκες εργασίας των γυναικών για το περιοδικό Show.

Το ρεπορτάζ της, που δημοσιεύθηκε σε δύο μέρη με τίτλο «A Bunny’s Tale», αποκάλυπτε τις χαμηλές αμοιβές και τη σεξιστική μεταχείριση που υφίσταντο οι εργαζόμενες στο Playboy. Η εμπειρία της μεταφέρθηκε το 1985 στην τηλεόραση, με την Κίρστι Αλεϊ στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Το 1968 συμμετείχε στην ίδρυση του περιοδικού New York. Το δοκίμιό της «After Black Power, Women’s Liberation» την ανέδειξε σε μία από τις σημαντικές φωνές του φεμινιστικού κινήματος, σε μια περίοδο έντονων κοινωνικών ανακατατάξεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η ίδια, ωστόσο, τοποθετούσε ένα άλλο γεγονός ως σημείο καμπής. Το 1969 παρακολούθησε σε εκκλησία της Νέας Υόρκης μια ομιλία για την άμβλωση. Είχε κάνει και η ίδια παράνομη άμβλωση στο Λονδίνο, στα 22 της. Εκείνη η εμπειρία, έλεγε, ήταν που την έκανε να αντιληφθεί πως η προσωπική της διαδρομή συνδεόταν πλέον άρρηκτα με τον αγώνα για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα.

Το περιοδικό Ms. και η πολιτική δράση

Το 1971 ίδρυσε, μαζί με τις Μπέλα Αμπζάγκ, Σίρλεϊ Τσίσολμ και Μπέτι Φρίνταν, το National Women’s Political Caucus. Η Φρίνταν είχε ήδη επηρεάσει αποφασιστικά το δεύτερο κύμα του φεμινισμού με το βιβλίο της «The Feminine Mystique», που κυκλοφόρησε το 1963.

Την ίδια χρονιά, η Στάινεμ συνίδρυσε το Ms., ένα περιοδικό που επέλεξε να μιλήσει για την άμβλωση, τον σεξισμό, την ισότητα στις αμοιβές και την ενδοοικογενειακή βία. Ηταν μια σαφής ρήξη με την κυρίαρχη θεματολογία των γυναικείων περιοδικών της εποχής, που περιστρεφόταν κυρίως γύρω από την ομορφιά, τη μαγειρική και τον ρόλο της γυναίκας ως συζύγου.

Στα επόμενα χρόνια ίδρυσε ή συμμετείχε στη δημιουργία σειράς οργανώσεων, μεταξύ των οποίων η Women’s Action Alliance, το Women’s Media Center, το Voters for Choice και το Ms. Foundation for Women.

Η Στάινεμ επέμενε επίσης ότι ο φεμινισμός δεν μπορούσε να είναι υπόθεση μιας συγκεκριμένης φυλής ή κοινωνικής τάξης. «Εμαθα τον φεμινισμό σε μεγάλο βαθμό από τις μαύρες γυναίκες. Οι έγχρωμες γυναίκες ουσιαστικά εφηύραν τον φεμινισμό», είχε δηλώσει στο New Yorker.

Με τα χαρακτηριστικά μακριά μαλλιά της, τις ξανθές ανταύγειες, τη χωρίστρα στη μέση και τα aviator γυαλιά ηλίου, έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του κινήματος.

Η γυναίκα πίσω από το σύμβολο

Η Στάινεμ ασκούσε συχνά κριτική στους παραδοσιακούς ρόλους που επέβαλλε ο γάμος. «Οι γυναίκες δεν πρόκειται να είναι ίσες έξω από το σπίτι μέχρι οι άνδρες να είναι ίσοι μέσα σε αυτό», έλεγε.

Δεν απέκτησε παιδιά και παντρεύτηκε για πρώτη φορά στα 66 της, τον νοτιοαφρικανό επιχειρηματία και περιβαλλοντολόγο Ντέιβιντ Μπέιλ, πατέρα του ηθοποιού Κρίστιαν Μπέιλ. Ο γάμος της δεν ήταν για εκείνη μια διάψευση των φεμινιστικών της πεποιθήσεων. Αντίθετα, τον παρουσίασε ως απόδειξη της ελευθερίας της επιλογής.

«Ελπίζω ότι αυτό αποδεικνύει εκείνο που έλεγαν πάντα οι φεμινίστριες – ότι ο φεμινισμός αφορά την ικανότητα να επιλέγουμε τι είναι σωστό σε κάθε στιγμή της ζωής μας», είχε δηλώσει. Ο Ντέιβιντ Μπέιλ πέθανε από καρκίνο του εγκεφάλου το 2003.

Η ίδια συνέχισε να εργάζεται μέχρι τα 80 της. Εγραψε βιβλία, μεταξύ των οποίων το «Marilyn: Norma Jean» για τη Μέριλιν Μονρόε, το «Revolution from Within: A Book About Self-Esteem», καθώς και συλλογές δοκιμίων.

Παράλληλα, ασχολήθηκε με την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Ηταν η αφηγήτρια και εμπνεύστρια του βραβευμένου με Emmy ντοκιμαντέρ του HBO «Multiple Personalities: The Search for Deadly Memories», ενώ συμμετείχε και στην παραγωγή της ταινίας «Better Off Dead» του Lifetime. Παρουσίασε επίσης τη σειρά ντοκιμαντέρ «Woman» για τη βία κατά των γυναικών στο Viceland.

Μια ζωή που έγινε θέαμα και ιστορία

Η ζωή της Στάινεμ πέρασε και στην οθόνη και στη σκηνή. Το 2011 το HBO παρουσίασε το ντοκιμαντέρ «Gloria: In Her Own Words», ενώ το 2018 ανέβηκε το θεατρικό έργο «Gloria: A Life». Το 2020 η Τζούλι Τέιμορ σκηνοθέτησε την ταινία «The Glorias», βασισμένη στην αυτοβιογραφία της Στάινεμ «My Life on the Road», που είχε κυκλοφορήσει το 2015.

Η ίδια συνήθιζε να αυτοπροσδιορίζεται ως «εργολάβος για κοινωνική αλλαγή». Δεν θεωρούσε τον εαυτό της απλώς μια δημόσια διανοούμενη ή μια ακτιβίστρια, αλλά κάποιον που συνδέει ανθρώπους, ακούει τις ιστορίες τους και προσπαθεί να τις μετατρέψει σε πολιτική δράση.

Το 2013 ο Μπαράκ Ομπάμα της απένειμε το Προεδρικό Μετάλλιο της Ελευθερίας, την ανώτατη πολιτική τιμητική διάκριση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η συγγραφέας Κάρολιν Χάιμπρουν, που έγραψε το 1995 τη βιογραφία της «The Education of a Woman: The Life of Gloria Steinem», την είχε χαρακτηρίσει «επιτομή της γυναικείας ομορφιάς και πεμπτουσία της γυναικείας επανάστασης».

Ισως τελικά αυτή να είναι και η πιο ακριβής περιγραφή της κληρονομιάς της: μια γυναίκα που κατάφερε να μετατρέψει τις προσωπικές ιστορίες της ανισότητας σε δημόσιο ζήτημα και να κάνει τον φεμινισμό όχι απλώς ένα κίνημα, αλλά μια διαρκή πολιτική διεκδίκηση.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google