Τουλάχιστον 170 νεκροί και εκατοντάδες αγνοούμενοι, ο απολογισμός της καταστροφής στο Νεπάλ

Τουλάχιστον 170 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και εκατοντάδες αγνοούνται στο Νεπάλ μετά τις φονικές ξαφνικές πλημμύρες και τις εκτεταμένες κατολισθήσεις που σάρωσαν τις ορεινές περιοχές της χώρας. Οι Αρχές εκφράζουν φόβους για εκατόμβη θυμάτων, καθώς ο αριθμός των αγνοούμενων τουριστών ανέρχεται πλέον σε 579, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που επιβεβαίωσε η αστυνομία του Νεπάλ.

Ολόκληρα χωριά καταποντίστηκαν από ένα «τεράστιο» τσουνάμι λάσπης, νερού και φερτών υλικών, που προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε υποδομές, γέφυρες και οδικά δίκτυα, ενώ η καταστροφή επεκτάθηκε μέχρι και την παραμεθόρια περιοχή με το Θιβέτ.

Δείτε καρέ καρέ πώς το φονικό κύμα λάσπης εισβάλλει στην περιοχή:

Το χρονικό και τα πιθανά αίτια της τραγωδίας

Σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, το καταστροφικό φαινόμενο εκδηλώθηκε αιφνιδιαστικά: «Ακούσαμε έναν δυνατό κρότο, σαν έκρηξη ηφαιστείου. Άνθρωποι άρχισαν να φωνάζουν και να τρέχουν για να σώσουν τη ζωή τους», περιγράφουν κάτοικοι της περιοχής.

Επιστήμονες και τοπικές Αρχές εξετάζουν τα αίτια που προκάλεσαν την πρωτοφανή αυτή τραγωδία, εστιάζοντας σε δύο κύρια σενάρια:

Κατάρρευση Παγετώνα / Υπερχείλιση Παγετωνικής Λίμνης (GLOF): Δορυφορικές εικόνες αποκαλύπτουν την αποκοπή μεγάλων στιβάδων πάγου στις ψηλές κορυφές των Ιμαλαΐων, η οποία οδήγησε σε ραγδαία απελευθέρωση τεράστιων όγκων νερού και λάσπης προς τις κοίτες των ποταμών (όπως οι Λέντε Κόλα και Μπότε Κόσι).

Σεισμική Δόνηση και Κατολισθήσεις: Αναφορές από το Υπουργείο Εξωτερικών της χώρας σημειώνουν ότι προηγήθηκε σεισμική δόνηση, που ενδέχεται να πυροδότησε την κατάρρευση του παγετώνα και τις εκτεταμένες κατολισθήσεις, οι οποίες έφραξαν παροδικά την ροή των ποταμών, δημιουργώντας φράγματα τα οποία υποχώρησαν βίαια στη συνέχεια.

Τι αποκαλύπτουν οι δορυφορικές εικόνες

Η ανάλυση των δορυφορικών δεδομένων αποτυπώνει με σαφήνεια το μέγεθος της αλλαγής στο ανάγλυφο της περιοχής. Εκτεταμένες ζώνες που προηγουμένως καλύπτονταν από παγετώνες εμφανίζονται πλέον με γυμνές ουλές, ενώ η διαδρομή της λάσπης διαγράφεται εμφανώς κατά μήκος των ορεινών κοιλάδων, έχοντας εξαφανίσει οικισμούς και γέφυρες.

«Επιβεβαιώνεται ότι ένα σημαντικό τμήμα του κατώτερου μετώπου του παγετώνα κατέρρευσε, προκαλώντας το φαινόμενο, πιθανότατα παρασύροντας ή συμπεριλαμβάνοντας σημαντική ποσότητα βράχων και ιζημάτων», δήλωσε ο Βίκραμ Γκούπτα, ειδικός στην Τεχνική Γεωλογία και Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Sikkim στην Ινδία.

Ο γεωλόγος Νταν Σούγκαρ, Αναπληρωτής Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι, σημείωσε πως οι εικόνες φαίνεται να δείχνουν ότι ένας μεγάλος όγκος χιονιού έλιωσε το διάστημα των 24 ωρών, πριν από την καταστροφή.

«Ορισμένοι από τους παγετώνες στην κοιλάδα ήταν καλυμμένοι από χιόνι χθες και σήμερα είναι ως επί το πλείστον γυμνοί πάγοι. Με άλλα λόγια, και χωρίς να έχω δει ακόμη τα δεδομένα από κάποιον μετεωρολογικό σταθμό, πιθανότατα επικρατούσαν υψηλές θερμοκρασίες», δήλωσε.

Τα χιονισμένα βουνά του Νεπάλ έχουν χάσει σχεδόν το ένα τρίτο των πάγων τους μέσα σε 30 χρόνια, λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, ανέφεραν τα Ηνωμένα Έθνη το 2023. Ο οργανισμός πρόσθεσε την ίδια χρονιά ότι οι παγετώνες στο Νεπάλ, το οποίο βρίσκεται ανάμεσα στην Ινδία και την Κίνα –δύο χώρες που έχουν από τις μεγαλύτερες εκπομπές άνθρακα– έλιωσαν με 65% ταχύτερο ρυθμό την τελευταία δεκαετία σε σύγκριση με την προηγούμενη.

«Αυτό που μπορώ να δω στις πρωινές δορυφορικές εικόνες από το Planet Labs, το χαμηλότερο τμήμα του παγετώνα αποσπάστηκε σε υψόμετρο περίπου 5.200 μέτρων και έπεσε πάνω στον πυθμένα της κοιλάδας, 1.200 μέτρα πιο κάτω», εξήγησε ο Σούγκαρ.

Σημείωσε επίσης πως η κατασκευαστική δραστηριότητα θα μπορούσε να είναι ένας παράγοντας και «εάν η κλιματική αλλαγή διαδραμάτισε έναν ρόλο, είναι κάτι που αναμφίβολα θα ερευνήσουμε στο εγγύς μέλλον».

Αρκετά υδροηλεκτρικά έργα βρίσκονται στις περιοχές που επλήγησαν περισσότερο, στην ορεινή περιοχή Ράσουα, με πληθυσμό περίπου 50.000 κατοίκων.

Η Αρχή Διαχείρισης Καταστροφών του Νεπάλ επιβεβαίωσε, από την πλευρά της, πως η πλημμύρα σημειώθηκε στον ποταμό Λχέντε εξαιτίας μιας κατολίσθησης η οποία καταγράφηκε σε απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων βορειοανατολικά των συνόρων Νεπάλ-Κίνας.

Οι αρχικές πληροφορίες μιλούσαν επίσης για έναν σεισμό στην περιοχή που θα μπορούσε να έχει προκαλέσει μια χιονοστιβάδα και να οδηγήσει στις πλημμύρες, όμως ο Πρακάς Ποκχαρέλ, ένας γεωλόγος στην Αρχή Πολιτικής Προστασίας, διευκρίνισε πως δεν είναι ακόμη σαφές τι οδήγησε στην τραγωδία.

«Οι ξαφνικές πλημμύρες προκλήθηκαν από μια χιονοστιβάδα πάγου και βράχων στην πλευρά του Νεπάλ», επισήμανε ο Ποκχαρέλ, ο οποίος εξέτασε τις εικόνες από το Planet Labs.

Οι πλημμύρες, οι κατολισθήσεις και οι ξηρασίες αυξάνονται σε συχνότητα και σφοδρότητα στα Ιμαλάια και οι επιταχυνόμενες αλλαγές στο νερό, την ξηρά και την ατμόσφαιρα στην περιοχή, συνιστούν μεγάλη απειλή για τους ανθρώπους, επισημαίνει το International Centre for Integrated Mountain Development.

Ο οργανισμός αυτός ανέφερε σήμερα πως η στιγμιαία πλημμύρα έστειλε ένα σφοδρό κύμα νερού, ιζημάτων και ογκόλιθων που κατευθύνθηκε μέσα από τα ποτάμια συστήματα Μπότε Κόσι και Τρισούλι, ενώ, σύμφωνα με τις αναφορές, η στάθμη του ποταμού στην περιοχή Γκαλτσχί, αυξήθηκε έως και κατά εννέα μέτρα, μέσα σε 30 λεπτά.

Καταστροφή με αφορμή ένα σεισμό 4,4 Ρίχτερ

Όπως επισήμανε ο Υπουργός Εξωτερικών του Νεπάλ, Σισίρ Κανάαλ, η καταστροφή προκλήθηκε από σεισμό, ο οποίος πυροδότησε μεγάλη κατολίσθηση που έφραξε τον ποταμό Bhote Koshi, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει η σαρωτική πλημμύρα.

«Σεισμός σημειώθηκε σήμερα στις 8:37 π.μ. (τοπική ώρα) και εξαιτίας του προκλήθηκε μεγάλη κατολίσθηση, η οποία έφραξε τον ποταμό και φαίνεται ότι αυτό προκάλεσε την πλημμύρα», δήλωσε ο Κανάαλ κατά τη διάρκεια συνεδρίασης στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Το Γεωλογικό Ινστιτούτο των ΗΠΑ (USGS) κατέγραψε σεισμό μεγέθους 4,4 βαθμών στην περιοχή, την ίδια ώρα με εκείνη που ανέφερε ο Νεπαλέζος Υπουργός.

Οι Αρχές προειδοποιούν ότι ο αριθμός των θυμάτων ενδέχεται να αυξηθεί σημαντικά, ενώ Κινέζοι αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους για «μεγάλες απώλειες».

Ευρεία επιχείρηση διάσωσης και διεθνής κινητοποίηση

Ο Πρωθυπουργός του Νεπάλ, Μπαλέντρα Σαχ, δήλωσε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις και η αστυνομία επιχειρούν στις πληγείσες περιοχές κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, ενώ δόθηκαν οδηγίες για την άμεση εκκένωση των κατοίκων που ζουν σε χαμηλότερο υψόμετρο και κατά μήκος των ποτάμιων ακανόνιστων ροών.

Παράλληλα, υπάρχει διεθνής κινητοποίηση για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και τον εντοπισμό των αγνοουμένων, με όμορες και φίλιες χώρες (όπως η Ινδία και η Νότια Κορέα) να αποστέλλουν εξειδικευμένες ομάδες έρευνας και διάσωσης.

Οι έρευνες συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό, ενώ οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η αποσταθεροποίηση των παγετώνων, αυξάνει τη συχνότητα τέτοιων βίαιων φαινομένων στις ευάλωτες περιοχές των Ιμαλαΐων.