Η επέλαση του αμερικανού τουρίστα

Επί δεκαετίες, οι Αμερικανοί θεωρούνταν περισσότερο ένας λαός που προτιμούσε να κάνει διακοπές στην πατρίδα του. Αυτό έχει αλλάξει. Μια ισχυρότερη οικονομία, η αύξηση του πλούτου και η ευκολότερη πρόσβαση στα διεθνή ταξίδια δημιούργησαν μια νέα γενιά Αμερικανών που αντιμετωπίζει το ταξίδι όχι ως πολυτέλεια αλλά ως απαραίτητο κομμάτι της ζωής. Η Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της αλλαγής, με οφέλη για τις οικονομίες της, αλλά και με αυξανόμενη κοινωνική και οικονομική πίεση για τους κατοίκους της.

Ο Αλ Λένζα είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι γονείς του ταξίδεψαν μόλις τρεις φορές στο εξωτερικό μετά τη μετανάστευσή τους στις ΗΠΑ το 1961. Ο ίδιος, όμως, υπολογίζει ότι μέσα σε πενήντα χρόνια έχει πραγματοποιήσει περίπου 500 ταξίδια. Στο γραφείο του έχει γεμίσει ράφια με βιβλία που έχει τυπώσει ο ίδιος και στα οποία καταγράφει τις αναμνήσεις του από κάθε ταξίδι. Στα 70 του, ημι-συνταξιούχος πλέον, έχει ήδη επισκεφθεί τρεις φορές τη Βαρκελώνη μέσα σε έναν χρόνο.

«Εχεις περισσότερο χρόνο και περισσότερα χρήματα», εξηγεί, μιλώντας για αυτή τη φάση της ζωής του. «Το ρολόι μετρά αντίστροφα».

Η Wall Street Journal χρησιμοποιεί την ιστορία του για να περιγράψει μια ευρύτερη αλλαγή: οι Αμερικανοί ταξιδεύουν περισσότερο, συχνότερα και με μεγαλύτερη οικονομική άνεση από ποτέ.

Το 2025 οι Αμερικανοί πραγματοποίησαν 24 εκατομμύρια ταξίδια στην Ευρώπη, αριθμός-ρεκόρ. Η Πορτογαλία υποδέχθηκε σχεδόν πενταπλάσιους αμερικανούς επισκέπτες σε σχέση με μία δεκαετία πριν, ενώ στην Ελλάδα ο αριθμός τους τετραπλασιάστηκε. Η Tourism Economics εκτιμά ότι οι επισκέψεις Αμερικανών στην Ευρώπη θα αυξηθούν κατά ακόμη 5% μέχρι το τέλος της χρονιάς.

Η WSJ σημειώνει ότι πίσω από αυτή την έκρηξη βρίσκεται μια οικονομική μεταμόρφωση των ΗΠΑ. Μέσα σε μία γενιά δημιουργήθηκε μια πολύ μεγαλύτερη και πλουσιότερη τάξη Αμερικανών, για την οποία το ταξίδι έχει πάψει να αποτελεί ιδιαίτερη πολυτέλεια. Ιδιαίτερα οι μεγαλύτεροι σε ηλικία Αμερικανοί, που οδηγούν σε μεγάλο βαθμό αυτή τη νέα εποχή, διαθέτουν συνολικά περίπου 110 τρισ. δολάρια σε πλούτο. Παράλληλα ζουν περισσότερο και θέλουν να αξιοποιήσουν τα επιπλέον χρόνια.

Η αλλαγή δεν είναι μόνο οικονομική. Η ίδια η ταξιδιωτική βιομηχανία έχει γίνει πιο προσιτή. Τα αεροπορικά εισιτήρια είναι ευκολότερο να βρεθούν και οι διεθνείς πτήσεις πολύ περισσότερες. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, την ίδια στιγμή, λειτουργούν σαν ένας τεράστιος κατάλογος προορισμών: οι χρήστες βλέπουν τις διακοπές των άλλων, τις ζηλεύουν, τις μιμούνται και συχνά προσπαθούν να τις ξεπεράσουν.

Η Ευρώπη, γράφει η WSJ, δεν είναι καινούργιος προορισμός για τους Αμερικανούς. Τον 19ο αιώνα, οι πλούσιοι Αμερικανοί πραγματοποιούσαν τα δικά τους «μεγάλα ταξίδια», ακολουθώντας το παράδειγμα της βρετανικής αριστοκρατίας. Εμεναν μήνες στην Ευρώπη, επισκέπτονταν ιστορικά μνημεία, μάθαιναν γλώσσες και αγόραζαν έργα τέχνης.

Στις δεκαετίες του 1950 και του 1960, τα ταξίδια στο εξωτερικό παρέμεναν προνόμιο μιας μικρής ομάδας. Οι επιβάτες της PanAm και της TWA ταξίδευαν κομψά ντυμένοι, σε μια εποχή που το αεροπορικό ταξίδι είχε ακόμη τον χαρακτήρα κοινωνικού γεγονότος. Αργότερα προστέθηκαν οι νεαροί backpackers, που έκαναν τον γύρο της Ευρώπης με πολύ μικρότερο κόστος.

Με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, την επέκταση των αεροπορικών εταιρειών και τη δημιουργία της ευρωπαϊκής ζώνης ελεύθερης μετακίνησης, το ταξίδι άνοιξε σε πολύ μεγαλύτερο μέρος του αμερικανικού πληθυσμού. Το 1990 λιγότερο από το 5% των Αμερικανών διέθετε διαβατήριο, σημειώνει η WSJ. Σήμερα το ποσοστό ξεπερνά το 50%. Μόνο το οικονομικό έτος 2025 εκδόθηκαν στις ΗΠΑ 27 εκατομμύρια διαβατήρια.

Η Εϊμι Μπερτς Μπιουκάναν, 55 ετών, θυμάται την πρώτη της πτήση το 1988, όταν πήγε στην Αγγλία για να επισκεφθεί τον τότε σύντροφό της. Στο αεροπλάνο είχε μαζί της κασέτα με τραγούδια των Journey, ενώ οι γονείς της την είχαν συνοδεύσει μέχρι την πύλη. Θυμάται τους επιβάτες καλοντυμένους, με κοκτέιλ στα χέρια και τσιγάρα.

«Κανείς δεν φορούσε αθλητικο κολάν. Ηταν όλα πολύ κομψά», λέει στην WSJ.

Επέστρεψε στις ΗΠΑ διαφορετική. Η μουσική των βρετανικών συγκροτημάτων, τα καινούργια ρούχα και κυρίως η επιθυμία για ταξίδια έγιναν μέρος της ζωής της. Η ίδια επιθυμία πέρασε και στα τρία παιδιά της. Η μεγαλύτερη κόρη της ζει πλέον στη Βρετανία και ταξιδεύει στην Ευρώπη, ενώ η δεύτερη επισκέφθηκε την Κένυα.

Η Ευρώπη ως «πρώτη στάση»

Η Ευρώπη λειτουργεί συχνά ως πύλη προς τον υπόλοιπο κόσμο. Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής κυβέρνησης, η Πορτογαλία και η Ελλάδα παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες ποσοστιαίες αυξήσεις αμερικανών επισκεπτών την τελευταία δεκαετία. Η Βρετανία και η Ιταλία έχουν καταγράψει τις μεγαλύτερες αυξήσεις σε απόλυτους αριθμούς, με εκατομμύρια επιπλέον Αμερικανούς να φθάνουν κάθε χρόνο αεροπορικώς.

Και δεν πρόκειται πλέον κυρίως για ανθρώπους που ταξιδεύουν για πρώτη φορά. Μόλις περίπου το 6% των Αμερικανών που επισκέφθηκαν την Ευρώπη το 2025 έκανε τότε το πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό. Πολλοί επιστρέφουν αρκετές φορές μέσα στην ίδια χρονιά. Επισκέπτονται τον Πύργο του Αϊφελ και το Κολοσσαίο, αλλά παράλληλα κάνουν πεζοπορίες στα Κότσγουολντς ή κρουαζιέρες στον Δούναβη.

Η WSJ συνδέει αυτή την εξέλιξη και με την απελευθέρωση των αερομεταφορών. Οι συμφωνίες «ανοιχτών ουρανών» από τη δεκαετία του 1990 ενίσχυσαν τον ανταγωνισμό, με αποτέλεσμα φθηνότερα εισιτήρια και περισσότερες διεθνείς πτήσεις. Παρότι οι τιμές έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, το ταξίδι παραμένει πιο προσιτό σε σχέση με το παρελθόν. Το μέσο εισιτήριο οικονομικής θέσης από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη, χωρίς φόρους και τέλη, κοστίζει φέτος 588 δολάρια, έναντι 533 πέρυσι.

Ο Λένζα και η σύζυγός του υπολογίζουν ότι ξοδεύουν 100.000 έως 200.000 δολάρια τον χρόνο για ταξίδια. Μάλιστα, σε πρόσφατο ταξίδι τους στη Βαρκελώνη πήραν μαζί δύο εγγόνια τους, ηλικίας 19 και 22 ετών, για μια κρουαζιέρα. Ηταν ένα ταξίδι πιο ακριβό και πολυτελές από όσα μπορούσαν να προσφέρουν στα τρία παιδιά τους όταν εκείνα μεγάλωναν. «Οι κόρες μας μάς θυμίζουν πού και πού ότι δεν είναι δίκαιο», λέει ο ίδιος στην WSJ.

Οι Αμερικανοί δεν ταξιδεύουν μόνο περισσότερο. Ξοδεύουν και περισσότερα ανά ταξίδι. Η ισχυρή θέση του δολαρίου ενισχύει την κατανάλωση σε καταστήματα υψηλής ποιότητας, ενώ σύμφωνα με την WSJ οι Αμερικανοί αντιπροσωπεύουν περίπου το 15% των πωλήσεων ειδών πολυτελείας στην Ευρώπη.

Αυτό δεν αφορά μόνο τους baby boomers. Οι νεότερες γενιές, για τις οποίες οι εμπειρίες έχουν μεγαλύτερη αξία από την απόκτηση σπιτιού ή την παραδοσιακή οικογενειακή ζωή, ξοδεύουν περισσότερα για ταξίδια. «Το ταξίδι δεν είναι προαιρετικό, είναι απαραίτητο», λέει η Οντρεϊ Χέντλεϊ της American Express Travel, η οποία καταγράφει αύξηση κατά 22% στις κρατήσεις μέσω της πλατφόρμας της μέσα σε έναν χρόνο.

Η WSJ επισημαίνει ότι οι αμερικανοί επισκέπτες στην Ευρώπη έχουν πλέον και διαφορετικό προφίλ: περίπου το 24% είναι γυναίκες άνω των 55 ετών, ενώ περισσότερο από το 15% δηλώνει οικογενειακό εισόδημα τουλάχιστον 300.000 δολαρίων. Δεν θέλουν πλέον απλώς να δουν τα γνωστά αξιοθέατα. Αναζητούν εμπειρίες πέρα από αυτά.

Ο Αντι Ρόμπινς, ένας 68χρονος ακτινολόγος, αύξησε τα ταξίδια του λίγο πριν αποσυρθεί από την πλήρη απασχόληση. Με τη σύζυγό του, Σαρ, πήγε στο Οκτόμπερφεστ, έκανε κρουαζιέρα στον Ροδανό και επισκέφθηκε για μία ημέρα το Λιχτενστάιν «μόνο και μόνο για να πούμε ότι έχουμε πάει». Το ζευγάρι ταξίδεψε ξανά στη Γερμανία, στη Δανία και στην Τσεχία και έχει ήδη κλείσει οργανωμένη περιήγηση στη Σκανδιναβία και κρουαζιέρα από τη Βενετία στην Κωνσταντινούπολη. Ξοδεύει περίπου 60.000-70.000 δολάρια τον χρόνο για ταξίδια στο εξωτερικό.

Ο τουρισμός αρχίζει να ενοχλεί

Η επιτυχία όμως έχει το τίμημά της. Η WSJ περιγράφει μια Ευρώπη που κερδίζει χρήματα από τους αμερικανους τουρίστες, αλλά ταυτόχρονα δυσκολεύεται να διαχειριστεί την παρουσία τους. Η μαζική εισροή επισκεπτών πιέζει τις υποδομές, αυξάνει το κόστος ζωής και αλλάζει την καθημερινότητα των κατοίκων. Σε ορισμένες πόλεις, τα σπίτια γίνονται δυσεύρετα και ακριβά, καθώς περισσότερα διαμερίσματα μετατρέπονται σε βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις.

Στη Μαγιόρκα, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν ζητώντας λιγότερους τουρίστες και πιο προσιτή κατοικία. Σε άλλες περιοχές της Ιταλίας και της Πορτογαλίας έχουν σημειωθεί ανάλογες αντιδράσεις. Στη Βαρκελώνη, όπου πέρυσι οι επισκέπτες ήταν περίπου εννέα φορές περισσότεροι από τους κατοίκους, διαδηλωτές έφθασαν στο σημείο να καταβρέχουν τουρίστες με νερό.

Οι κυβερνήσεις απαντούν, γράφει η WSJ, αρχίζοντας να περιορίζουν τις δραστηριότητες: αυστηρότεροι κανόνες για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, τουριστικοί φόροι, περιορισμοί στις κρουαζιέρες και στην κατασκευή νέων ξενοδοχείων. Πρόκειται όμως για ένα ευρωπαϊκό αδιέξοδο. Οι ίδιοι τουρίστες που δημιουργούν προβλήματα είναι εξαιρετικά πολύτιμοι για τις επιχειρήσεις, επειδή μένουν περισσότερο και ξοδεύουν περισσότερο. Και, φυσικά, αφήνουν φιλοδωρήματα.

Στην Ισπανία, οι Αμερικανοί ξόδεψαν πέρυσι σχεδόν 350 δολάρια την ημέρα, έναντι περίπου 200 δολαρίων των Γερμανών και 150 των Γάλλων. Στην Ελλάδα έμειναν κατά μέσο όρο εννέα νύχτες το 2025, έναντι επτά των Βρετανών.

Ο Πάνος Πάνης, που εργάζεται σε εταιρεία εκδρομών με σκάφη στην Κρήτη, περιγράφει στην WSJ τους Αμερικανούς ως έναν ιδανικό τύπο τουρίστα: Δεν έρχονται απλώς για να φάνε ένα παγωτό και να περάσουν επτά ώρες στην παραλία, λέει, όπως οι Ευρωπαίοι. Θέλουν να κάνουν διαρκώς πράγματα.

Γι’ αυτό και η νέα γενιά αμερικανών τουριστών απομακρύνεται ολοένα περισσότερο από τις τυπικές οργανωμένες περιηγήσεις. Πληρώνει πάνω από 200 δολάρια το άτομο για μικρές ξεναγήσεις στο Κολοσσαίο, επισκέπτεται αγροκτήματα στη Σκωτία για να χαϊδέψει αγελάδες και παρακολουθεί μαθήματα παρασκευής αρωμάτων στο Παρίσι.

Ο Νέιτ Οστερ και η Αννα Λι, δύο μηχανικοί από την Ουάσιγκτον, πέρασαν έναν μήνα κάνοντας ποδήλατο σε μια διαδρομή 538 μιλίων στη Βρετανία, από το Ινβερνές έως το Πενζάνς. Οταν άρχισαν να κερδίζουν περισσότερα χρήματα, τα ταξίδια έγιναν συστηματικό μέρος της ζωής τους. «Ενιωσα ότι αναπληρώνω τον χαμένο χρόνο», λέει ο Οστερ. Παρά τη ζέστη και την απουσία κλιματισμού στα ξενοδοχεία, ήδη σχεδιάζουν την επόμενη ποδηλατική διαδρομή τους.

Για τη 24χρονη Τέσα Κόιλ, το ταξίδι είναι ακόμη πιο αυτονόητο. Δεν έχει φίλους που να μην έχουν ταξιδέψει στο εξωτερικό. Αφησε τη δουλειά της στην επενδυτική τραπεζική για μια θέση στην τεχνολογία, εν μέρει επειδή ήθελε περισσότερο χρόνο για ταξίδια. Τον Ιούνιο πήγε για δέκα ημέρες στην Ελλάδα, ξοδεύοντας περίπου 3.000 δολάρια. Χρησιμοποίησε την Τεχνητή Νοημοσύνη για να σχεδιάσει το ταξίδι και, αποφεύγοντας την πολυκοσμία, προτίμησε τη Σίφνο.

Η WSJ καταλήγει έτσι σε μια ενδιαφέρουσα εικόνα: ο αερικανός τουρίστας δεν είναι πλέον ο σπάνιος, πλούσιος ταξιδιώτης του παρελθόντος. Είναι ένας ολοένα μεγαλύτερος πληθυσμός, με χρήματα, χρόνο και διάθεση να γνωρίσει τον κόσμο. Για την Ευρώπη αυτό σημαίνει περισσότερα έσοδα, περισσότερες δουλειές και νέες τουριστικές ευκαιρίες. Σημαίνει όμως ταυτόχρονα μεγαλύτερη πίεση στις πόλεις και στους κατοίκους τους. Ο Αμερικανός έχει ανακαλύψει τον κόσμο και ο κόσμος πρέπει τώρα να αποφασίσει πόσους αμερικανούς τουρίστες μπορεί να αντέξει.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google