Η Ευρώπη αναζητά… κατσίκες για την πρόληψη πυρκαγιών

Καθώς η Γαλλία και η Ισπανία δυσκολεύονται να βρουν αρκετά αεροσκάφη για τις ρίψεις νερού στις καταστροφικές δασικές πυρκαγιές, η πρόληψη των μελλοντικών πυρκαγιών ίσως εξαρτηθεί από το αν θα βρεθούν… αρκετές κατσίκες.

Οπως γράφει το Politico, η ιδέα της αξιοποίησης ζώων που βόσκουν ελεύθερα για τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος. Φέτος έλαβε μάλιστα την επίσημη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της κορυφαίας ευρωπαϊκής οργάνωσης αγροτών. Επιστήμονες υποστηρίζουν στις ισπανικές επαρχίες της Εξτρεμαδούρα, της Ανδαλουσίας και της Βαλένθια, οι πυρκαγιές που περιορίστηκαν έγκαιρα αφορούσαν περιοχές βόσκησης.

Ωστόσο, παρότι η λύση αυτή είναι χαμηλής τεχνολογίας, δεν είναι φθηνή. Οι κτηνοτρόφοι και οι βοσκοί εξαρτώνται συχνά από κρατικές επιδοτήσεις για να εξασφαλίσουν τα προς το ζην. Ακόμη μεγαλύτερο εμπόδιο, σύμφωνα με ειδικούς στη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών, αποτελεί το γεγονός ότι οι πολιτικοί εξακολουθούν να δίνουν προτεραιότητα στην καταπολέμηση των πυρκαγιών αφού αυτές έχουν ήδη ξεσπάσει, αντί να επενδύουν στην πρόληψη!

Στη μεγάλη πυρκαγιά του Μπορντό, γάλλοι αγρότες βοηθούσαν τους πυροσβέστες γεμίζοντας δεξαμενές με νερό. Σύμφωνα με το Politico, η έλλειψη αγροτών αποτελεί μέρος του ίδιου  προβλήματος.

Οι εγκαταλελειμμένες αγροτικές εκτάσεις καλύπτονται σταδιακά από θαμνώδη βλάστηση, η οποία ξεραίνεται ή αντικαθίσταται από ευάλωτα, ομοιογενή δάση που καίγονται εύκολα.

Οι εγκαταλειμμένες γεωργικές εκτάσεις γεμίζουν με θάμνους που ξεραίνονται ή αντικαθίστανται από ευάλωτα, ομοιογενή δάση που καίγονται εύκολα. Το δορυφορικό παρατηρητήριο του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus επιβεβαιώνει ότι οι μεγαλύτερες πυρκαγιές που μαστίζουν αυτή τη στιγμή την Ευρώπη συμβαίνουν σε περιοχές όπου τα δάση και οι θαμνώδεις εκτάσεις σχηματίζουν μεγάλα, συνδεδεμένα τοπία.

Το πρόβλημα είναι πως, παρότι υπάρχει άφθονη φυσική τροφή για κατσίκες, η αγορά δεν προσφέρει πολλά κίνητρα για τους βοσκούς. Εκπρόσωπος του ισπανικού αγροτικού λόμπι ASAJA αναφέρει στο Politico ότι η προσέλκυση νέων στην εκτροφή κατσικιών είναι «αδύνατη» αν δεν καταστεί κερδοφόρα. Η λύση, όπως υποστηρίζει, είναι η δημιουργία ενός ειδικού ταμείου αντίστοιχου με εκείνο που ίδρυσε η ΕΕ το 2020 για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της πανδημίας.

Οι βοσκοί συνιστούν ήδη την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στις πυρκαγιές, πριν την επέμβαση των πυροσβεστών. Το νέο project «Σμήνη Φωτιάς», της Καταλονίας, που συνδυάζει την πρόληψη πυρκαγιών με την εμπορική γεωργία, έχει προσελκύσει αρκετούς επενδυτές ως πιθανό «success story» στην αντιμετώπισή τους.

Με χρηματοδότηση από την τοπική αυτοδιοίκηση και χρήση γεωργικών κονδυλίων της ΕΕ, οι κτηνοτρόφοι αιγοπροβάτων στέλνουν τα ζώα τους για βοσκή σε συγκεκριμένες δασικές εκτάσεις υψηλού κινδύνου που ορίζονται από τις περιφερειακές πυροσβεστικές δυνάμεις. Παράλληλα, στα τοπικά καταστήματα της Καταλονίας οι συμμετέχοντες στο project αγρότες πωλούν το τυρί και το γιαούρτι τους με ειδική ετικέτα που ενημερώνει τους καταναλωτές για τον ευγενή σκοπό τους.

Πάντως, σύμφωνα με το Politico, και άλλες περιοχές της Ισπανίας χρησιμοποιούν κατσίκες, πρόβατα, αγελάδες ή ακόμα και άλογα για να κάνουν τη δουλειά. Στην επαρχία Κούσο της Γαλικίας υπάρχει δίμηνη λίστα αναμονής για την αγορά κρέατος από αγελάδες που χρησιμοποιούνται για παρόμοιο σκοπό, με το κόστος τους να φθάνει τα 10 ευρώ το κιλό.

Οι ζητούμενες κρατικές και κοινοτικές επιδοτήσεις δεν αφορούν αποκλειστικά την εφαρμογή αυτής της μη δοκιμασμένης ιδέας αντιμετώπισης πυρκαγιών, αλλά και την αποκατάσταση ενός ξεχασμένου τρόπου ζωής. Το εμπόδιο για την έκδοσή τους είναι ότι τα δάση και οι αγροτικές περιοχές, που κάποτε ήταν οικονομικοί πόροι, πλέον δεν θεωρούνται κερδοφόρες.

Η Κομισιόν απλώς επισημαίνει τη βοσκή ως τρόπο που τα ζώα εκτροφής μπορούν να βοηθήσουν τις κοινωνίες να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή, αντί να αποτελούν απλώς πηγή ρύπανσης – αλλά δεν έχει ακόμα ανακοινώσει πανευρωπαϊκές επιδοτήσεις. Τον περασμένο Μάρτιο ανέφερε ότι η βοσκή είναι μια σημαντική λύση στην πρόληψη των πυρκαγιών, ανακοινώνοντας μια νέα στρατηγική για την ευρωπαϊκή κτηνοτροφία.

Πέρυσι, μια μακρά λίστα εμπειρογνωμόνων του Συμβουλευτικού Συμβουλίου Επιστημών των Ευρωπαϊκών Ακαδημιών επέκρινε την ΕΕ για «υπερβολική εστίαση στην καταστολή των πυρκαγιών» αντί για συστημικές λύσεις αναμόρφωσης του επιρρεπούς σε πυρκαγιές δασικού τοπίου.  Η ομάδα δημοσίευσε σειρά συστάσεων, με τη βόσκηση ζώων ως ένα από τα κεντρικά εργαλεία που «έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά στη μείωση του μεγέθους και της σοβαρότητας των πυρκαγιών».

Ο γεωργικός προϋπολογισμός της ΕΕ υποστηρίζει μια σειρά προσεγγίσεων διαχείρισης πυρκαγιών, όπως αναφέρει στο Politico η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Λουίζ Μπόγκι, συμπεριλαμβανομένης της βόσκησης ζώων – μεταξύ άλλων μέτρων, όπως οι δασικοί δρόμοι που χρησιμεύουν και ως αντιπυρικές ζώνες.

Στην επόμενη έκδοση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής της ΕΕ, η οποία θα ισχύσει από το 2028, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να δει μια «μορφή μεταβατικής πληρωμής» για τους αγρότες που μπορούν να συμμετάσχουν σε ένα πρόγραμμα μετάβασης της κτηνοτροφίας με στόχευση την πρόληψη των πυρκαγιών, σύμφωνα με την Μπόγκι. Παράλληλα, η ΕΕ επεξεργάζεται ένα χρηματοδοτικό σχέδιο με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για επενδύσεις στον κτηνοτροφικό τομέα.

Στη Μαδρίτη, μια από τις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο από τις πυρκαγιές, η τοπική αυτοδιοίκηση εξετάζει επίσης τη βόσκηση ζώων ως μέθοδο πρόληψης πυρκαγιών. Τοπικές φάρμες θα αναπτύξουν ζώα σε μια δασική έκταση 37 τετραγωνικών χιλιομέτρων, μέσω ενός προγράμματος κόστους 800.000 ευρώ που ανακοινώθηκε φέτος. Ωστόσο, οι τρέχουσες πυρκαγιές έχουν ήδη καταστρέψει 270 τετραγωνικά χιλιόμετρα στην περιφέρεια της ισπανικής πρωτεύουσας.

Επιστήμονες του ευρωπαϊκού διαστημικού προγράμματος Copernicus, πάντως, υποστηρίζουν ότι οι πρωτοβουλίες για βόσκηση ίσως δεν είναι αρκετές σε ακραίες καταστάσεις, όπου οι ισχυροί άνεμοι μεταφέρουν πυρακτωμένα κομμάτια ξύλου μπροστά από το κύριο μέτωπο της πυρκαγιάς. Αλλά, όπως τονίζουν στο Politico, παρότι δεν είναι η απόλυτη λύση για την πρόληψή της, μια απόφαση παράκαμψής της από τις Αρχές θα ήταν λανθασμένη.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google