Πώς αντιμετώπιζαν κάποτε τους καύσωνες Λονδίνο, Παρίσι και Νέα Υόρκη

Διαχρονικά, το Παρίσι και το Λονδίνο –και η Νέα Υόρκη στην απέναντι ακτή– συνδέονται συχνότερα με τον πολιτισμό, την οικονομία και την πλούσια ιστορία τους, παρά με τους κινδύνους της ακραίας ζέστης. Ωστόσο κάθε καλοκαίρι και οι τρεις μητροπόλεις εκτίθενται ολοένα περισσότερο σε ακραίες θερμοκρασίες – και καμία από τις τρεις μεγαλουπόλεις δεν είχε σχεδιαστεί έτσι ώστε να τις αντέχει.

Ολες οι πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές ενισχύουν τη θερμότητα μέσω του «φαινομένου αστικής θερμικής νησίδας», του τρόπου δηλαδή που η θερμότητα παγιδεύεται στο σκυρόδεμα, στην άσφαλτο και στο γυαλί, μετατρέποντας τις ζεστές ημέρες σε επιβλαβείς.

Ενώ πολλοί άνθρωποι καταφεύγουν στην παραλία ή στην εξοχή για να βρουν ανακούφιση, άλλοι παραμένουν σε πόλεις όπου η ζέστη δεν υπομένεται. Ωστόσο, σύμφωνα με μια νέα έρευνα που παρουσιάζει η ακαδημαϊκή ιστοσελίδα The Conversation, αυτές οι άνισες εμπειρίες αστικής ζέστης δεν είναι καινοφανείς. Σε πόλεις όπως το Λονδίνο, το Παρίσι και η Νέα Υόρκη η αντιμετώπιση των ζεστών καλοκαιριών έχει διαμορφωθεί εδώ και καιρό από τις κοινωνικές ανισότητες.

Κατά τον 19ο και 20ό αιώνα οι κάτοικοι των πόλεων ανέπτυξαν μια σειρά από στρατηγικές για τη διαχείριση της ακραίας ζέστης σε πυκνοδομημένα περιβάλλοντα. Η ερευνητική ομάδα του αμερικανικού οικολογικού project Melting Metropolis εξετάζει τις καθημερινές εμπειρίες ζέστης και παρουσιάζει τους διάφορους τρόπους που οι κάτοικοι μεγαλουπόλεων έχουν αντιμετωπίσει αυτές τις συνθήκες στο παρελθόν – και τι αποκαλύπτουν για τη ζωή σε συνθήκες ακραίας αστικής ζέστης.

Λονδίνο: Ταράτσες, πάρκα και εισαγόμενος πάγος

Ιστορικά, η απόδραση των κατοίκων των μεγάλων αστικών κέντρων από τα σπίτια τους παρείχε τη μεγαλύτερη ανακούφιση από τη ζέστη. Στα μέσα του 20ού αιώνα, ορισμένοι Λονδρέζοι κατέφυγαν στις ταράτσες των πολυκατοικιών τους για να πιάσουν το δροσερό αεράκι που στροβιλιζόταν πάνω από τους δρόμους της πόλης. Οι δημόσιοι χώροι πρόσφεραν σε άλλους Λονδρέζους την περισσότερη δυνατή δροσιά, από τον 19ο αιώνα.

Πολλοί στρέφονταν στη σκιά που παρείχαν τα δέντρα σε κοντινά πάρκα, λούζονταν σε σιντριβάνια ή πήγαιναν για δροσερές βουτιές σε πισίνες και λίμνες. Σε αντίθεση με όσους αναζητούσαν ανακούφιση από τη ζέστη σε δημόσιους χώρους, οι πλουσιότεροι Λονδρέζοι χρησιμοποιούσαν χρήματα και την τεχνολογία για να δροσιστούν. Τον 19ο αιώνα αγόραζαν εισαγόμενο πάγο από τη Νορβηγία ή προσλάμβαναν υπηρέτες για να χειρίζονται ανεμιστήρες.

Παρίσι: Δέντρα, Σηκουάνας και παγοθήκες

Στα κύματα καύσωνα του 19ου αιώνα, και οι Παριζιάνοι έβγαιναν έξω προς αναζήτηση δροσιάς. Χρησιμοποιούσαν, όπως και οι Λονδρέζοι, τα πάρκα που οι πολεοδόμοι ενσωμάτωσαν στον ιστό της Πόλης του Φωτός κατά τον επανασχεδιασμό της από τον αυτοκράτορα Ναπολέοντα Γ’ στα τέλη του 19ου αιώνα. Πέραν της πυκνής βλάστησης των πάρκων, τα φυτεμένα δέντρα κατά μήκος των λεωφόρων του Παρισιού προσέφεραν καταφύγιο από τις ακτίνες του ήλιου τις ζεστές καλοκαιρινές μέρες.

Παρότι ο Σηκουάνας προσέφερε μεγάλες δυνατότητες δροσιάς, το μπάνιο στα νερά του απαγορεύτηκε στα μέσα του 19ου αιώνα. Και όμως, παρά την επίσημη απαγόρευση, φωτογραφικά αρχεία δείχνουν ότι ορισμένοι Παριζιάνοι που αναζητούσαν φρεσκάδα παραβίαζαν τον νόμο βουτώντας στο ποτάμι, όπως καταγράφει η ιστορική μελέτη.

Τον 19ο αιώνα, οι πιο προνομιούχοι κάτοικοι του Παρισιού χρησιμοποιούσαν πάγο που εισαγόταν από τις βόρειες περιοχές ή συλλεγόταν τοπικά κατά τη διάρκεια του χειμώνα και αποθηκευόταν σε παγοθήκες μέχρι να ανεβούν οι θερμοκρασίες. Ο πάγος παρέμεινε είδος πολυτελείας μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1870, όταν οι τεχνολογικές εξελίξεις που επέτρεπαν την τεχνητή παρασκευή του μείωσαν το κόστος του και διεύρυναν την προσβασιμότητά του.

Η καθημερινότητα στο Παρίσι, τόσο στους χειμερινούς όσο και στους καλοκαιρινούς μήνες, υπέστη ριζικές μεταμορφώσεις έως τα μέσα του 20ού αιώνα. Ο κλιματισμός άρχισε να κερδίζει έδαφος, αλλά οι παραδοσιακοί τρόποι δροσιάς –οι βεράντες των καφέ, οι όχθες του Σηκουάνα, τα συντριβάνια του 19ου αιώνα– παρέμειναν στον πυρήνα της καλοκαιρινής ζωής της πόλης. Μέχρι και σήμερα οι Παριζιάνοι εξακολουθούν να γεμίζουν μπουκάλια με νερό από τα σιντριβάνια.

Νέα Υόρκη: Στρωματσάδα, εξοχικά και πυροσβεστικοί κρουνοί

Τον 19ο αιώνα, οι πολυκατοικίες της Νέας Υόρκης ήταν γεμάτες με ανθρώπους που κοιμούνταν σε στέγες, ίδρωναν σε εξόδους κινδύνου και απέφευγαν τους ζεστούς εσωτερικούς χώρους των σπιτιών τους. Οι πλούσιοι απλώς εγκατέλειπαν την πόλη για τις εξοχικές κατοικίες τους. Οι εφημερίδες της εποχής αποκαλούσαν αυτούς τους εποχιακούς μετανάστες «πρόσφυγες της ζέστης».

Προς αναζήτηση δροσιάς σε εξωτερικούς χώρους, οι περισσότεροι Νεοϋορκέζοι του 19ου αιώνα κατευθύνονταν στις παραλίες, καθώς η πόλη είναι, ούτως ή άλλως, νησί. Στις αρχές του 20ού αιώνα άρχισαν να σχεδιάζουν πάρτι στις γειτονιές της πόλης με τη συνοδεία άφθονου πάγου από τα τοπικά παντοπωλεία. Συχνά παραβίαζαν τους πυροσβεστικούς κρουνούς δημιουργώντας αυτοσχέδια σιντριβάνια – μια κίνηση που πλέον είναι συνυφασμένη με την καλοκαιρινή Νέα Υόρκη.

. . .