Το «Διαδίκτυο Ζώων» εκπέμπει SOS από το… Διάστημα

Οι επιστήμονες είναι πλέον σε θέση να μελετήσουν τα σήματα πανικού που εκπέμπουν τα ζώα όταν διαισθάνονται κίνδυνο χάρη σε ένα νέο δορυφορικό σύστημα που ονομάζεται «Ικαρος», το οποίο παρακολουθεί την κίνηση και τη συμπεριφορά των ζώων σε πρωτοφανή κλίμακα, από το Διάστημα. Με αυτόν τον τρόπο οι οικολόγοι ελπίζουν ότι θα μπορούν να εντοπίσουν και να καταπολεμήσουν τη λαθροθηρία, όπως αναφέρει δημοσίευμα του BBC.

Μη επανδρωμένα drones αιωρούνται πάνω από το καταφύγιο ελεφάντων Οκαμπάρα της Ναμίμπια καταγράφοντας χαρακτηριστικά μοτίβα πανικού και απόσυρσης των παχύδερμων που γίνονται θηράματα παράνομου κυνηγιού. Τέσσερις επιστήμονες, ένας ορνιθολόγος, ένας ειδικός κυνηγός θηραμάτων και δύο ερευνητές άγριας ζωής, συμμετέχουν σε ένα πείραμα για την ανάπτυξη ενός συστήματος παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο, που έχει ως στόχο να σώσει πολλά ζώα.

Καταγράφοντας τα διακριτικά μοτίβα που εντοπίζονται από διαφορετικά είδη καθώς αντιδρούν απέναντι σε κυνηγούς, η ομάδα στοχεύει τελικά στην εκπαίδευση ενός αλγορίθμου που μπορεί να στείλει έναν προειδοποιητικό συναγερμό στους δασοφύλακες. Τέτοια συστήματα προειδοποίησης λειτουργούν πειραματικά σε φυσικά καταφύγια, αλλά το επονομαζόμενο δορυφορικό «Διαδίκτυο Ζώων» στοχεύει στη σύνδεση ενός παγκόσμιου συστήματος ειδοποιήσεων σε πραγματικό χρόνο.

Το project αποτελεί υλοποίηση ενός μακροχρόνιου ονείρου του ορνιθολόγου Μάρτιν Βικέλσκι, επικεφαλής του Ινστιτούτου Max Planck, ο οποίος ελπίζει να εντοπίσει 100.000 ζώα σε ολόκληρο τον πλανήτη έως το 2030, με στόχο την κατανόηση των σημάτων που κρύβονται στη συμπεριφορά τους. Καθώς «εκπέμπουν» τις κινήσεις τους σε δορυφορικούς πύργους λήψης δεδομένων, τα ζώα μπορούν συλλογικά να λειτουργήσουν ως «φρουροί» απέναντι στη λαθροθηρία, όπως εξηγεί στο BBC.

Η τοποθέτηση ηλεκτρονικών ετικετών στα αυτιά μακρύλαιμων ζώων όπως λεοπαρδάλεις, καμηλοπαρδάλεις και ζέβρες, τα μετατρέπει σε ιδανικούς φρουρούς ρινόκερων και ελεφάντων, καθώς συνήθως παραμένουν ακίνητα και παρατηρούν τις απειλές από ασφαλή απόσταση, με τα κεφάλια τους στραμμένα προς την κατεύθυνση των λαθροθήρων.

Αυτό το μεγαλεπήβολο όραμα μιας άγριας ζωής συνδεδεμένης μέσω δικτυακής τεχνολογίας καθίσταται δυνατό χάρη στα μικροσκοπικά ηλεκτρονικά εξαρτήματα που κουβαλούν πλέον χιλιάδες ζώα. Οι «ετικέτες άγριας ζωής» παρακολουθούν όχι μόνο τη θέση GPS, αλλά και τη δραστηριότητα του χρήστη τους, τον καρδιακό ρυθμό και τη θερμότητα του σώματός του, ενώ χειρίζονται και έναν κινητό αισθητήρα που λαμβάνει μετρήσεις της θερμοκρασίας περιβάλλοντος και της ατμοσφαιρικής πίεσης.

Οι σημερινοί αισθητήρες αιχμής στις ετικέτες είναι αρκετά μικροσκοπικοί ώστε να τις μεταφέρουν πουλιά ή ακόμη και πεταλούδες, ενώ τροφοδοτούνται από υπερπυκνωτές –μακράς διάρκειας, εύκολα επαναφορτιζόμενες εναλλακτικές λύσεις αντί των μπαταριών– που επιτρέπουν στους επιστήμονες του Ινστιτούτου Max Planck να ανακαλύψουν μακροπρόθεσμα πώς πολλά μακρόβια είδη πανίδας περνούν την καθημερινότητά τους.

Οι ετικέτες ζώων χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά το 1970, όταν ερευνητές στο Γουαϊόμινγκ τοποθέτησαν σε ένα ελάφι δορυφορικό κολάρο βάρους 10 κιλών, το οποίο μετέδιδε ένα αναλογικό σήμα συχνότητας τύπου VHF. Αλλά αυτές οι βαριές, παλιές ετικέτες, που εξελίχθηκαν αρκετά στις επόμενες δεκαετίες, παραμένουν περιοριστικές και έχουν χαμηλή ακρίβεια. Σήμερα, 40 χρόνια αργότερα, παραμένουν εξαιρετικά βαριές για το 75% των πτηνών και των θηλαστικών.

Αντιθέτως, οι νέοι ψηφιακοί αισθητήρες, που ήδη κυκλοφορούν στο αποκαλούμενο «Διαδίκτυο των Πραγμάτων», είναι πιο εξελιγμένοι τεχνολογικά. Οι συσκευές παρακολούθησης μπορούν να μετρούν με ακρίβεια εκατοστού και τα έξυπνα συστήματα παρακολούθησης μπορούν να εντοπίζουν θέσεις ακόμη και αν η δορυφορική σύνδεση δεν είναι εφικτή – όπως το GPS, που χάνει τη σύνδεσή του όταν το αυτοκίνητο εισέρχεται σε τούνελ.

Η μετάδοση δεδομένων από τις πιο απομακρυσμένες γωνιές της Γης αποτελεί μια σημαντική πρόκληση για τους επιστήμονες, καθώς απαιτούνται βαρύτερες ετικέτες με μεγαλύτερες μπαταρίες για την ενσωμάτωση περισσότερης μνήμης. Η ομάδα του Ινστιτούτου Max Planck αναπτύσσει πρωτότυπες συσκευές εντοπισμού και αποστολής δεδομένων, με δικό τους λογισμικό και τρισδιάστατα εκτυπώσιμα περιβλήματα.

Προς το παρόν οι νέες ετικέτες συμπυκνώνουν τα ακατέργαστα δεδομένα σε χρήσιμες πληροφορίες πριν από τη μετάδοση, μέσω ενός αλγορίθμου που βοηθά στην ανακάλυψη πληγωμένων από καταιγίδες πτηνών. Αυτού του είδους οι ειδοποιήσεις σε πραγματικό χρόνο είναι ιδιαίτερα πολύτιμες για τη συντήρηση ειδών πανίδας που κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Με την πάροδο του χρόνου οι νέες ετικέτες καταγράφουν τι είναι φυσιολογικό και τι όχι για κάθε είδος, εν είδει βάσης δεδομένων.

Η ομάδα του Ινστιτούτου Max Planck προετοιμάζεται εδώ και μήνες για την εκτόξευση ενός στόλου έξι μικρών επιστημονικών δορυφόρων αξίας 70 εκατ. ευρώ, που υποστηρίζεται από την ΕΕ και χρησιμεύει ως «εργαστήριο σε τροχιά», εντός του 2027. Η πρώτη εκτόξευση του συστήματος «Ικαρος», το οποίο αποκαλούν «Διαδίκτυο Ζώων», πραγματοποιήθηκε στις αρχές Μαΐου από την εταιρεία SpaceX του Ελον Μασκ, μετά από μήνες αναβολών.

Μετά από μερικούς μήνες δοκιμών, ο πρώτος δορυφόρος αναμένεται να αρχίσει να λαμβάνει δεδομένα από τις ετικέτες των ζώων αυτό το καλοκαίρι, αναφέρει περιχαρής ο Βικέλσκι στο BBC. Ελπίζει ότι σύντομα το πλήρες δορυφορικό σύστημα θα παρέχει στους επιστήμονες κρίσιμα δεδομένα για τις κινήσεις μιας πλειάδας άγριων ζώων και πτηνών, εν μέσω της κλιμακούμενης κλιματικής κρίσης.

. . .