Παντόφλες ξενοδοχείου, ένα οικολογικό σκάνδαλο

Παντόφλες και μπουρνούζια είναι κλασικές παροχές ξενοδοχείων που θέλουν να εξασφαλίσουν άνεση, ασφάλεια και χαλάρωση στους πελάτες τους. Αυτή είναι η άποψη που εξακολουθεί να ισχύει στην παγκόσμια βιομηχανία πολυτελούς  φιλοξενίας. Και τα μεν μπουρνούζια, όπως και οι πετσέτες, πλένονται και αποστειρώνονται και είναι έτοιμα για τον επόμενο πελάτη. Τι γίνεται όμως με τα παντοφλάκια μιας χρήσεως;

Αν τα έχετε χρησιμοποιήσει έστω για μια στιγμή ή η καθαρίστρια νομίσει ότι το έχετε κάνει, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον επόμενο πελάτη. Απλά θα πεταχτούν στα σκουπίδια. Οπότε αν τα πάρετε μαζί σας φεύγοντας, όχι μόνο δεν χρεώνεστε – είναι free – αλλά στην πραγματικότητα κάνετε μια περιβαλλοντικά καλή πράξη, αφού έτσι τουλάχιστον θα τις φορέσετε περισσότερες από μία φορές.

Σε μια εποχή, εξάλλου, που όλο και περισσότερα ξενοδοχεία, βίλες και Airbnb προτιμούν τα επιτοίχια είδη καθαρισμού και περιποίησης στερώντας μας (ευτυχώς λέει η οικολογική μου συνείδηση) την απόλαυση του αναμνηστικού μιας υπέροχης διαμονής, οι παντόφλες μιας χρήσεως έχουν αντικαταστήσει τα μπουκαλάκια με εκλεκτά αφρόλουτρα και σαμπουάν που έχωνες παλιότερα στο νεσεσέρ φεύγοντας από κάποιο ξενοδοχείο και στόλιζαν τα ράφια του μπάνιου στο εξοχικό…

Ειδικά οι πιο καλής ποιότητας παντόφλες, πιο χοντρές, πιο μαλακές, με περισσότερη επένδυση στο πέλμα, από ύφασμα φροτέ (από το οποίο φτιάχνονται οι πετσέτες) και κατά προτίμηση επώνυμες, με κεντημένο το λογότυπο του ξενοδοχείου, είναι ανεκτίμητης αξίας, ως αναμνηστικά.

Καλά όλα αυτά, αλλά ξέρετε κάτι; Μετά πας να τις πλύνεις και διαλύονται στα εξ ων συνετέθησαν, οπότε καταλήγουν στον κάδο των σκουπιδιών, αν όχι του ξενοδοχείου, στον δικό σας.  Οι αριθμοί είναι ανατριχιαστικοί και σε κάνουν να σκέπτεσαι ότι ούτε λίγο ούτε πολύ αυτό το αξεσουάρ πολυτελείας είναι το αντίστοιχο του πλαστικού καλαμακιού σε υπόδημα… Ενα αντικείμενο μιας χρήσης που περνάει μια στιγμή στα πόδια σας και μια αιωνιότητα στις χωματερές.

Οι παντόφλες μιας χρήσης δεν είναι πολυτέλεια, είναι καταστροφή

Οι παντόφλες μιας χρήσης – ειδικά οι πολυτελείς – μπορεί να είναι αντικείμενο του πόθου πολλών ταξιδιωτών αλλά μια έρευνα των Sunday Times, που ακολούθησε τη διαδρομή εκατοντάδων εκατομμυρίων εξ αυτών από τα εργοστάσια της Απω Ανατολής στις χωματερές των ομορφότερων σημείων του Πλανήτη μας, αποδεικνύει ότι το αντάλλαγμα για τη μικρή τους στάση και λίγες ώρες άνεσης στα πόδια πελατών ξενοδοχείων είναι εξαιρετικά βλαβερό.

Η κλίμακα του προβλήματος είναι τεράστια, γράφει ο επικεφαλής ταξιδιωτικός συντάκτης της βρετανικής εφημερίδας, Κρις Χάσλαμ, παραθέτοντας τρομερά στοιχεία: με μήκος κάθε μιας 29,5 εκατοστά, αν παίρνατε όλες τις παντόφλες που πετάχτηκαν από τα 100 κορυφαία ξενοδοχεία του Λονδίνου και τις τοποθετούσατε τη μία μετά στην άλλη, θα είχατε μια ουρά που θα εκτεινόταν από τον κόμβο Hyde Park Corner μέχρι τη Φρανκφούρτη. Σημειώστε, δε, ότι το Λονδίνο έχει περισσότερα από 1.500 ξενοδοχεία.

Και αν αυτή τη στιγμή φοράτε τέτοιες παντόφλες (ή τις έχετε στην ντουλάπα του σπιτιού σας για μελλοντική χρήση), πιθανότατα προέρχονται από τη Βιομηχανική Ζώνη Υψηλής Τεχνολογίας Hangji στην πόλη – λιμάνι  Γιανκ Τζου στην επαρχία Τσιανγκσού της Κίνας, βόρεια της Σαγκάης, μας πληροφορούν οι Times.

Με ετήσιες πωλήσεις 3,47 δισ. ευρώ, αυτή η περιοχή των τριών τετραγωνικών μιλίων (περίπου 7.770 στρέμματα) με γραμμές παραγωγής, εκθεσιακούς χώρους και γραφεία στις όχθες του ποταμού Μανγκντάο —  παραποτάμου του Γιανγκτσέ — είναι το μέρος όπου κατασκευάζονται σχεδόν όλα τα σκουφάκια μπάνιου, τα σετ περιποίησης και οι παντόφλες μιας χρήσης για το παγκόσμιο ξενοδοχειακό εμπόριο.

Η χονδρική τιμή για τις πιο απλές παντόφλες, οι οποίες συνήθως διατίθενται σε μη ανακυκλώσιμη πλαστική συσκευασία, ξεκινάει από τις 5 πένες (περίπου 0,06 ευρώ) το ζευγάρι. Το πάνω μέρος τους είναι από 100% πολυπροπυλένιο και σόλα από οξικό αιθυλενικό βινυλεστέρα (EVA), ένα μαλακό και εύκαπτο πορώδες υλικό που διαδέχτηκε την πολυουρεθάνη και το οποίο χρησιμοποιείται για την κατασκευή στρωμάτων γιόγκα, φθηνών σανίδων σερφ σώματος (boogie), αλλά και για τις ενδιάμεσες σόλες των αθλητικών παπουτσιών.

Σόλα EVA έχουν και οι παντόφλες με πολυεστερικό φλις στο πάνω μέρος, που είναι πιο πιθανό να προσφέρουν τα ξενοδοχεία τεσσάρων και πέντε αστέρων και κοστίζουν περίπου 30 πένες (περίπου 0,35 ευρώ) το ζευγάρι. Και αυτές επίσης είναι σχεδιασμένες για να φοριούνται μία φορά και όσες δεν καίγονται απορρίπτονται σε χώρους υγειονομικής ταφής.

Αριθμητικές πράξεις που ζαλίζουν

Το τρομερό, δε, είναι ότι σύμφωνα με έρευνα που επικαλείται η Nike – η οποία χρησιμοποιεί το ίδιο υλικό για την κατασκευή αθλητικών παπουτσιών της – μπορεί να χρειαστούν έως και 1.000 χρόνια για την αποδόμηση του EVA, αναφέρει τα άρθρο των Times.

Ωστόσο, μια έκθεση του 2022, που δημοσιεύτηκε στο International Journal of Environmental Research and Public Health, επισημαίνει ότι στην πραγματικότητα το EVA δεν εξαφανίζεται ποτέ. Διασπάται σε μικροπλαστικά και νανοπλαστικά που μεταφέρονται στα υπόγεια ύδατα και από εκεί μπορούν να απορροφηθούν από τα φυτά ή να καταναλωθούν από τα θαλάσσια είδη, εισερχόμενα έτσι στην τροφική αλυσίδα. Με απλά λόγια,  τον 31ο αιώνα, κάποιος μπορεί να τρώει τις παντόφλες σας…

Δεν υπάρχει αξιόπιστη εκτίμηση για το πόσες παντόφλες καταλήγουν παγκοσμίως σε αποτεφρωτήρες ή σε χώρους υγειονομικής ταφής ετησίως, αλλά η ανάλυση των αριθμών σε μια μικρότερη περιοχή δίνει μια εικόνα της κλίμακας του προβλήματος αναφέρει το άρθρο των Times. Πάρτε, για παράδειγμα, τα 100 κορυφαία ξενοδοχεία τεσσάρων και πέντε αστέρων – στις πόλεις Λονδίνο, Παρίσι, Βαρκελώνη, Νέα Υόρκη και Σαγκάη – όπως κατατάσσονται από τη μηχανή κρατήσεων Five Star Alliance. Αυτά τα 500 καταλύματα διαθέτουν συνολικά 101.642 δωμάτια και σουίτες. Επομένως, με δίκλινη διαμονή, ο αρχικός αριθμός είναι περίπου 203.000 ζευγάρια παντόφλες.

Με βάση μια μέση διάρκεια διαμονής δύο διανυκτερεύσεων και έρευνα αγοράς που υποδηλώνει ότι το 50% των επισκεπτών παίρνουν παντόφλες σπίτι, αυτό σημαίνει ότι 1,5 εκατ.ζευγάρια καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής ή αποτεφρωτήρες κάθε μήνα, φτάνοντας τα 18 εκατ. ζευγάρια ετησίως. Με βάση έναν μέσο όρο 120 γραμμαρίων ανά ζευγάρι, αυτό αντιστοιχεί σε 2.160 τόνους ετησίως,  από μόλις 500 ξενοδοχεία.

Το Applied Sciences εκτιμά ότι τα πολυτελή ξενοδοχεία στις ΗΠΑ πετάνε περίπου 10,5 εκατ. ζευγάρια παντόφλες κάθε μήνα (ή 126 εκατ. ζευγάρια ετησίως), πράγμα που σημαίνει ότι αν έμπαιναν στη σειρά, θα σχημάτιζαν μια γραμμή μήκους 3.554 μιλίων (5719,61 χλμ) που εκτείνεται από τη Νέα Υόρκη μέχρι το Λονδίνο, με μερικά ζευγάρια να περισσεύουν…

Οπως έγραψαν, δε, σε παλιότερο άρθρο τους οι New York Times , στο οποίο αναφέρθηκαν επίσης διεξοδικά στο θέμα, σύμφωνα με τον Βίλι Λεγκράντ, ειδικό σε θέματα βιώσιμης φιλοξενίας και καθηγητή στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών IU στο Μπαντ Χόνεφ της Γερμανίας, «Οτιδήποτε μιας χρήσης είναι προβληματικό».  Σε email  που έστειλε στη νεοϋορκέζικη εφημερίδα ο γερμανός καθηγητής ανέφερε ειδικά το μεγάλο αποτύπωμα μιας μικρής παντόφλας, αν ληφθεί υπόψη η παραγωγή, η μεταφορά και τα απόβλητά της. Οι παντόφλες μιας χρήσης, είπε, «είναι εκτός τόπου και χρόνου».

Ο κλάδος της φιλοξενίας, ωστόσο τις υπερασπίζεται όχι μόνο επειδή οι παντόφλες αποτελούν αναμενόμενη πολυτέλεια, αλλά και για λόγους υγείας και ασφάλειας. Τα λεγόμενα περιστατικά ολίσθησης και πτώσης αποτελούν την κύρια αιτία αξιώσεων αστικής ευθύνης στον παγκόσμιο ξενοδοχειακό κλάδο, οδηγώντας σε αποζημιώσεις μεταξύ 6.000 – 45.000 λιρών (6.935 – 52.000 ευρώ) για τους πιο συνηθισμένους τραυματισμούς, που σχετίζονται με το μπάνιο.

Από την άλλη πλευρά, αν ένα ζευγάρι παντόφλες μιας χρήσης που κοστίζουν μερικές πένες μπορεί να μειώσει τα ατυχήματα σε σπα και μπάνια, τότε πρόκειται για επένδυση και όχι για έξοδο. Οι παντόφλες, εξάλλου, επηρεάζουν τον αριθμό των αστέρων που έχει ένα ξενοδοχείο.

Η Hotelstars Union, η οποία απονέμει τυποποιημένες αξιολογήσεις με αστέρια σε όλη την Ευρώπη, αναφέρει τις παντόφλες ως υποχρεωτική απαίτηση για ένα ξενοδοχείο πέντε αστέρων.

Τα Forbes Hotel Standards του 2024 υποδεικνύουν μεν ότι «παρέχονται αυτόματα μπουρνούζια, παντόφλες και επαρκείς πετσέτες», αλλά ένας εκπρόσωπος του Forbes δήλωσε στη βρετανική εφημερίδα ότι «ένα κατάλυμα μπορεί να επιλέξει να μην προσφέρει παντόφλες και παρόλα αυτά να επιτύχει οποιοδήποτε από τα επίπεδα αξιολόγησης με αστέρια του Forbes Travel Guide. Οι παντόφλες δεν είναι υποχρεωτική απαίτηση». Οι Sunday Times ζήτησαν και από την Hotelstars Union να επιβεβαιώσει ότι οι παντόφλες ήταν υποχρεωτική απαίτηση και αν είχε σχέδια να αλλάξει αυτή τη διάταξη, αλλά δεν απάντησε.

Και όμως επιλογές καλύτερες υπάρχουν

Κατ’ αρχάς το γεγονός ότι οι παντόφλες μπορεί να είναι υποχρεωτικές δεν σημαίνει ότι πρέπει να είναι μιας χρήσης επισημαίνει ο Κρις Χάσλαμ στους Times. Το 2020, η Accor, η οποία διαχειρίζεται 5.800 ξενοδοχεία 45 διαφορετικών brands, από τις αλυσίδες Ibis μέχρι τις Fairmont και Raffles, πέταξε περισσότερα από 200 εκατ. πλαστικά είδη μιας χρήσης (SUP), μεταξύ των οποίων και παντόφλες. Το 2025, ωστόσο, το 88% αυτών των ξενοδοχείων είχαν αντικαταστήσει τα SUP με βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις.

Ακόμη, η αλυσίδα Six Senses (με 27 ξενοδοχεία), η οποία ανήκει στον όμιλο InterContinental Hotels Group plc (IHG), προσφέρει πλέον επαναχρησιμοποιούμενες παντόφλες Kaaita με τσόχα, που κατασκευάζονται στη Σλοβενία από ανακυκλωμένα πλαστικά μπουκάλια και πωλούνται στην χονδρική 4,91 ευρώ το ζευγάρι, τιμή η οποία είναι 85 φορές πιο ακριβή από ένα ζευγάρι από τις φθηνότερες μιας χρήσης.

Στο πολυτελές ξενοδοχείο – μόνο για ενήλικες – «Scarlet» της Κορνουάλης  δεν υπάρχουν παντόφλες. Το κατάλυμα εφαρμόζει την πολιτική «φέρτε τις δικές σας παντόφλες ή σαγιονάρες καθώς τα υποδήματα μιας χρήσης μπορεί να είναι επιβλαβή για το περιβάλλον», προσθέτοντας «τώρα διαθέτουμε σαγιονάρες κατασκευασμένες από ανακυκλωμένο καουτσούκ διαθέσιμες για δανεισμό από το σπα, αν έχετε ξεχάσει τις δικές σας».

Η εξοχική κατοικία «Thyme» στο Κότσγουολντ τοποθετεί ζευγάρια Crocs στο δωμάτιο, ενώ στο Αμστερνταμ το «Waldorf Astoria», το «Hotel Jakarta» και η αλυσίδα «Van der Valk» προσφέρουν παντόφλες φτιαγμένες από φελλό από τους πορτογάλους σχεδιαστές Primal Soles (τιμή χονδρικής 2,99 ευρώ το ζευγάρι).

Αλλοι ξενοδοχειακοί όμιλοι, όμως, φαίνεται ότι καθυστερούν. Η αλυσίδα Mandarin Oriental ισχυρίζεται ότι προσφέρει επαναχρησιμοποιούμενα υποδήματα σε ορισμένα δωμάτια, αλλά αρνήθηκε να σχολιάσει όταν ρωτήθηκε για λεπτομέρειες, αναφέρουν οι Times. Οι Marriott και η Hilton συμφώνησαν να θέσουν στόχους μείωσης των SUP μόνο μετά τις πιέσεις που άσκησε, το 2024, το επενδυτικό ταμείο ακτιβιστών Green Century, το οποίο κατείχε σε κάθε μία από αυτές αρθμό μετοχών ικανό να επηρεάσει τα διοικητικά τους συμβούλια. Αλλά όταν οι Sunday Times ζήτησαν ενημερώσεις σχετικά με την πρόοδό τους, οι δύο ξενοδοχειακοί κολοσσοί αρνήθηκαν επίσης να σχολιάσουν.

Τον Φεβρουάριο, η ΕΕ εισήγαγε τον Κανονισμό για τις Συσκευασίες και τα Απόβλητα Συσκευασίας (PPWR), που στοχεύει ειδικά στον περιορισμό της ροής πλαστικών αποβλήτων στον τομέα της φιλοξενίας. Ασκεί μεγαλύτερη πίεση στους Ευρωπαίους ξενοδόχους να κάνουν το σωστό, αλλά, εκτός ΕΕ, η κατάσταση θα συνεχιστεί.

. . .