Καλοκαιρινοί καύσωνες: κάθε πέρυσι και καλύτερα

Η Ευρώπη βίωσε μία από τις θερμότερες χρονιές της ιστορίας της το 2025, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, καθώς ο πλανήτης προετοιμάζεται για ένα αυξημένο φαινόμενο Ελ Νίνιο, που είναι πιθανό να αυξήσει ακόμη περισσότερο τις παγκόσμιες θερμοκρασίες, σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico.

Οπως αναφέρουν ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) και κλιματικοί επιστήμονες της ΕΕ στην ετήσια αξιολόγησή τους για το κλίμα της Ευρώπης, έντονα κύματα καύσωνα σάρωσαν τη Γηραιά Ηπειρο σε ξηρά και θάλασσα πέρυσι, καθώς τα ευρωπαϊκά κράτη υπέστησαν πρωτοφανείς πυρκαγιές, σημαντική συρρίκνωση των παγετώνων και εκτεταμένη ξηρασία.

Η Ευρώπη βίωσε το θερμότερο έτος της ιστορίας της, σύμφωνα με τα στοιχεία του WMO, τα οποία περιλαμβάνουν τη Γροιλανδία και τον Καύκασο ως τμήματα της ηπείρου. Το πρόγραμμα παρατήρησης Copernicus της ΕΕ, το οποίο εξαιρεί αυτές τις περιοχές, χαρακτηρίζει το 2025 ως το δεύτερο ή το τρίτο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ.

Ανάλογα με το σύνολο δεδομένων που χρησιμοποιείται, έως και το 99% της Ευρώπης είδε υψηλότερες από τις κανονικές θερμοκρασίες πέρυσι – γεγονός που σηματοδοτεί «την πρώτη φορά που σχεδόν ολόκληρη η ήπειρος είδε ετήσιες θερμοκρασίες άνω του μέσου όρου», όπως αναφέρει στο Politico η αναπληρώτρια διευθύντρια της υπηρεσίας κλιματικής αλλαγής του Copernicus, Σαμάνθα Μπέρτζες.

Τα ευρήματα έρχονται καθώς ο WMO και άλλοι οργανισμοί αναμένουν ότι ένα Ελ Νίνιο –το φυσικό κλιματικό μοτίβο που εντείνει τις επιπτώσεις της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης του πλανήτη– θα αναπτυχθεί εντός του έτους, πιθανώς οδηγώντας σε αύξηση των θερμοκρασιών σε όλη τη Γη έως το 2027.

«Το 2024 ήταν η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί, και αυτό οφειλόταν στο Ελ Νίνιο», ανέφερε στους δημοσιογράφους η γενική γραμματέας του WMO Σελέστε Σάουλο, ενώ τόνισε ότι «θα θέλαμε να περιμένουμε μέχρι τον Μάιο για να δούμε αν ο φετινός Ελ Νίνιο θα είναι ισχυρότερος». Με βάση τις ως τώρα προβλέψεις, θα είναι εξαιρετικά ισχυρός – γι’ αυτό και αποκαλείται «σούπερ Ελ Νίνιο».

Κάθε χρονιά με εμφάνιση του Ελ Νίνιο παρουσιάζει μοναδικά φαινόμενα, καθώς εντείνονται οι βροχοπτώσεις ή οι ξηρασίες σε διαφορετικά μέρη του πλανήτη. Αλλά σε γενικές γραμμές αυξάνεται η παγκόσμια θερμοκρασία, με τις μέγιστες επιπτώσεις να γίνονται συνήθως αισθητές το αμέσως επόμενο έτος. Ηδη, το 2026 διαμορφώνεται ως η δεύτερη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί παγκοσμίως, σύμφωνα με ορισμένες αναλύσεις.

Ειδικά για την Ευρώπη, ο περασμένος χειμώνας ήταν ένας από τους ψυχρότερους των τελευταίων ετών, αλλά οι θερμοκρασίες έχουν αρχίσει να ανακάμπτουν. Ο περασμένος μήνας ήταν ο δεύτερος θερμότερος Μάρτιος που έχει καταγραφεί στην ήπειρο. Το 2025 παρουσίασε τη χειρότερη περίοδο πυρκαγιών που έχει καταγραφεί στην Ευρώπη, όσον αφορά τόσο την καμένη γη, όσο και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που προέκυψαν από τις πυρκαγιές.

Οι θερμοκρασίες των θαλασσών γύρω από την Ευρώπη ήταν οι υψηλότερες που έχουν καταγραφεί για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά, ενώ το 2025 ήταν και μία από τις πιο ξηρές χρονιές από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Οι παγετώνες σε όλη την ήπειρο έχασαν μάζα, με το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας να συρρικνώνεται κατά 139 γιγατόνους – αντίστοιχο με την απώλεια 100 πισίνων ολυμπιακών διαστάσεων ανά ώρα, όπως αναφέρει το Politico.

Συνολικά η Ευρώπη έχει θερμανθεί κατά περίπου 2,5 βαθμούς Κελσίου σε σύγκριση με την προβιομηχανική εποχή, με την ήπειρο να θερμαίνεται σημαντικά ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο των 1,4 βαθμών Κελσίου, λόγω παραμέτρων όπως η γεωγραφία, οι μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες, αλλά και ο καθαρότερος αέρας και η μείωση της χιονοκάλυψης, που αντανακλά λιγότερη ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο Διάστημα.

Η έκθεση της κλιματικής αξιολόγησης του WMO και της ΕΕ διαπιστώνει παράλληλα ότι η περιοχή της Ευρώπης που βιώνει χειμερινές ημέρες με θερμοκρασίες κάτω του μηδενός μειώνεται λόγω της κλιματικής αλλαγής. Εκπρόσωπος της Κομισιόν ανέφερε στο Politico ότι επιβάλλεται η προώθηση «μετασχηματιστικών αλλαγών, έτσι ώστε η ήπειρος να είναι καλύτερα προετοιμασμένη και πιο ανθεκτική στις κλιματικές επιπτώσεις».

. . .