Ινδία: Ο Μόντι, οι γατόπαρδοι και οι έξαλλοι αγρότες

Η παρουσία των γατόπαρδων στο Εθνικό Πάρκο Κούνο της κεντρικής ινδικής πολιτείας Μαντία Πραντές σε ένα χώρο 750 τετραγωνικών χιλιομέτρων, έχει αναστατώσει τους τοπικούς αγρότες, που βλέπουν τα ζώα τους να κατασπαράσσονται από τα αιλουροειδή, τα οποία έχουν επιστρέψει στη χώρα επτά δεκαετίες μετά την εξαφάνισή τους.

Σύμφωνα με έναν τοπικό θρύλο, οι τρεις τελευταίοι γατόπαρδοι στην Ινδία σκοτώθηκαν από τις σφαίρες του μαχαραγιά της Κορίγια, μιας πρώην πριγκιπικής πολιτείας στη σημερινή Τσατίσγκαρ, όταν εκείνος έκανε βόλτα στο σκοτάδι το 1947. Τα αιλουροειδή κηρύχθηκαν εξαφανισμένα πέντε χρόνια αργότερα, λόγω απώλειας των οικοτόπων τους, μείωσης των θηραμάτων τους και της αχαλίνωτης λαθροθηρίας τους.

Το 2022, ο πρωθυπουργός της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι ξεκίνησε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα επανεισαγωγής των γατόπαρδων, απελευθερώνοντας 29 αφρικανικούς σε δύο εθνικά πάρκα στην Μαντία Πραντές. Τα ζώα μεταφέρθηκαν αεροπορικώς και υπό αναισθησία από τις σαβάνες της Ναμίμπια της Μποτσουάνα και της Νότιας Αφρικής. Τώρα βρίσκονται στο Κούνο, όπως αναφέρει ρεπορτάζ των Times του Λονδίνου.

Το πρότζεκτ κόστισε πάνω από 9 εκατ. ευρώ και ήταν η πρώτη διηπειρωτική μετεγκατάσταση μεγάλων άγριων σαρκοφάγων στον κόσμο. Ο ίδιος ο Μόντι απελευθέρωσε τους πρώτους οκτώ γατόπαρδους στο Κούνο στις 15 Σεπτεμβρίου του 2022, την ημέρα των 72ων γενεθλίων του, χαιρετίζοντας την «ιστορική στιγμή» ενίσχυσης της ποικιλομορφίας της ινδικής πανίδας.

Τον περασμένο Φεβρουάριο, εννέα ακόμα αφρικανικοί γατόπαρδοι –ελαφρώς πιο μεγαλόσωμοι από τους αντίστοιχους ασιατικούς– κατέφθασαν από την Μποτσουάνα. Προσγειώθηκαν στο αεροδρόμιο Γκουάλιορ και μεταφέρθηκαν με ελικόπτερα περίπου 240 χιλιόμετρα πιο μακριά, σε χώρους καραντίνας στο Κούνο.

Οι δεσμοί της Ινδίας με το ταχύτερο χερσαίο ζώο στον κόσμο χρονολογούνται αιώνες πριν. Οπως και στην περίπτωση της αρχαίας Αιγύπτου, οι βασιλείς κρατούσαν για χρόνια τους γατόπαρδους ως κατοικίδια. Από τον 12ο αιώνα και μετά έγιναν δημοφιλές θήραμα – ο αυτοκράτορας της Μογγολίας Ακμπάρ πιστεύεται ότι συγκέντρωσε περίπου 9.000 κατά τη διάρκεια της βασιλείας του.

Για δεκαετίες οι ηγέτες της Ινδίας ονειρεύονταν την «ανάσταση» του γατόπαρδου. Οι πρώτες προσπάθειες χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1970, όταν η χώρα επιχείρησε ανταλλαγή λιονταριών με ασιατικούς γατόπαρδους της Περσίας, αλλά οι διαπραγματεύσεις σταμάτησαν με την εκθρόνιση του Σάχη. Μια άλλη προσπάθεια του 2009 απέτυχε, όταν το Ιράν αρνήθηκε να αποχωριστεί τον μειούμενο πληθυσμό γατόπαρδων.

Οι αφρικανικοί γατόπαρδοι ήταν η επόμενη καλύτερη επιλογή για τη χώρα. Το μεγάλο πείραμα του Μόντι αντιμετώπισε αρκετά προβλήματα. Αρκετά πέθαναν από σηπτικό σοκ όταν τα δυσκίνητα κολάρα ιχνηλάτησης τους βρέχονταν κατά την περίοδο των μουσώνων, προκαλώντας κοψίματα που προκαλούσαν σε θανατηφόρες μολύνσεις.

Παράλληλα, η μετάβαση των αιλουροειδών από τις σαβάνες της Αφρικής στα οικοσυστήματα θαμνωδών δασών της Ινδίας προκάλεσε αρχικά υψηλά ποσοστά θνησιμότητας λόγω του κλιματικού στρες και των παρασιτικών μολύνσεων. Περίπου 21 γατόπαρδοι έχουν πεθάνει – ανάμεσά τους και 12 μικρά γεννημένα στην Ινδία, δύο εκ των οποίων έχασαν τη ζωή τους μόλις δύο ημέρες μετά τη γέννησή τους τον Δεκέμβριο του 2024.

Φέτος, ωστόσο, δύο θηλυκά γέννησαν, ανεβάζοντας το συνολικό αριθμό των γατόπαρδων που περιφέρονται στην ινδική σαβάνα σε 53. Αλλά για τις φυλετικές κοινότητες εντός της ζώνης απομόνωσης του πάρκου Κούνο, οι επιτυχίες του πρότζεκτ επανεισαγωγής γατόπαρδων δεν έχουν μεγάλη ανταπόκριση. Τα ζώα τους πέφτουν θύματα των αιλουροειδών και η κυβέρνηση δεν τους αποζημιώνει επαρκώς.

Οι κοινότητες που ζουν στις παρυφές του εθνικού πάρκου είναι από τις φτωχότερες και λιγότερο μορφωμένες της Ινδίας. Πολλές προέρχονται από αρχαίες, εξειδικευμένες κυνηγετικές κοινότητες που έγιναν παράνομες κατά τη διάρκεια της βρετανικής κυριαρχίας, η οποία οδήγησε σε φτώχεια πολλών γενεών τους, απώλεια των παραδοσιακών μέσων διαβίωσής τους και ένα κοινωνικό στίγμα που εξακολουθεί να υφίσταται μέχρι σήμερα.

Μεταξύ 1999 και 2002, και τα 24 χωριά εντός του Κούνο μετακινήθηκαν από εύφορες γαίες κοντά στον ποταμό σε βραχώδεις αγροτικές εκτάσεις στα περίχωρα του πάρκου, ενώ αποζημιώθηκαν ανεπαρκώς, σύμφωνα με τα τοπικά μέσα ενημέρωσης.

Οι νέες γεννήσεις των θηλυκών γατόπαρδων την τελευταία τριετία οδηγούν τα αιλουροειδή σε αναζήτηση περισσότερου χώρου, με πολλά από αυτά να περιπλανώνται σε άλλες πολιτείες της Ινδίας. Οι υπεύθυνοι του πρότζεκτ ετοιμάζουν ένα τρίτο καταφύγιο για τους γατόπαρδους, αλλά οι ειδικοί λένε στους Times ότι οι αξιωματούχοι του θα πρέπει να εξασφαλίσουν λιβάδια εκτός της προστατευόμενης περιοχής.

Βίντεο που έγιναν viral από τον Μάρτιο του περασμένου έτους δείχνουν χωρικούς να χρησιμοποιούν πέτρες και ξύλα για να απομακρύνουν έναν θηλυκό γατόπαρδο από ένα μοσχάρι, καθώς προσπαθούσε να το σκοτώσει ώστε να εξασφαλίσει φαγητό για τα μικρά του. Μακροπρόθεσμα, όπως αναφέρουν οι ειδικοί, άνθρωποι και γατόπαρδοι θα πρέπει να βρουν τρόπους να ζουν μαζί.

. . .