«Όχι» στην αξιολόγηση με αστεράκια: Γιατί οι γιατροί αντιδρούν στο νέο σύστημα του ΕΟΠΥΥ — και τι λένε οι ασθενείς;

Η πρωτοβουλία του Υπουργείου Υγείας και του ΕΟΠΥΥ να εισάγουν σύστημα αξιολόγησης των γιατρών από τους ασφαλισμένους μέσω της εφαρμογής myEOPYY έχει προκαλέσει την έντονη αντίδραση του ιατρικού κόσμου. Η Επαγγελματική Ένωση Παθολόγων Ελλάδος (ΕΕΠΕ), με δελτίο τύπου που δημοσιεύθηκε στις αρχές Νοεμβρίου 2026, ζητά σαφείς απαντήσεις για το αντικείμενο, τη μεθοδολογία και τις συνέπειες της αξιολόγησης, υποστηρίζοντας ότι «η ποιότητα στην Υγεία δεν παράγεται με “αστεράκια”, “φατσούλες” και επιφανειακές βαθμολογίες».

Τι ακριβώς αξιολογείται — και γιατί αυτό είναι το κρίσιμο ερώτημα

Το σύστημα, όπως παρουσιάστηκε επίσημα, στέλνει SMS στους πολίτες μετά την επίσκεψή τους σε ιδιώτη γιατρό, διαγνωστικό εργαστήριο ή φυσιοθεραπευτήριο, καλώντας τους να συμπληρώσουν σύντομα ερωτηματολόγια και να βαθμολογήσουν την εμπειρία τους. Η ΕΕΠΕ θέτει το ερώτημα: τι ακριβώς μετριέται;

• Η επιστημονική επάρκεια του γιατρού;

• Η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών;

• Ή απλώς η ικανοποίηση των προσδοκιών του ασθενούς;

Πρόκειται για τρεις εντελώς διαφορετικές έννοιες που, όπως επισημαίνει η Ένωση, το Υπουργείο «επιχειρεί επικίνδυνα να συγχέει». Η διάκριση αυτή είναι θεμελιώδης: η εμπειρία του ασθενούς (άνεση χώρων, ευγένεια προσωπικού, χρόνος αναμονής) είναι μετρήσιμη και χρήσιμη, αλλά δεν ταυτίζεται με την κλινική αποτελεσματικότητα ή την ασφάλεια της ιατρικής πράξης.

Η κριτική δεν προέρχεται μόνο από την ΕΕΠΕ. Η Ένωση Ιατρών ΕΟΠΥΥ (ΕΝΙ-ΕΟΠΥΥ) χαρακτηρίζει το σύστημα «επιφανειακό διαγωνισμό δημοφιλίας» και προειδοποιεί για έναν συγκεκριμένο κίνδυνο: την αμυντική ιατρική. Όταν ο γιατρός αξιολογείται με βάση την ικανοποίηση του ασθενούς, υπάρχει ισχυρό κίνητρο να ενδώσει σε αιτήματα για περιττές εξετάσεις, μη ενδεδειγμένα αντιβιοτικά ή αμφίβολες θεραπείες, προκειμένου να εξασφαλίσει θετική βαθμολογία. Αυτό όχι μόνο υπονομεύει την ορθή ιατρική πρακτική, αλλά επιβαρύνει οικονομικά το σύστημα υγείας και εκθέτει τον ασθενή σε περιττούς κινδύνους.

Ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος (ΠΙΣ) , ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ) και ο Ιατρικός Σύλλογος Πειραιώς (ΙΣΠ) συντάσσονται με αυτή την άποψη. Ο πρόεδρος του ΙΣΠ, Νικόλαος Πλατανησιώτης, το θέτει με σαφήνεια: «Η φωνή του ασθενούς πρέπει να ακούγεται. Όμως, η επιστημονική κρίση του γιατρού δεν μπορεί να τίθεται σε ψηφοφορία. Η Ιατρική δεν είναι εμπορική συναλλαγή». Ο πρόεδρος του ΙΣΑ, Γιώργος Πατούλης, προσθέτει: «Η Ιατρική δεν είναι καταναλωτικό προϊόν και ο γιατρός δεν μπορεί να αξιολογείται με όρους ικανοποίησης πελάτη».

Οι δικλείδες ασφαλείας που ζητούν οι γιατροί

Οι ιατρικοί φορείς δεν αντιτίθενται στην καταγραφή της εμπειρίας των ασθενών — την αναγνωρίζουν ως χρήσιμη για τον εντοπισμό δυσλειτουργιών. Αυτό που ζητούν είναι θεσμικές εγγυήσεις:

1. Σαφή, επιστημονικά τεκμηριωμένα κριτήρια αξιολόγησης, με διάκριση μεταξύ εμπειρίας εξυπηρέτησης και επιστημονικής επάρκειας.

2. Πλήρη διαφάνεια για τον τρόπο χρήσης των αποτελεσμάτων.

3. Ρητή διασφάλιση ότι οι βαθμολογίες δεν θα χρησιμοποιούνται ως αυτοτελές κριτήριο για κυρώσεις, περικοπές αποζημιώσεων ή αποκλεισμό από συμβάσεις.

4. Προστασία από κακόβουλες ή αυθαίρετες αξιολογήσεις.

5. Θεσμικό διάλογο με τους εκπροσώπους του ιατρικού κόσμου πριν από την οριστικοποίηση του πλαισίου.

Πώς αξιολογείται η ποιότητα διεθνώς

Η συζήτηση αυτή δεν είναι ελληνικό φαινόμενο. Διεθνώς, η αξιολόγηση της ποιότητας στην υγεία βασίζεται σε δοκιμασμένα μοντέλα που συνδυάζουν διαφορετικές διαστάσεις. Το πιο γνωστό είναι το μοντέλο Donabedian, το οποίο διακρίνει τρεις άξονες: δομές (υποδομές, στελέχωση), διαδικασίες (τι γίνεται και πώς) και αποτελέσματα (έκβαση υγείας). Η εμπειρία του ασθενούς αποτελεί μία —σημαντική— παράμετρο, αλλά δεν υποκαθιστά τους άλλους δύο άξονες.

Εργαλεία όπως το Consumer Quality Index (CQI) στην Ολλανδία ή το SERVQUAL χρησιμοποιούνται ευρέως, αλλά πάντα σε συνδυασμό με κλινικούς δείκτες και όχι ως μοναδικό κριτήριο. Ο ΟΟΣΑ, μέσω του προγράμματος PaRIS, επιβεβαιώνει ότι η καλύτερη εμπειρία φροντίδας σχετίζεται με καλύτερα αποτελέσματα υγείας, αλλά τονίζει την ανάγκη συστηματικής και ανώνυμης συλλογής δεδομένων, με επιστημονική επεξεργασία και διαφανή χρήση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα διαθέτει ήδη ένα πιο δομημένο εργαλείο αξιολόγησης της εμπειρίας ασθενών για τα δημόσια νοσοκομεία, το «Digital Patient-Experience Assessment Tool» , το οποίο λειτουργεί από τον Ιούλιο του 2025. Το εργαλείο αυτό στέλνει SMS πέντε ημέρες μετά το εξιτήριο, περιλαμβάνει 35 ερωτήσεις που καλύπτουν προσβασιμότητα, συντονισμό, ποιότητα επικοινωνίας, συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων, υγιεινή και ενημέρωση κατά την έξοδο, και οι απαντήσεις είναι ανώνυμες. Τα δεδομένα είναι προσβάσιμα στο Υπουργείο, στις Υγειονομικές Περιφέρειες και στις διοικήσεις των νοσοκομείων. Η ύπαρξη αυτού του εργαλείου δείχνει ότι η χώρα μπορεί να εφαρμόσει μια πιο επιστημονικά θωρακισμένη προσέγγιση — κάτι που ενισχύει το επιχείρημα των γιατρών ότι το νέο σύστημα του myEOPYY δεν χρειάζεται να είναι τόσο απλοϊκό.

Τι σημαίνει αυτό για τον ασθενή;

Η αξιολόγηση της εμπειρίας του ασθενούς είναι θεμιτή και αναγκαία. Ένας ασθενής που αντιμετωπίζεται με ασέβεια, που περιμένει ώρες χωρίς ενημέρωση ή που δεν λαμβάνει κατανοητές εξηγήσεις για τη διάγνωσή του, έχει κάθε δικαίωμα να το αναφέρει. Το ζήτημα δεν είναι αν θα αξιολογείται η εμπειρία, αλλά πώς θα χρησιμοποιείται αυτή η αξιολόγηση. Όταν οι βαθμολογίες συνδέονται άρρηκτα με την επαγγελματική επιβίωση του γιατρού, ο πειρασμός για «εξυπηρέτηση» αντί για ορθή ιατρική γίνεται ισχυρός.

Η πρόταση των ιατρικών φορέων είναι ρεαλιστική: η εμπειρία του ασθενούς να καταγράφεται και να αξιοποιείται για τη βελτίωση των υπηρεσιών, αλλά η επιστημονική επάρκεια να κρίνεται με αντικειμενικά, κλινικά κριτήρια — όπως η ορθότητα της διάγνωσης, η τήρηση των πρωτοκόλλων, η ασφάλεια και η έκβαση της θεραπείας. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να προστατευτεί η ορθή ιατρική πράξη, να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών και να αποφευχθεί η παγίδα της αμυντικής ιατρικής, που τελικά βλάπτει τον ίδιο τον ασθενή.