Ψηφίζεται το νομοσχέδιο για τον «κόφτη» στα Social Media με όριο τα 15 έτη

Ψηφίζεται σήμερα, Πέμπτη (22/10/2026), το νέο νομοσχέδιο της κυβέρνησης που θεσπίζει ελάχιστο ηλικιακό όριο 15 ετών για την πρόσβαση σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Instagram, το Facebook και το TikTok.

Η νέα ρύθμιση προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027, με στόχο την προστασία των ανηλίκων από την υπερβολική χρήση και τους ψηφιακούς κινδύνους.

Με αφορμή τη νομοθετική πρωτοβουλία, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απηύθυνε μήνυμα μέσω βίντεο, τονίζοντας ότι η πολιτεία οφείλει να σταθεί δίπλα στους γονείς απέναντι στις επιπτώσεις του ατελείωτου σκρολαρίσματος.

Τι προβλέπει ο «κόφτης» των 15 ετών

Το νέο νομοσχέδιο εισάγει θεσμικό πλαίσιο για τον περιορισμό της πρόσβασης των ανηλίκων σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, ορίζοντας το 15ο έτος ως ελάχιστη ηλικία πρόσβασης σε πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn.

Η προβλεπόμενη έναρξη εφαρμογής της ελληνικής ρύθμισης είναι η 1η Ιανουαρίου 2027. Η διάταξη αφορά αποκλειστικά την πρόσβαση στις καλυπτόμενες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και δεν συνιστά γενική απαγόρευση χρήσης του διαδικτύου ή κατοχής κινητού τηλεφώνου.

Για την εφαρμογή του μέτρου, ως ημερομηνία γέννησης όλων των προσώπων του ίδιου ημερολογιακού έτους θεωρείται η 1η Ιανουαρίου. Έτσι, την 1η Ιανουαρίου 2027 ο περιορισμός αφορά παιδιά γεννημένα το 2013 και μετά. Όσα παιδιά έχουν γεννηθεί το 2012 ή νωρίτερα θεωρείται ότι έχουν συμπληρώσει το όριο των 15 ετών.

Επιστημονική τεκμηρίωση και έρευνες για τους κινδύνους

Η νομοθετική πρωτοβουλία δεν υποστηρίζει ότι κάθε χρήση κοινωνικών δικτύων προκαλεί πρόβλημα ψυχικής υγείας, καθώς οι επιπτώσεις διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, την ευαλωτότητα, το περιεχόμενο και τον τρόπο χρήσης. Υπάρχουν, ωστόσο, επιστημονικά δεδομένα που δικαιολογούν προληπτική παρέμβαση γύρω από την υπερβολική χρήση που εκτοπίζει τον ύπνο και άλλες δραστηριότητες.

Στη συγκριτική έρευνα EU Kids Online 2026, σε 28.465 παιδιά ηλικίας 10–16 ετών από 19 ευρωπαϊκές χώρες, μόνο το 48% δηλώνει ότι αισθάνεται ασφαλές online. Παράλληλα, στην έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του Φεβρουαρίου 2025, σε 2.500 μαθητές ηλικίας 10–18 ετών, ένας στους τέσσερις μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου δηλώνει υπερβολική χρήση.

Για τη διαμόρφωση του πλαισίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκρότησε το Special Panel on Child Online Safety, με περισσότερους από 60 ειδικούς από πεδία όπως η υγεία, η παιδοψυχολογία, η πληροφορική και οι κοινωνικές επιστήμες, ενώ η ελληνική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης αξιοποιεί δεδομένα του ΠΟΥ, του ΟΟΣΑ και της εθνικής στρατηγικής προστασίας ανηλίκων.

Μηχανισμοί ελέγχου ηλικίας και προστασία δεδομένων

Για την εφαρμογή του ορίου απαιτούνται αξιόπιστες λύσεις επαλήθευσης ηλικίας, καθώς η απλή δήλωση ημερομηνίας γέννησης δεν αρκεί. Η Ελλάδα διαθέτει ήδη λειτουργική εφαρμογή ταυτοποίησης ηλικίας που καλύπτει τις προδιαγραφές της ΕΕ.

Το σχέδιο δεν θεσπίζει γενικευμένη ταυτοποίηση όλων των χρηστών ούτε επιβάλλει συγκεκριμένη εφαρμογή. Το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως ενδεδειγμένα παραδείγματα, ενώ η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει διασφάλιση ηλικίας με τεχνολογία απόδειξης μηδενικής γνώσης (zero-knowledge proof). Με τη μέθοδο αυτή αποδεικνύεται ότι καλύπτεται το ηλικιακό όριο χωρίς να αποκαλύπτεται το όνομα, η ακριβής ημερομηνία γέννησης ή ο αριθμός ταυτότητας στην πλατφόρμα.

Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι δεν προβλέπεται καμία εξαίρεση για λογαριασμούς που δημιουργήθηκαν πριν από την έναρξη εφαρμογής, ούτε δίνεται δυνατότητα γονικής συναίνεσης για παιδιά κάτω των 15 ετών στο ελληνικό σχέδιο.

Ευθύνες παρόχων, κυρώσεις και εποπτεύουσες Αρχές

Οι συγκεκριμένες ελληνικές διατάξεις δεν θεσπίζουν νέα πρόστιμα ή ποινές για παιδιά και γονείς. Η εποπτεία και η επιβολή αφορούν αποκλειστικά τους παρόχους των πλατφορμών.

Το ελληνικό σχέδιο εντάσσεται στον ν. 5099/2024 (εφαρμοστικός νόμος της DSA). Για παρόχους εγκατεστημένους στην Ελλάδα, το ΕΣΡ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εποπτεύουν την εφαρμογή του ηλικιακού ορίου. Η ΕΕΤΤ επιτελεί τον ρόλο του Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών, όπου μπορούν να υποβάλλονται καταγγελίες.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι κυρώσεις για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες που παραβιάζουν το πλαίσιο μπορούν να φθάσουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους.

Σχέση ελληνικής ρύθμισης και Ευρωπαϊκού Πλαισίου EU KIDS Act

Η ελληνική ρύθμιση επικεντρώνεται στην πρόσβαση στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Αντίθετα, η υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκή πρόταση EU KIDS Act καλύπτει επιπλέον υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Το EU KIDS Act είναι πρόταση Ευρωπαϊκού Κανονισμού που απαιτεί έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, συνεπώς δεν αποτελεί ακόμη ισχύοντα νόμο. Για τις ηλικίες 13 έως 15 ετών η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα ειδικού περιορισμένου λογαριασμού υπό γονική διαχείριση (με ημερήσιο όριο έως 1 ώρα), ενώ για παιδιά κάτω των 13 ετών δεν επιτρέπει αυτόνομο λογαριασμό.

Η επιτυχία του ελληνικού μέτρου θα αξιολογηθεί στην πράξη από την κυβέρνηση και επιστημονικούς φορείς, με βάση την πραγματική τήρηση του ορίου, τη βελτίωση του ύπνου και της ευημερίας των παιδιών, καθώς και τον περιορισμό της προβληματικής χρήσης.

Το μήνυμα Μητσοτάκη: «Να σταθούμε δίπλα στους γονείς»

Με αφορμή την ψήφιση του νομοσχεδίου, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προχώρησε σε σχετική ανάρτηση μέσω βίντεο, περιγράφοντας τους λόγους της κυβερνητικής παρέμβασης:

«Όταν το ατελείωτο σκρολάρισμα στερεί από ένα παιδί ύπνο, δυνατότητα συγκέντρωσης, χρόνο με φίλους κάθε γονιός οφείλει να παρέμβει. Κι εμείς ως πολιτεία να σταθούμε δίπλα του».

Απευθυνόμενος στα παιδιά, ο Πρωθυπουργός σημείωσε χαρακτηριστικά:

«Φαντάζομαι ότι αυτό δεν θα πάρει πολλά likes. Θέλω όμως να έχετε περισσότερο χρόνο για όσα σας κάνουν πραγματικά χαρούμενους, χωρίς την πίεση να είστε διαρκώς online».