Το μεγάλο στοίχημα: Παιδιά χωρίς social media

Την ερχόμενη Τρίτη, 13 Οκτωβρίου 2026 εισάγεται, προς επεξεργασία, στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, το νομοσχέδιο του υπουργού Επικρατείας, Ακη Σκέρτσου, με τίτλο «Απαγόρευση χρήσης υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους».

Με το νομοσχέδιο, που κατατέθηκε το βράδυ της Παρασκευής στη Βουλή, θεσπίζεται ελάχιστο όριο ηλικίας στα 15 για την πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα. Η σχετική εποπτεία ανατίθεται στο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Οπως σημειώνεται στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου, οι ρυθμίσεις έχουν στόχο να προστατεύουν τα παιδιά από τους κινδύνους που ενδέχεται να προκύπτουν για τη σωματική και ψυχική υγεία, την ομαλή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και την ασφάλεια των ανηλίκων: «Η ευρεία διάδοση των υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης έχει οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της καθημερινής χρήσης τους από παιδιά μικρής ηλικίας. Η πρώιμη έκθεσή τους σε αλγοριθμικά διαμορφούμενα περιβάλλοντα, τα οποία σχεδιάζονται, ώστε να μεγιστοποιούν τον χρόνο παραμονής του χρήστη μέσω προσωποποιημένων συστάσεων, αδιάκοπης ροής περιεχομένου και λοιπών μηχανισμών ενίσχυσης της απασχόλησής του και της δέσμευσης της προσοχής του, συνδέεται με αυξημένους κινδύνους ανάπτυξης προβληματικών ή και εθιστικών προτύπων χρήσης».

Για την πρακτική εφαρμογή του ηλικιακού περιορισμού, προτείνεται η αξιοποίηση υφιστάμενων εθνικών ψηφιακών λειτουργικοτήτων επαλήθευσης ηλικίας, όπως το Gov.gr Wallet και το KidsWallet. «Οι εφαρμογές αυτές αποτελούν ενδεικτικά εργαλεία και δεν καθιερώνονται ως αποκλειστικός τρόπος εφαρμογής της αξιολογούμενης ρύθμισης και, συνεπώς, διατηρείται η δυνατότητα χρήσης και άλλων ισοδύναμων λύσεων που πληρούν τις απαιτήσεις του ενωσιακού δικαίου» αναφέρει η ίδια έκθεση.

Οι περιορισμοί αναμένεται να τεθούν σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 202.

Για τους ειδικούς, η εφαρμογή του μέτρου αποτελεί πρόκληση, καθώς αφορά τους όρους με τους οποίους η νέα γενιά επικοινωνεί, ψυχαγωγείται και κοινωνικοποιείται. Επομένως, μεγάλο στοίχημα θα είναι η ψυχολογική και κοινωνική μετάβαση των ίδιων των παιδιών.

Ψηφιακή αγωγή προτείνουν οι εκπαιδευτικοί

Την ανάγκη για μια συνδυαστική στρατηγική επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Προκόπης Κοσμόπουλος, εκπαιδευτικός της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, αναγνωρίζοντας τις βαθιές επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη διαμόρφωση της εφηβικής προσωπικότητας. «Το κινητό και τα social media δεν αποτελούν απλώς εργαλείο, αλλά έχουν ενσωματωθεί στην ίδια την ύπαρξη των παιδιών ως αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας, της επικοινωνίας και της ψυχαγωγίας τους», τονίζει ο εκπαιδευτικός.

Οπως εξηγεί, «η απουσία ορίων σε ηλικίες κατά τις οποίες διαμορφώνεται ο εγκέφαλος και η ψυχοσύνθεση των εφήβων τροφοδοτεί δυσλειτουργίες όπως ο εθισμός, η έλλειψη ουσιαστικής κοινωνικοποίησης, το άγχος, ο διαδικτυακός εκφοβισμός και η βία». Επιπλέον, εκτιμά ότι «απαιτούνται στοχευμένοι περιορισμοί και όρια, σε συνδυασμό με την εισαγωγή της ψηφιακής αγωγής στα σχολεία και την ουσιαστική σύνδεση των γονέων με τα παιδιά. Στόχος πρέπει να είναι να μάθουμε στα παιδιά πώς να χρησιμοποιούν την τεχνολογία ως αποτελεσματικό εργαλείο προς όφελός τους και όχι να υποτάσσονται σε αυτήν».

Ψυχολογική διάσταση 

Στον πυρήνα της επικείμενης απαγόρευσης, όμως, βρίσκεται και η ψυχολογική διαχείριση της αλλαγής που για ορισμένους εφήβους, κυρίως 13-14 ετών μπορεί να βιωθεί ως «μεγάλη απώλεια».

Οπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ψυχολόγος Χρήστος Παναρίτης, «στη φάση της εφηβείας η κεντρική αναπτυξιακή διεργασία είναι η διαμόρφωση ταυτότητας μέσω της ανεξαρτητοποίησης από τους γονείς και της προσκόλλησης στους συνομηλίκους. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν ως ένας συνεχής καθρέφτης κοινωνικής επιβεβαίωσης, όπου ο έφηβος δοκιμάζει ρόλους, επικοινωνεί, εκφράζει τα συναισθήματά του και μετρά την αποδοχή του. Συνεπώς, το άγχος της απομόνωσης (Fear of Missing Out – FOMO) δεν εκφράζει μια επιφανειακή επιθυμία για ψυχαγωγία, αλλά έναν υπαρξιακό φόβο κοινωνικής περιθωριοποίησης, ο οποίος, αν προκληθεί απότομα, ενδέχεται να πυροδοτήσει αρνητικά συναισθήματα και άγχος».

Παράλληλα, ο κ. Παναρίτης επισημαίνει ότι ενδέχεται «μια απαγόρευση να μετατοπίσει τη χρήση στην “παρανομί”μέσω VPN, κρυφών προφίλ ή ακόμα και εφαρμογών αμφιβόλου προέλευσης και εμπιστοσύνης».

Ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται για τα πιο εσωστρεφή παιδιά ή όσα βιώνουν κοινωνικό άγχος, για τα οποία το κινητό μπορεί να λειτουργούσε ως «καταφύγιο». «Για ένα παιδί που δυσκολεύεται να κοινωνικοποιηθεί, το κινητό τηλέφωνο και τα social media μπορεί να λειτουργούν είτε ως μεγεθυντικός φακός των δικών τους ελλειμμάτων μέσω της παρατήρησης των “τέλειων” ζωών των άλλων ή ως ένα πλαίσιο ασφαλείας, προσφέροντας αισθητηριακή αποσυμφόρηση και τον απαραίτητο ασύγχρονο χρόνο για να επεξεργαστεί τις αλληλεπιδράσεις του», εξηγεί ο κ. Παναρίτης.

«Για να αποφευχθεί η πλήρης παραίτηση, η μετάβαση στη φυσική παρουσία πρέπει να γίνει μέσω δραστηριοτήτων χαμηλής κοινωνικής απαίτησης, όπως εγγραφή σε ομάδες παράλληλης ενασχόλησης με συγκεκριμένο αντικείμενο (π.χ. ρομποτική, ζωγραφική, αναρρίχηση), θέτοντας μικρούς, επιτεύξιμους στόχους φυσικής παρουσίας και εξασφαλίζοντας προσυμφωνημένους ‘χώρους αποσυμφόρησης’ όταν το άγχος κλιμακώνεται», προτείνει επιπλέον ο ειδικός.

Το καλό παράδειγμα

Ο ψυχολόγος στέκεται επίσης, στη σημασία του παραδείγματος. «Ιδίως όσον αφορά τους εφήβους, τα κηρύγματα και οι πολύωρες διαλέξεις δεν έχουν ιδιαίτερο αποτέλεσμα. Είναι προτιμότερο να παραμερίσουμε και εμείς τα κινητά μας και να αλληλεπιδράσουμε μαζί τους με υγιείς όρους ώστε οι αλληλεπιδράσεις μας αυτές να αποτελέσουν τη βάση των δικών τους συναναστροφών», σημειώνει.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google