Τα θερμικά σοκ στις χώρες του καφέ απειλούν την παραγωγή

Στην Αιθιοπία, τη γενέτειρα του καφέ, πάνω από τέσσερα εκατομμύρια νοικοκυριά έχουν την παραγωγή του ως κύρια πηγή εισοδήματος, ενώ την ίδια ώρα ο καφές συνεισφέρει σχεδόν το ένα τρίτο των εσόδων από τις εξαγωγές της χώρας. Αλλά για πόσο καιρό ακόμη θα συνεχιστεί αυτό, παραμένει αβέβαιο.

Οι αιθίοπες καλλιεργητές καφέ είναι ήδη αντιμέτωποι με τον αντίκτυπο της υπερβολικής ζέστης στη χώρα. Σύμφωνα με ανάλυση που παρουσιάζει ο Guardian, οι χώρες που καλλιεργούν κόκκους καφέ σε ολόκληρο τον πλανήτη θερμαίνονται υπερβολικά, λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, γεγονός που επηρεάζει τη σωστή καλλιέργεια.

Οι πέντε κορυφαίες χώρες καλλιέργειας καφέ, υπεύθυνες για το 75% της παγκόσμιας παραγωγής του, βιώνουν ετησίως κατά μέσο όρο 57 επιπλέον ημέρες ζέστης, οι οποίες… βλάπτουν τον καφέ, σύμφωνα με τα ευρήματα του Climate Central, οργανισμού που ερευνά και αναφέρει την κρίση.

Οι κόκκοι καφέ προέρχονται κυρίως από μια περιοχή γνωστή ως «ζώνη κόκκων», μεταξύ του Τροπικού του Καρκίνου και του Τροπικού του Αιγόκερου, και απαιτούν συγκεκριμένες συνθήκες θερμοκρασίας και βροχόπτωσης για να ευδοκιμήσουν. Τα φυτά, ειδικά της πιο πολύτιμης ποικιλίας, της Arabica, δυσκολεύονται σε θερμοκρασίες άνω των 30 βαθμών Κελσίου.

Περίπου 2 δισεκατομμύρια φλιτζάνια καφέ καταναλώνονται καθημερινώς, σύμφωνα με τον κλάδο, ο οποίος όμως βρίσκεται υπό πίεση. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, οι τιμές των κόκκων καφέ Arabica και Robusta σχεδόν διπλασιάστηκαν μεταξύ 2023-2025. Τον Φεβρουάριο του 2025 οι τιμές του καφέ έφτασαν σε ιστορικό υψηλό.

Η ανάλυση του Climate Central μέτρησε τον αριθμό των ημερών με θερμοκρασία πάνω από 30 βαθμούς Κελσίου στις περιοχές καλλιέργειας καφέ μεταξύ 2021-2025, και στη συνέχεια τις συνέκρινε με τον αριθμό των αντίστοιχα θερμών ημερών, σε έναν κόσμο χωρίς ρύπανση από τον άνθρακα. Η χώρα παραγωγής καφέ που επλήγη περισσότερο ήταν το Ελ Σαλβαδόρ. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, είχε 99 επιπλέον ημέρες ζέστης βλαβερές για τον καφέ.

Η Βραζιλία, η σημαντικότερη χώρα παραγωγής καφέ στον πλανήτη, καθώς αντιπροσωπεύει το 37% της παγκόσμιας παραγωγής του, είχε 70 επιπλέον ημέρες με θερμοκρασίες πάνω από τους 30 βαθμούς Κελσίου. Αντιστοίχως, η Αιθιοπία, που παράγει το 6,4% των κόκκων καφέ, είχε 34. Η αραβική ποικιλία της αφρικανικής χώρας είναι ιδιαιτέρως ευαίσθητη στο ηλιακό φως, με τα καφεόδενδρα να παράγουν λιγότερους κόκκους και να γίνονται πιο ευάλωτα στις ασθένειες χωρίς επαρκή σκίαση.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι ο συνεταιρισμός Oromia, ο οποίος δραστηριοποιείται στην παραγωγή κόκκων καφέ στην Αιθιοπία, διανέμει ήδη ενεργειακά αποδοτικές εστίες μαγειρέματος στα μέλη του, ώστε να αποθαρρύνει την αποψίλωση των δασών στις περιοχές που χρησιμεύουν ως φυσικά καταφύγια για την καλλιέργεια καφέ.

Η διεθνής χρηματοδότηση για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής που απαιτείται για μια ουσιαστική προσαρμογή είναι ελλιπής, σύμφωνα με τους οικολόγους ακτιβιστές. Οι μικροκαλλιεργητές παράγουν το 60% έως 80% του καφέ, αλλά έλαβαν μόλις το 0,36% των κεφαλαίων που χρειάζονταν ώστε να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης το 2021, σύμφωνα με περυσινή μελέτη.

Η ανάλυση των οικολογικών στοιχείων δείχνει ότι οι καλλιεργητές καφεόδενδρων σε όλον τον πλανήτη πασχίζουν να διατηρήσουν σταθερή την ετήσια παραγωγή τους κάτω από αντίξοες κλιματικές συνθήκες. Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι ότι για να διασφαλιστούν τα απαιτούμενα αποθέματα καφέ, οι κυβερνήσεις όλων των κρατών παραγωγής του πρέπει να δράσουν άμεσα απέναντι στους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής.

. . .