Συνάντηση Τραμπ-Σι: Η ατζέντα και τα σημεία τριβής – Από τους δασμούς και το ΑΙ ως τις σπάνιες γαίες

Σε σχέση με το 2017, όταν οι δύο ηγέτες είχαν συναντηθεί για πρώτη φορά επί αμερικανικού εδάφους, το περιβάλλον είναι αισθητά διαφορετικό. Η Κίνα έχει ενισχύσει τη θέση της σε κρίσιμους τεχνολογικούς τομείς και στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, ενώ έχει ενισχύσει τη δυνατότητά της να αντιδρά στις οικονομικές πιέσεις της Ουάσιγκτον.

Την ίδια ώρα, τα σημεία τριβής όχι μόνο παραμένουν, αλλά έχουν πολλαπλασιαστεί, από τους δασμούς και τα μικροτσίπ έως τις σπάνιες γαίες και την ασφάλεια στην Ασία.

Στην ατζέντα εμπόριο, τεχνολογία και Ταϊβάν

Tο εμπόριο, οι εξελίξεις στην τεχνολογία και η Ταϊβάν αναμένεται να αποτελέσουν βασικούς άξονες των συνομιλιών, ενώ ιδιαίτερο βάρος αποκτά πλέον και η τεχνητή νοημοσύνη.

Οι δύο πλευρές έχουν ήδη πραγματοποιήσει επαφές σε επίπεδο αξιωματούχων, προετοιμάζοντας το έδαφος για τη συνάντηση των δύο προέδρων.

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έχει αναφερθεί σε έναν νέο διάλογο ΗΠΑ – Κίνας γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και στην πιθανότητα δημιουργίας μηχανισμού αμοιβαίας ενημέρωσης σε περίπτωση σοβαρού περιστατικού που θα μπορούσε να εγείρει ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

«Θέλουμε ένα κοινό όραμα για κοινούς στόχους και κοινές απειλές», δήλωσε, σύμφωνα με το CNNi. Η συζήτηση για την AI, ωστόσο, δεν αναιρεί τον ανταγωνισμό ανάμεσα στις δύο χώρες. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει περιγράψει με σαφήνεια το διακύβευμα, δηλώνοντας ότι «όποιος κερδίσει στην AI, κερδίζει».

Μια διαφορετική Κίνα από το 2017

Η σημαντικότερη αλλαγή, ωστόσο, είναι η διαφορετική θέση με την οποία προσέρχεται πλέον το Πεκίνο στις συνομιλίες.

Η Κίνα έχει επενδύσει σημαντικά σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ρομποτική, οι ημιαγωγοί και οι τεχνολογίες πράσινης ενέργειας, ενώ το εμπορικό της πλεόνασμα έφθασε περίπου τα 1,2 τρισ. δολάρια το προηγούμενο έτος.

Παράλληλα, η ισχυρή παρουσία της στις αλυσίδες εφοδιασμού σπάνιων γαιών της δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί τις κρίσιμες αυτές πρώτες ύλες ως μοχλό πίεσης σε περίπτωση νέας κλιμάκωσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο Γου Σινμπό, κοσμήτορας του Ινστιτούτου Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Fudan και σύμβουλος της κινεζικής κυβέρνησης σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, σημείωσε στο CNNi ότι «η Κίνα είναι πολύ πιο σίγουρη από ό,τι πριν από εννέα χρόνια».

Όπως πρόσθεσε, η Ουάσιγκτον θα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζει το Πεκίνο «με περισσότερη ισότητα και σεβασμό».

Οι σπάνιες γαίες ως μοχλός πίεσης

Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται ιδιαίτερα στο ζήτημα των σπάνιων γαιών, οι οποίες είναι απαραίτητες για ένα ευρύ φάσμα βιομηχανικών, τεχνολογικών και στρατιωτικών εφαρμογών.

Η δεσπόζουσα θέση της Κίνας στην επεξεργασία και στις σχετικές εφοδιαστικές αλυσίδες της δίνει τη δυνατότητα να απαντά στους αμερικανικούς περιορισμούς στην τεχνολογία με δικά της οικονομικά αντίμετρα.

Αυτό διαφοροποιεί αισθητά τη σημερινή αντιπαράθεση από εκείνη της πρώτης θητείας Τραμπ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν ισχυρό πλεονέκτημα σε προηγμένες τεχνολογίες και μικροτσίπ, όμως το Πεκίνο έχει πλέον περισσότερους τρόπους να επιβάλει κόστος σε μια νέα εμπορική σύγκρουση.

Η AI περνά στο πεδίο της εθνικής ασφάλειας

Η τεχνητή νοημοσύνη βρίσκεται όλο και περισσότερο στο σημείο όπου συναντώνται η οικονομία, η τεχνολογία και η εθνική ασφάλεια.

ΗΠΑ και Κίνα ανταγωνίζονται για την ανάπτυξη των πιο προηγμένων συστημάτων AI, ενώ παράλληλα αναζητούν τρόπους επικοινωνίας ώστε να περιοριστούν οι κίνδυνοι από ένα σοβαρό τεχνολογικό περιστατικό.

Η κινεζική πλευρά έχει επίσης δώσει έμφαση στην ανάγκη για μηχανισμούς παρακολούθησης και έγκαιρης προειδοποίησης γύρω από τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης.

Το κατά πόσο αυτή η συζήτηση μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική συνεργασία παραμένει ανοιχτό, καθώς η τεχνολογική υπεροχή αντιμετωπίζεται και από τις δύο πλευρές ως στρατηγικό πλεονέκτημα.

Η Ταϊβάν παραμένει το πιο ευαίσθητο ζήτημα

Ακόμη πιο δύσκολη είναι η συζήτηση για την Ταϊβάν, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Πεκίνου.

Η Κίνα επιδιώκει πιο σαφή αμερικανική στάση απέναντι στο ενδεχόμενο ανεξαρτησίας της Ταϊβάν, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει και το ζήτημα των αμερικανικών πωλήσεων όπλων στην Ταϊπέι.

Σύμφωνα με το CNNi, ο Τραμπ έχει ήδη αναφερθεί σε αμερικανικό πακέτο όπλων ύψους 14 δισ. δολαρίων προς την Ταϊβάν ως πιθανό διαπραγματευτικό στοιχείο.

Σε αντίθεση, όμως, με ζητήματα όπως οι δασμοί ή το εμπόριο, η Ταϊβάν συνδέεται με θεμελιώδεις θέσεις και των δύο πλευρών, περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια συμβιβασμού.

Τα προβλήματα της κινεζικής οικονομίας

Η ενισχυμένη διεθνής θέση του Πεκίνου δεν σημαίνει ότι η κινεζική οικονομία δεν αντιμετωπίζει σημαντικές πιέσεις.

Η χαμηλή κατανάλωση, τα προβλήματα στον κλάδο των ακινήτων, το χρέος των τοπικών κυβερνήσεων και η ανεργία των νέων εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές προκλήσεις.

Για τον Σι Τζινπίνγκ, επομένως, η αποφυγή μιας νέας ανεξέλεγκτης εμπορικής σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μια νέα κλιμάκωση θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομία.

Το διακύβευμα του τετ α τετ Τραμπ – Σι Τζινπίνγκ

Η συνάντηση των δύο ηγετών στην Ουάσιγκτον δεν θα κριθεί μόνο από το αν θα υπάρξει συμφωνία για τους δασμούς ή κάποια νέα συνεννόηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.

Το μεγαλύτερο ζήτημα είναι αν οι δύο χώρες μπορούν να δημιουργήσουν ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει τη διαχείριση του ανταγωνισμού τους χωρίς κάθε διαφωνία να οδηγεί σε νέα κλιμάκωση.

Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα σε κρίσιμους τομείς. Το Πεκίνο, όμως, εμφανίζεται σήμερα περισσότερο προετοιμασμένο να απαντήσει σε αμερικανικές πιέσεις από ό,τι πριν από εννέα χρόνια.

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, το τετ α τετ Τραμπ – Σι Τζινπίνγκ αποκτά σημασία όχι μόνο για τις διμερείς σχέσεις, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθεί ο ανταγωνισμός των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου τα επόμενα χρόνια.