Παναγιώτη Παπαναγιώτου: Η πρόληψη σώζει από το εγκεφαλικό

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για τα εγκεφαλικά, η οποία έχει καθιερωθεί στις 29 Οκτωβρίου ο καθηγητής Ακτινολογίας και Νευροακτινολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Παναγιώτης Παπαναγιώτου, μας αναλύει όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για την αντιμετώπιση και έκβαση των εγκεφαλικών τα οποία δυστυχώς αφορούν πολύ μεγάλο μέρος του ενήλικου πληθυσμού.

Σύμφωνα με τον καθηγητή ένα εγκεφαλικό μπορεί να οδηγήσει και σε κάτι που φοβόμαστε πάρα πολύ σαν άνθρωποι, όπως είναι μια μόνιμη αναπηρία. Και τα τελευταία χρόνια βλέπουμε πάρα πολλά περιστατικά και ειδικά σε νέους ανθρώπους. Δηλαδή, άνω των 25 ετών, είναι ένας στους τέσσερις ανθρώπους που μπορεί κατά τη διάρκεια της ζωής να έχουν κάποιο εγκεφαλικό επεισόδιο.

Στην Ελλάδα υπολογίζουμε περίπου 30 – 35. 0000 ασθενείς, το χρόνο που σημαίνει κοντά στα 80 με 90 άτομα κάθε ημέρα.

Κάποια από αυτά τα εγκεφαλικά είναι με ήπια συμπτώματα, δηλαδή δεν θα αφήσουν κάποιο υπόλοιπο, και κάποια είναι πιο σοβαρά, πιο βαριά. Σε όλους αυτούς τους ασθενείς μετράει πάρα πολύ η πρώτη αντιμετώπιση για να αποφύγουμε περαιτέρω συνέπειες που αφορούν δυσλειτουργία στην καθημερινότητα του ασθενούς μας. Όταν αντιληφθούμε δηλαδή στο περιβάλλον μας, πρέπει να δράσουμε άμεσα και να καλέσουμε το ΕΚΑΒ. Όσο πιο γρήγορα φτάσει ο ασθενής στο νοσοκομείο θα ξεκινήσει μια σειρά εξετάσεων διάγνωσης για το αν πρόκειται για μια βλάβη ισχαιμικού τύπου, δηλαδή μια απόφραξη μιας αρτηρίας στον εγκέφαλο ή αν πρόκειται για αιμορραγία. Και οι δύο ανήκουν στην κατηγορία των εγκεφαλικών.

Αναφορικά με τα θεραπευτικά πρωτόκολλα ο καθηγητής επεσήμανε ότι η θροβεκτομή είναι μια επέμβαση που άλλαξε τα δεδομένα στο εγκεφαλικό, κυρίως στα τελευταία 10 χρόνια. «Όλοι γνωρίζουμε στο έμφραγμα του μυοκαρδίου ότι το να ανοίξει το αγγείο με το μπαλονάκι που γνωρίζουμε με την αγγειοπλαστική του αγγείου, δηλαδή με το στέντ, ότι μπορεί να σώσει κάποιον από έμφραγμα. Αντίστοιχα, στην απόφραξη αρτηρίας που είπαμε νωρίτερα, αν παρέμβουμε μέσα από τα αγγεία με μικρούς καθετήρες και φτάσουμε στο αγγείο του εγκεφάλου και αφαιρέσουμε αυτόν τον θρόμβο, δώσουμε δηλαδή αίμα και πάλι στον εγκέφαλο, τότε μπορεί να έχουμε εντυπωσιακή αποκατάσταση σε ένα βαρύ εγκεφαλικό. Τα τελευταία χρόνια εφαρμόζεται πολύ και στη χώρα μας. Δεν αφορά όλα τα εγκεφαλικά. Αφορά όμως τα βαριά εγκεφαλικά που αφήνουν μόνιμη αναπηρία. Ο ένας από τους τρεις θα έχει γλιτώσει από μόνιμη αναπηρία σε σχέση με το να μην διενεργήσουμε τη θρομβεκτομή».

Πως προλαμβάνουμε ένα εγκεφαλικό

Απαντώντας στο ερώτημα αν πρέπει να κάνουν όλοι μια μαγνητική ως πρόληψη ο καθηγητής επισημαίνει, ότι τόσο η μαγνητική τομογραφία όσο και όλες οι απεικονιστικές εξετάσεις, δεν είναι απαραίτητα πρόληψη. Για να προλάβουμε ένα εγκεφαλικό συγκεκριμένα πρέπει να δούμε άλλους παράγοντες όπως λέει.

Για παράδειγμα, παράγοντα κινδύνου αποτελούν η υψηλή πίεση, το κάπνισμα, ο διαβήτης κ.α. Το κάθε άτομο σύμφωνα με τον κ. Παπαναγιώτου πρέπει να προσέχει να έχει χαμηλή πίεση, να διακόψει το κάπνισμα, να έχει ελέγξει το διαβήτη του και όταν κρίνει ο γιατρός ότι χρειάζονται κάποιες εξετάσεις, για παράδειγμα ένα τρίπλεξ καρωτίδων, για να πιστοποιηθεί η ύπαρξη στένωσης ή όχι, που είναι ένας από τους παράγοντες που οδηγεί στο εγκεφαλικό, τότε θα γίνει μαγνητική. «Αλλά μαζική εξέταση σε επίπεδο μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου δεν συστήνεται. Μάλιστα, η Αμερικάνικη Εταιρεία Εγκεφαλικών θεωρεί ότι το 80% των εγκεφαλικών μπορούν να προληφθούν, εφόσον ελεγχθούν όλοι αυτοί οι παράγοντες» τονίζει ο καθηγητής.

Όσον αφορά το σοβαρό κομμάτι της πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας ο κ. Παπαναγιώτου εξηγεί ότι συνολικά στον τομέα Υγείας και ιδιαίτερα στα εγκεφαλικά είναι μια πρόκληση, γιατί μετράει πολύ ο χρόνος. Δηλαδή ο ασθενής θα πρέπει γρήγορα να μεταφερθεί στον κατάλληλο κέντρο και να λάβει την κατάλληλη θεραπεία. Αυτό δεν είναι μόνο ελληνική πρόκληση όπως λέει, είναι μια πρόκληση σε παγκόσμιο επίπεδο.

«Στη χώρα μας νομίζω έχουν βελτιωθεί τα πράγματα τα τελευταία χρόνια. Έχουμε ιδιομορφίες με τις γεωγραφικές περιοχές, με τα νησιά και σε αυτό το κομμάτι, ειδικά στο εγκεφαλικό, χρειάζεται ένας καλός προγραμματισμός σε επίπεδο υπουργείου, ώστε να συντονιστούμε στο ότι ο ασθενής θα έρχεται και γρήγορα στο νοσοκομείο» σημειώνει.

«Υπάρχουν κάποια κενά, τα οποία πρέπει οπωσδήποτε να κλείσουν άμεσα, αν θέλουμε να προλάβουμε κόσμο. Ειδικά στο εγκεφαλικό, ο σκοπός είναι, όποια στιγμή και να συμβεί σε οποιοδήποτε πολίτη, σε όποιο σημείο της χώρας, να ξέρει το σύστημα που θα πρέπει να απευθυνθεί. Να μην βρισκόμαστε, δηλαδή, σε μία διαδικασία να πηγαίνει σε λάθος νοσοκομείο ασθενής ή να μην ξέρουν οι γιατροί που να παραπέμψουν» τονίζει ο καθηγητής.

Στο ερώτημα για την λειτουργία του Κέντρου Εγκεφαλικών στο Αρεταίειο νοσοκομείο μας εξηγεί ότι απαρτίζεται από μια ολοκληρωμένη διεπιστημονική ομάδα περίπου 30 ατόμων, όπως αναισθησιολόγους, χειρουργούς, νευροχειρουργούς, παθολόγους, νευροακτινολόγους κ.α. που υποδέχονται τον ασθενή και γίνεται επιλογή θεραπευτικής προσέγγισης ανάλογα το περιστατικό.

Στο ερώτημα για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης η οποία  έχει εισβάλλει στην ιατρική, δεδομένου ότι την έχουμε απαραίτητη ανάγκη, ο καθηγητής επισημαίνει «Στο ΑΡΕΤΕΙΟ εδώ και τέσσερα χρόνια υπάρχει ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που ό,τι αξονική γίνει, real time, δηλαδή όταν ο ασθενής είναι στον αξονικό τομογράφο, στο κινητό μας, όλη η ομάδα των εγκεφαλικών δέχεται ταυτόχρονα όλη την πληροφορία και μάλιστα με αυτοματοποιημένη ανάλυση αν υπάρχει εγκατεστημένο εγκεφαλικό, αν έχουμε απόφραξη αγγείου και αν τελικά ο ασθενής μας είναι κατάλληλος για περαιτέρω θεραπείες. Είναι κάτι που θα αναπτυχθεί και περισσότερο και ειδικά για τις απομακρυσμένες περιοχές και θα βοηθήσει πολύ».

Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή τη στιγμή είναι σε εξέλιξη ένα project του υπουργείου Υγείας στο Κέντρο Εγκεφαλικών του Αρεταίειου νοσοκομείου με προσπάθειες και της Πρυτανείας του Πανεπιστημίου και της Σχολής και του Υπουργού Υγείας του κ. Γεωργιάδη και ανανεώνεται ο εξοπλισμό για την περαιτέρω επέκταση του. «Θα θέλαμε εκεί και την υποστήριξη της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας ώστε να μπορέσουμε να προσφέρουμε καλύτερες υπηρεσίες» σημειώνει ο καθηγητής.

Κλείνουμε τη συζήτηση καταρρίπτοντας το μύθο που θέλει τις γυναίκες να επανέρχονται πιο άμεσα από τους άντρες έπειτα από ένα εγκεφαλικό με τον καθηγητή να μας απαντά ότι η ηλικία είναι αυτή που παίζει σίγουρα έναν ρόλο. Δηλαδή, οι νεότεροι ασθενείς έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να επανέλθουν σε σχέση με τους πιο ηλικιωμένους. «Αλλά εδώ, επειδή το εγκεφαλικό αφορά κυρίως τους ηλικιωμένους ασθενείς, να ξέρουμε ότι και εκεί πολλές φορές αξίζει τον κόπο να παρέμβουμε με οξεία θεραπεία, διότι και σε αυτές τις ηλικίες είναι πολύ σημαντικό να αποφύγει κάποιος τη μόνιμη αναπηρία» τονίζει.