Ο ΙΣΑ καλεί τους πολίτες να καταγγέλλουν τις αμφιλεγόμενες πρακτικές που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία

Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ) απευθύνει αυστηρή προειδοποίηση προς το κοινό, με αφορμή την αυξανόμενη τάση εμφάνισης μηχανημάτων και πρακτικών στο πεδίο της λεγόμενης «εναλλακτικής ιατρικής». Πρόκειται για συσκευές και μεθόδους που διαφημίζονται ως ικανές να προσφέρουν ανώδυνες, γρήγορες και συνολικές διαγνώσεις σωματικών ή ψυχικών παθήσεων, καθώς και «μαγικές» θεραπείες, χωρίς να βασίζονται σε αναγνωρισμένες επιστημονικές διαδικασίες.

Ο ΙΣΑ υπενθυμίζει στους πολίτες ότι η ιατρική διάγνωση και η θεραπεία αποτελούν σοβαρή επιστημονική πράξη. Απαιτούν, μεταξύ άλλων:

• Αναγνωρισμένες σπουδές και πιστοποιημένη εκπαίδευση.
• Κλινική εμπειρία και εξειδίκευση.
• Πιστοποιημένα διαγνωστικά εργαλεία που έχουν ελεγχθεί για την αξιοπιστία και την ασφάλειά τους.
• Αυστηρά τεκμηριωμένα πρωτόκολλα που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιπτώσεις όπου παρουσιάζονται στους ασθενείς συσκευές ή μηχανήματα που φέρονται να μπορούν, με μία απλή μέτρηση ή «σάρωση», να:

• Διαγνώσουν μεγάλο αριθμό παθήσεων.
• Αξιολογήσουν συνολικά τη λειτουργία του οργανισμού.
• Εξαγάγουν συμπεράσματα για την ψυχική και συναισθηματική κατάσταση του ατόμου.

Ο ΙΣΑ τονίζει ότι τέτοιοι ισχυρισμοί πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη όταν δεν στηρίζονται σε αναγνωρισμένες και επιστημονικά αποδεδειγμένες διαγνωστικές διαδικασίες.

Ο κίνδυνος από την εγκατάλειψη της ενδεδειγμένης θεραπείας

Αντίστοιχη επιφύλαξη πρέπει να υπάρχει απέναντι σε πρακτικές που υπόσχονται θεραπεία σοβαρών ή χρόνιων νοσημάτων με αδόκιμες, μη επαρκώς τεκμηριωμένες ή αντιεπιστημονικές μεθόδους. Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα αυξημένος όταν:

• Συνοδεύονται από ισχυρισμούς περί «θαυματουργών» αποτελεσμάτων.
• Προτρέπουν τον ασθενή να διακόψει την ενδεδειγμένη ιατρική παρακολούθηση ή θεραπεία του.
• Οποιοσδήποτε ισχυρισμός για διάγνωση, πρόληψη ή θεραπεία μιας νόσου οφείλει να αξιολογείται με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.

Το φαινόμενο δεν είναι περιθωριακό. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, ο ΙΣΑ δέχεται περισσότερες από 250 καταγγελίες ετησίως για ύποπτες εναλλακτικές θεραπείες, ενώ διενεργεί πάνω από 300 πειθαρχικούς ελέγχους γιατρών τον χρόνο. Μεταξύ των υποθέσεων που ελέγχονται περιλαμβάνονται μέθοδοι «αναζωογόνησης», «κάθαρσης του αίματος» και πρακτικές που παρουσιάζονται ως «κβαντική ιατρική».

Μετά τον θάνατο του γνωστού τραγουδιστή Γιώργου Μαζωνάκη, ο ΙΣΑ κατακλύστηκε από καταγγελίες πολιτών. Μέσα σε διάστημα μικρότερο του ενός μήνα συγκεντρώθηκαν 318 καταγγελίες, εκ των οποίων 241 μέσω της πλατφόρμας MedWatch και 77 απευθείας στον ΙΣΑ. Ο όγκος αυτός δημιούργησε αντικειμενική αδυναμία διαχείρισης του συνόλου των υποθέσεων με τις σημερινές δυνατότητες των Επιτροπών Ελέγχου.

Οι συστάσεις του ΙΣΑ προς τους πολίτες

Για τον λόγο αυτό, ο ΙΣΑ καλεί τους πολίτες:

• Να συμβουλεύονται τον γιατρό τους: Όταν υποπίπτει στην αντίληψή τους μία αμφιλεγόμενη διαγνωστική ή θεραπευτική μέθοδος, να απευθύνονται πριν από οποιαδήποτε απόφαση στον προσωπικό ή θεράποντα ιατρό τους και να ζητούν ενημέρωση σχετικά με την επιστημονική τεκμηρίωση, τις πραγματικές ενδείξεις, τους πιθανούς κινδύνους και τις θεραπευτικές επιλογές.
• Να μην παραμένουν αμέτοχοι: Να καταγγέλλουν περιστατικά όπου υποπίπτουν στην αντίληψή τους αμφιλεγόμενες πρακτικές, μη τεκμηριωμένοι ισχυρισμοί περί διάγνωσης ή θεραπείας ή χρήση συσκευών και μεθόδων που ενδέχεται να θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των ασθενών.
• Να αξιολογούν με κριτικό πνεύμα: Οποιοσδήποτε ισχυρισμός για διάγνωση, πρόληψη ή θεραπεία μιας νόσου οφείλει να αξιολογείται με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.

Ο ΙΣΑ υπογραμμίζει ότι η εκμετάλλευση της αγωνίας, της ευαλωτότητας ή της ελπίδας ενός ανθρώπου που αντιμετωπίζει πρόβλημα υγείας μέσω ατεκμηρίωτων διαγνωστικών ή θεραπευτικών ισχυρισμών αποτελεί ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα. Η έγκαιρη αναφορά τέτοιων περιστατικών αποτελεί σημαντικό μηχανισμό προστασίας όχι μόνο του ίδιου του ασθενούς αλλά και της δημόσιας υγείας, καθώς μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό πρακτικών που παραπλανούν τους πολίτες ή τους απομακρύνουν από την ενδεδειγμένη ιατρική φροντίδα.

Θεσμικές ενέργειες και ανάγκη αλλαγής του πλαισίου

Ο ΙΣΑ δεν περιορίζεται σε προειδοποιήσεις προς το κοινό. Διαβιβάζει στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) και στην Περιφέρεια, ανάλογα με την αρμοδιότητα κάθε φορέα, σημαντικό αριθμό καταγγελιών που αφορούν περιπτώσεις στις οποίες φέρεται να εφαρμόζονται αδόκιμες θεραπείες και πρακτικές αντίθετες με την ιατρική επιστήμη.

Με επιστολή του προς τον Υπουργό Υγείας κ. Άδωνι Γεωργιάδη, ο ΙΣΑ επισημαίνει ότι, με το υφιστάμενο θεσμικό και επιχειρησιακό πλαίσιο, υπάρχει αντικειμενική αδυναμία να ανταποκριθεί στον πρωτοφανή όγκο ελέγχων που προκύπτει από τις εκατοντάδες καταγγελίες. Ο Σύλλογος ζητά αλλαγή του θεσμικού πλαισίου των Επιτροπών Ελέγχου και σαφή προσδιορισμό από το ΚΕΣΥ των ιατρικών πράξεων και του εξοπλισμού ανά ειδικότητα.

Οι έλεγχοι της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) έχουν αποκαλύψει συγκεκριμένες περιπτώσεις. Στα ευρήματα περιλαμβάνονται ενέσιμα σκευάσματα (υαλουρονικά, fillers) χωρίς παραστατικά σε ιατρείο βιοπαθολόγου, καθώς και μηχανήματα εναλλακτικής ιατρικής σε Κέντρο Φυσικοπαθητικής Φροντίδας. Σε άλλο χώρο παρέχονταν υπηρεσίες «κβαντικής βιοανάδρασης» χωρίς την παρουσία σκευασμάτων.

Ο ΙΣΑ καλεί τους πολίτες να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι σε μεθόδους και συσκευές που προβάλλονται ως λύσεις της λεγόμενης «εναλλακτικής ιατρικής». Η υγεία δεν είναι πεδίο για πειραματισμούς με ατεκμηρίωτες μεθόδους. Η επιστημονική ιατρική, με τα αυστηρά της πρωτόκολλα και την τεκμηριωμένη της βάση, παραμένει ο μόνος ασφαλής δρόμος για τη διάγνωση και τη θεραπεία των ασθενειών.