Ομπάμα: «Τελευταία ευκαιρία να βάλουμε φρένο στον Τραμπ»

Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, πραγματοποίησε μια σειρά από ομιλίες για να ενισχύσει τους Δημοκρατικούς υποψηφίους στις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές και η επιστράτευσή του αποδείχθηκε ιδιαίτερα δημοφιλής στου ψηφοφόρους.

Με ελάχιστες ημέρες να απομένουν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, οι οποίες θα κρίνουν τον συσχετισμό δυνάμεων στο Κογκρέσο για το υπόλοιπο της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, οι Δημοκρατικοί στράφηκαν στον πιο ικανό ρήτορά τους στην τελική ευθεία της προεκλογικής περιόδου.

Ο πρώτος Αφροαμερικανός πρόεδρος των ΗΠΑ χλεύασε ανελέητα τις αυταρχικές τάσεις του Τραμπ και τις εξωτερικές του περιπέτειες στη Μέση Ανατολή.

«Αυτές οι εκλογές είναι η τελευταία μας ευκαιρία»

«Αυτές οι εκλογές είναι η τελευταία, καλύτερη ευκαιρία μας για να τον χαλιναγωγήσουμε, να περιορίσουμε κάποιες από τις ανοησίες αυτής της κυβέρνησης», ανέφερε ο Ομπάμα από την Τζόρτζια. «Είναι ο διακόπτης ασφαλείας στο σύστημα και πρέπει να τον κατεβάσουμε».

Για τους στρατηγικούς αναλυτές του κόμματος, η απόφαση να επιστρατευτεί ο Ομπάμα στην τελική ευθεία της εκστρατείας ήταν ένα υπολογισμένο ρίσκο. Σε αντίθεση με τον Τραμπ, ο οποίος πέρασε εβδομάδες διοργανώνοντας συγκεντρώσεις γεμάτες παράπονα σε παραδοσιακά προπύργια των Ρεπουμπλικανών, ο Ομπάμα διατήρησε ένα επιλεκτικό δημόσιο προφίλ μέχρι τις τελευταίες εβδομάδες, επιτρέποντας σε μια νέα γενιά Δημοκρατικών υποψηφίων να διαμορφώσουν τη δική τους ταυτότητα.

Ο Ντέιβιντ Λιτ, πρώην σύμβουλος του Ομπάμα στον Λευκό Οίκο, δήλωσε: «Αυτό που βλέπετε είναι ότι έρχεται να στηρίξει μια νέα γενιά ηγετών των Δημοκρατικών που αναδείχθηκαν οργανικά, αντί να προσπαθεί να εμπλακεί από την πρώτη ημέρα. Διατηρεί ακόμα τόσο την αξιοπιστία όσο και την ικανότητα να κινητοποιεί τους ψηφοφόρους, στοιχεία από τα οποία, εάν είσαι υποψήφιος σε μια αμφίρροπη κούρσα, μπορείς αναμφίβολα να επωφεληθείς, ειδικά μεταξύ των νεαρών και των μαύρων ψηφοφόρων».

Σύμφωνα με τον Λιτ, ο πρώην πρόεδρος διαθέτει ένα σπάνιο κεφάλαιο στη σύγχρονη πολιτική των ΗΠΑ: την ικανότητα να συγκεντρώνει την προσοχή.

«Ο Ομπάμα είναι εξαιρετικός στο να προσελκύει την προσοχή, και η προσοχή κερδίζεται δύσκολα στις μέρες μας», είπε ο Λιτ. «Το άλλο στοιχείο είναι ότι συνεχίζει να ζει στο μυαλό του Τραμπ χωρίς να πληρώνει ενοίκιο. Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται σε περιοδείες και, θεωρητικά, θα έπρεπε να μιλά για τα επιτεύγματά του. Αντ’ αυτού, υπερασπίζεται ξανά τις αποφάσεις του για τις ανακαινίσεις της αίθουσας δεξιώσεων, επειδή απλώς δεν μπορεί να συγκρατηθεί όταν προκαλείται από μία και μόνο φράση ενός πρώην προέδρου».

Η φράση αυτή ειπώθηκε σε προεκλογική συγκέντρωση στο Κλίβελαντ του Οχάιο, όταν ο Ομπάμα παρατήρησε ότι οι γεμάτες χρυσό ανακαινίσεις του Τραμπ έκαναν τον Λευκό Οίκο να μοιάζει λες και «ο Σαντάμ Χουσεΐν άνοιξε κατάστημα Cheesecake Factory».

Το σχόλιο πυροδότησε έναν μίνι πολιτισμικό πόλεμο στα δεξιά μέσα ενημέρωσης, όχι επειδή ο Ομπάμα επικαλέστηκε έναν Ιρακινό δικτάτορα, αλλά επειδή τόλμησε να υπονοήσει ότι μια δημοφιλής αλυσίδα εστιατορίων αποτελεί σύμβολο χυδαίας υπερβολής.

Ο Τραμπ κούνησε τα χέρια του μιμούμενος ένα φύλλο μαρουλιού, κατηγόρησε τον Ομπάμα για σνομπισμό και είπε: «Κάθε κομμάτι μαρούλι που τρώει πρέπει να είναι τέλειο, ενώ εγώ δεν είμαι τόσο επιλεκτικός». Υπερασπίστηκε τη διακόσμηση του Λευκού Οίκου και ισχυρίστηκε ότι ο Ομπάμα είχε αφήσει το προεδρικό μέγαρο «υποβαθμισμένο».

Ο υπουργός Οικονομικών του Τραμπ, Σκοτ Μπέσεντ, έστησε μάλιστα μια φωτογράφιση έξω από ένα Cheesecake Factory στην Ουάσιγκτον, παραγγέλνοντας ένα cheeseburger french-dip, σε μια προφανή προσπάθεια να αντικρούσει τις κατηγορίες περί ελιτισμού και καλώντας «την ελίτ του Μάρθας Βίνγιαρντ» να δοκιμάσει το πολυσέλιδο μενού της αλυσίδας.

Για τον Ομπάμα, η κατακραυγή απλώς επιβεβαίωσε τα λεγόμενά του. Στην Ατλάντα δήλωσε: «Κινητοποίησαν ολόκληρο τον κυβερνητικό μηχανισμό για ένα αστείο – όχι για τον πληθωρισμό, αλλά για ένα αστείο. Δεν έχουν λύσεις για τα πραγματικά προβλήματα, γι’ αυτό προτιμούν τα μέσα ενημέρωσης κι εσείς να μιλάτε για το Cheesecake Factory».

Για τον Λιτ, η οργή των Ρεπουμπλικανών αποκάλυψε ένα κραυγαλέο διπλό πρότυπο. «Πρόκειται για ένα κόμμα που πέρασε χρόνια παραπονούμενο: “Α, δεν σου επιτρέπεται πια να πεις τίποτα προσβλητικό”», σημείωσε. «Και τελικά, όλοι αυτοί οι άνθρωποι που θα έδιναν μάχη μέχρις εσχάτων για να μπορεί κάποιος να χρησιμοποιεί προσβλητική γλώσσα, ξαφνικά θεωρούν ότι το Cheesecake Factory είναι μια κόκκινη γραμμή που δεν μπορείς να ξεπεράσεις».

Στην αγροτική περιοχή του ανατολικού Τενεσί, ο Κόρμπιν Τρεντ, στρατηγικός σύμβουλος επικοινωνίας και πρώην διευθυντής επικοινωνίας της βουλευτού Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, χλεύασε τις προσπάθειες των Ρεπουμπλικανών να παρουσιάσουν τις δηλώσεις του Ομπάμα ως ελιτίστικη συγκατάβαση απέναντι στην εργατική τάξη.

Είπε: «Νόμιζαν ότι θα παίξουν το χαρτί της “φιλελεύθερης ελίτ”. Ζω στην αγροτική Αμερική. Έχεις αυτόν τον τύπο, τον Ντόναλντ Τραμπ, που συμπεριφέρεται σαν μαφιόζος, διοικώντας τη χώρα μας σαν συμμορία – πώς μπορεί να πλουτίσει ο ίδιος; Δεν υπάρχει καμία λογοδοσία. Στο θυμίζει κάθε φορά που πας στο σούπερ μάρκετ, γεμίζεις το ρεζερβουάρ, ανοίγεις την τηλεόραση και βλέπεις ότι βομβαρδίζουμε περισσότερα μέρη».

Οι Δημοκρατικοί έχουν επίσης επιστρατεύσει την πρώην αντιπρόεδρο Κάμαλα Χάρις για τη μάχη των ενδιάμεσων εκλογών, ενώ ο πρώην πρόεδρος Μπιλ Κλίντον συμμετείχε στην εκστρατεία του Ντέιβιντ Τζόλι, ο οποίος διεκδικεί τη θέση του κυβερνήτη της Φλόριντα. Όμως ο Ομπάμα παραμένει ασυνήθιστα ενεργός σε προεδρικές, κοινοβουλευτικές και κυβερνητικές αναμετρήσεις από τότε που εγκατέλειψε τον Λευκό Οίκο.

Το 2024 στήριξε τη Χάρις στην τελική ευθεία της προεδρικής κούρσας, την οποία τελικά κέρδισε ο Τραμπ. Όταν ο Ομπάμα εγκαινίασε το προεδρικό του κέντρο στο Σικάγο τον Ιούνιο, όλοι οι εν ζωή πρώην πρόεδροι ήταν παρόντες – εκτός από τον Τραμπ.

Οι αντιδράσεις για την «επιστράτευση» του Ομπάμα

Ωστόσο, εντός του ευρύτερου συνασπισμού των Δημοκρατικών, η κληρονομιά του Ομπάμα παραμένει σύνθετη. Για μια νεότερη γενιά ακτιβιστών που ενηλικιώθηκε πολιτικά κατά τις προεκλογικές εκστρατείες του Μπέρνι Σάντερς και την άνοδο των Δημοκρατικών Σοσιαλιστών της Αμερικής (DSA), ο πρώην πρόεδρος μνημονεύεται τόσο για τους θεσμικούς του περιορισμούς και τους μετριοπαθείς συμβιβασμούς του όσο και για την εμπνευσμένη ρητορική του.

Ο Νόρμαν Σόλομον, συνιδρυτής της προοδευτικής οργάνωσης RootsAction, δήλωσε: «Είναι σαν μια σπουδαία ελαιογραφία. Αν πας κοντά και την κοιτάξεις εξονυχιστικά, δεν φαίνεται τόσο υπέροχη. Αν κοιτάξεις πολύ προσεκτικά το ιστορικό του Ομπάμα –την κατάρρευση των ειρηνευτικών προσπαθειών στην Παλαιστίνη, τον τριπλασιασμό των στρατευμάτων στο Αφγανιστάν, την επίβλεψη της μεγαλύτερης μεταφοράς πλούτου προς τα πάνω στην ιστορία οποιουδήποτε– δεν μοιάζει τόσο σπουδαίο».

«Και μετά φεύγει από τον Λευκό Οίκο και πετάει σε ένα ιδιωτικό νησί ενός δισεκατομμυριούχου [το ζεύγος Ομπάμα έκανε διακοπές μετά την προεδρία σε ιδιωτικά νησιά του Βρετανού δισεκατομμυριούχου σερ Ρίτσαρντ Μπράνσον το 2017]. Αυτό δεν είναι αλληλεγγύη».

Ο Σόλομον αναγνώρισε, ωστόσο, ότι στην άμεση κρίση του 2026, η τακτική αξία του Ομπάμα είναι αδιαμφισβήτητη. «Σχεδόν οποιοσδήποτε μοιάζει σπουδαίος συγκρινόμενος με τον Τραμπ. Στο Μίσιγκαν, όπου υπήρχε δυσαρέσκεια μεταξύ της αφροαμερικανικής και της αραβοαμερικανικής κοινότητας, είναι χρήσιμο για τον Ομπάμα να παρουσιάσει μια πιο ώριμη οπτική για το τι διακυβεύεται».

Άλλοι προοδευτικοί καλωσορίζουν την επιστροφή του Ομπάμα στην προεκλογική εκστρατεία, βλέποντας την ανάμειξή του όχι ως υποχώρηση στην παλιά τάξη πραγμάτων, αλλά ως απόδειξη ότι ο πρώην πρόεδρος αναγνωρίζει πόσο πολύ έχει μετατοπιστεί το κόμμα προς τα αριστερά.

Ο Τζόζεφ Γκιβαργκίζ, εκτελεστικός διευθυντής της οργάνωσης «Our Revolution», η οποία προέκυψε από την προεδρική εκστρατεία του Σάντερς το 2016, δήλωσε: «Η έξοδος του Ομπάμα στην προεκλογική εκστρατεία είναι καθαρά θετική επειδή είναι στρατηγική. Βοηθά στην προσέλκυση κρίσιμων δημογραφικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των Αφροαμερικανών ψηφοφόρων».

«Αλλά γενικότερα, ερμηνεύω την παρουσία του Ομπάμα ως επικύρωση της δυναμικής του προοδευτικού κινήματος. Είναι η επιτομή του κατεστημένου, και όμως βρίσκεται εκεί έξω δίνοντας μάχη για τους προοδευτικούς, λέγοντας ότι η ατζέντα μας δεν είναι ριζοσπαστική – είναι κυρίαρχη τάση. Αποτελεί επιβεβαίωση του πόσο ισχυρό έχει γίνει το κίνημά μας».

Ο Γκιβαργκίζ υπογράμμισε επίσης την ικανότητα του Ομπάμα να προστατεύει υποψηφίους από μειονότητες απέναντι σε ξενοφοβικές επιθέσεις: «Ο Ομπάμα αντιπροσωπεύει έναν υποψήφιο που ξεπέρασε την “ετεροποίηση” από την πλευρά των αντιπάλων – όταν τον αποκαλούσαν μη Αμερικανό και χρησιμοποιούσαν το μεσαίο του όνομα, Χουσεΐν. Στην περίπτωση του Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ στο Μίσιγκαν, ο οποίος δέχεται ορισμένες από τις ίδιες επιθέσεις, η παρουσία του Ομπάμα στην εκστρατεία επικυρώνει την υποψηφιότητά του και τον ενισχύει εντός του αμερικανικού mainstream».

Από το 2016, οι Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές της Αμερικής (DSA) αυξήθηκαν από 6.000 σε πάνω από 130.000 μέλη σε εθνικό επίπεδο, πετυχαίνοντας νίκες υψηλού προφίλ, όπως με τον Ζόραν Μαμντάνι στη δημαρχία της Νέας Υόρκης, ενώ επιδιώκουν να διευρύνουν την κοινοβουλευτική τους ομάδα.

Ο Ασίκ Σιντίκι, συμπρόεδρος του DSA, δήλωσε: «Σήμερα, η εμφάνιση του Ομπάμα δίπλα σε προοδευτικούς υποψηφίους δείχνει πού συντελείται η αποφασιστική μετατόπιση. Οι ψηφοφόροι θέλουν πραγματικά αποτελέσματα προς μια εναλλακτική λύση απέναντι στους παράγοντες που γέννησαν τον Ντόναλντ Τραμπ. Το γεγονός ότι ο Μπαράκ Ομπάμα βγαίνει και κάνει εκστρατεία με υποψηφίους όπως ο Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ στο Μίσιγκαν δείχνει αναγνώριση του πού βρίσκονται οι ψηφοφόροι».

Ωστόσο, ο Ομπάμα, όπως και ο Τραμπ, παραμένει ένας πολιτικός «μονόκερος»: μια προσωπικότητα που αντιστέκεται σε εύκολες κατηγοριοποιήσεις. Κι αυτό παραμένει πλεονέκτημα. Η Νίνα Τέρνερ, πρώην πολιτειακή γερουσιαστής του Οχάιο και προοδευτική, δήλωσε: «Ο πρόεδρος Ομπάμα, λόγω της μοναδικότητάς του, υπερβαίνει το αντικαθεστωτικό κίνημα».

«Εξακολουθεί να είναι μια εξαιρετικά θετική φιγούρα για τη βάση των Δημοκρατικών», πρόσθεσε. «Ακόμα και από την προοδευτική πλευρά, για όσους από εμάς απογοητευτήκαμε από τον τελικό απολογισμό της προεδρίας του –τους πολέμους με drones, το ότι εκλέχθηκε υποσχόμενος ελπίδα και αλλαγή αλλά δεν έφερε τόση πολλή αλλαγή– εξακολουθεί να έχει “αυτό το κάτι”. Είναι μια ισχυρή δύναμη».

«Η κριτική προς τον πρόεδρο Ομπάμα είναι ότι ήταν βαθιά κομμάτι του κατεστημένου: κατέβηκε με σύνθημα την ελπίδα και την αλλαγή, αλλά δεν έκανε πολλές αλλαγές», είπε η Τέρνερ. «Οι άνθρωποι, ωστόσο, διατηρούσαν την ελπίδα, και είναι αυτό το κομμάτι της ελπίδας από την υποψηφιότητά του που εξακολουθεί να δεσπόζει – ακόμα κι όταν του ασκείται κριτική για την προεδρία του, ιδιαίτερα από την προοδευτική πλευρά. Συνολικά, η παρουσία του στην εκστρατεία θα είναι θετική για τους Δημοκρατικούς όλων των γενεών».

Πηγή: Guardian