Μουντιάλ: Μεγάλος ο κίνδυνος από την ακραία ζέστη για παίκτες και θεατές

Οι ποδοσφαιριστές και οι θεατές στους αγώνες του Μουντιάλ που θα διεξαχθούν στις ΗΠΑ, αντιμετωπίζουν έναν επικίνδυνο συνδυασμό ζέστης και υγρασίας, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για τις επιπτώσεις στην υγεία από τις υψηλές θερμοκρασίες «υγρού βολβού» (όπως ονομάζεται ο δείκτης δυσφορίας ή θερμικής καταπόνησης).

Η μέτρηση θερμικού στρες, η οποία λαμβάνει επίσης υπόψη την έκθεση στον ήλιο και στον άνεμο, θεωρείται επικίνδυνη πάνω από τους 28 βαθμούς Κελσίου –που ισοδυναμεί περίπου με θερμοκρασία 38°C σε ξηρή ζέστη.

Οπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία, ο δείκτης δυσφορίας ή θερμικής καταπόνησης WBGT (Wet Bulb Globe Temperature – θερμοκρασία υγρού και σφαιρικού θερμομέτρου) ή αλλιώς δείκτης Θερμοκρασίας Υγρού Βολβού και Μαύρου Σφαιριδίου (ΘΥΜΒΑΣ), χρησιμοποιείται για την εκτίμηση σ’ ένα θερμό υπαίθριο εργασιακό περιβάλλον.

Επιστημονικά, ο δείκτης προκύπτει από τον υπολογισμό μιας εξίσωσης που βασίζεται στις ενδείξεις της θερμοκρασίας του υγρού θερμομέτρου (tnw), της θερμοκρασίας του σφαιρικού θερμομέτρου (tg) και της θερμοκρασίας του αέρα (ta), που μετρήθηκε μ’ ένα ξηρό θερμόμετρο, του οποίου ο βολβός (κεφαλή) προστατεύεται από το ηλιακό φορτίο.

Σύμφωνα με τους Financial Times, σε πολλές από τις πόλεις που φιλοξενούν τους αγώνες –συμπεριλαμβανομένων των Μαϊάμι, Ντάλας, Χιούστον και Ατλάντα– ο δείκτης θερμικής καταπόνησης WBGT βρίσκεται συχνά πάνω από το όριο το οποίο μπορεί να βλάψει την ανθρώπινη υγεία.

Την τελευταία δεκαετία, το Χιούστον κατέγραψε δείκτη WBGT πάνω από 30 βαθμούς Κελσίου, τρεις στις τέσσερις ημέρες του Ιουνίου και του Ιουλίου.

Το Ντάλας ξεπέρασε αυτό το επίπεδο περίπου τις μισές αντίστοιχες ημέρες, ενώ το Μαϊάμι και η Ατλάντα μία στις τέσσερις ημέρες.

Στο περσινό Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων της FIFA στις ΗΠΑ, έξι αγώνες καθυστέρησαν να ξεκινήσουν λόγω καλοκαιρινών καταιγίδων με έντονη κεραυνική δραστηριότητα, ενώ οι παίκτες εξέφρασαν ανησυχία για την ακραία ζέστη που επικρατούσε.

Ο αργεντίνος μέσος Ενζο Φερνάντεζ ζαλίστηκε και αναγκάστηκε να ξαπλώσει λόγω της «απίστευτης» ζέστης κατά τη διάρκεια ενός από τους αγώνες της Τσέλσι στο Νιου Τζέρσεϊ.

Στο φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο, το οποίο ξεκινά στις 11 Ιουνίου, υπάρχει πλέον μία στις τέσσερις πιθανότητες ο δείκτης WBGT να φτάσει τους επικίνδυνους 30 βαθμούς Κελσίου σε τουλάχιστον έναν από τους αγώνες, σύμφωνα με υπολογισμούς της World Weather Attribution, μιας ομάδας επιστημόνων.

Περίπου 26 αγώνες, ή ένας στους τέσσερις, αναμένεται να διεξαχθούν σε δείκτη WBGT 26°C ή υψηλότερο, με εννέα από αυτούς να διεξάγονται σε γήπεδα χωρίς κλιματισμό, δήλωσε η WWA.

Τα γήπεδα στο Μαϊάμι, τη Φιλαδέλφεια, το Κάνσας Σίτι, τη Βοστώνη και το Νιου Τζέρσεϊ, είναι μεταξύ εκείνων με τον υψηλότερο κίνδυνο για ακραία ζέστη κατά τη διάρκεια του τουρνουά, σύμφωνα με έρευνα επιστημόνων στο Ηνωμένο Βασίλειο και στον Καναδά.

Τρία γήπεδα –σε Χιούστον, Ντάλας και Ατλάντα– διαθέτουν κλιματισμό, ενώ δύο άλλα έχουν στέγες, μειώνοντας τον κίνδυνο από τη ζέστη κατά τη διάρκεια των αγώνων. Ομως, το στάδιο υψηλού κινδύνου στο Μαϊάμι δεν διαθέτει τίποτα από τα δύο.

Οι επιστήμονες της WWA ανέφεραν στους Financial Times ότι πολλά παιχνίδια στην πόλη ήταν «σχεδόν βέβαιο» ότι θα διεξαχθούν σε δείκτη WBGT 26°C.

Ο τελικός στο στάδιο MetLife στο Νιου Τζέρσεϊ είχε μία στις οκτώ πιθανότητες να διεξαχθεί σε δείκτη 26°C, ανέφεραν οι επιστήμονες.

Απαντώντας στις αυξανόμενες ανησυχίες, η FIFA προσάρμοσε το πρόγραμμα του τουρνουά για να αποφύγει την κορύφωση της ζέστης, συμπεριλαμβανομένων βραδινών ωρών έναρξης σε πόλεις όπως το Μαϊάμι.

Εχει επίσης εισαγάγει υποχρεωτικά διαλείμματα για να πίνουν νερό οι παίκτες.

Ομως, η απόφασή της, αυτή την εβδομάδα, να απαγορεύσει στους θεατές να παίρνουν μαζί τους μπουκάλια νερό μέσα στο γήπεδο, για λόγους ασφαλείας, προκάλεσε σφοδρές επικρίσεις. Οι θεατές θα πρέπει να αγοράζουν νερό μέσα στα στάδια.

Σε όλες τις πόλεις θα υπάρχουν υπαίθριες ζώνες για τους θεατές, αφήνοντάς τους εκτεθειμένους όχι μόνο εντός των γηπέδων αλλά και κατά τη διάρκεια της διαδρομής από και προς τα στάδια.

«Oταν η θερμοκρασία WBGT υπερβαίνει τους 26°C, η απόδοση των παικτών μπορεί να επηρεαστεί. Πάνω από τους 28°C, ο κίνδυνος σοβαρής ασθένειας από τη ζέστη γίνεται πιο ανησυχητικός –όχι μόνο για τους παίκτες, αλλά και για τις εκατοντάδες χιλιάδες θεατές στα στάδια και τις γιορτές σε εξωτερικούς χώρους», δήλωσε στους FT ο Κρις Μάλινγκτον, σύμβουλος στο βρετανικό Imperial College Healthcare NHS Trust.

Η FIFA δήλωσε ότι είναι «δεσμευμένη να προστατεύει την υγεία και την ασφάλεια όλων των παικτών, διαιτητών, οπαδών, εθελοντών και προσωπικού».

Οι επιστήμονες εξετάζουν και άλλους δείκτες εκτός ​​από τη θερμοκρασία του αέρα για να μετρήσουν την καταπόνηση που ασκεί η θερμότητα στο σώμα.

Αυτό συμβαίνει επειδή ο ζεστός, υγρός αέρας δυσκολεύει το σώμα να αποβάλει θερμότητα μέσω του ιδρώτα, αυξάνοντας την καταπόνηση από οποιασδήποτε σωματική δραστηριότητα.

Για κάθε έναν βαθμό Κελσίου που ανεβαίνει η θερμοκρασία, ο αέρας μπορεί να συγκρατήσει 7% περισσότερη υγρασία.

Η έκθεση σε θερμοκρασία «υγρού βολβού» περίπου 35 βαθμών Κελσίου για έξι ώρες, θεωρείται το ανώτατο όριο επιβίωσης των ανθρώπων.

Ο δείκτης δυσφορίας WBGT πήρε το όνομά του από τη θερμοκρασία που θα έδειχνε ένα θερμόμετρο αν ο βολβός του ήταν τυλιγμένος σε ένα βρεγμένο πανί και φυσούσε αέρας πάνω του.

Ο δείκτης αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 50 για να μειώσει τις ασθένειες και τους θανάτους που σχετίζονται με τη θερμότητα στη διάρκεια εκπαίδευσης των στρατιωτών στις ΗΠΑ.

Ο Μάικ Τίπτον, καθηγητής ανθρώπινης και εφαρμοσμένης Φυσιολογίας στο Pανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ στο Ηνωμένο Βασίλειο, εξήγησε στους Financial Times ότι οι θεατές μπορεί να υποφέρουν περισσότερο από τους ποδοσφαιριστές στο Παγκόσμιο Κύπελλο, ειδικά εκείνοι με υποκείμενα νοσήματα ή όσοι ταξιδεύουν από ψυχρότερες χώρες.

«Οι άνθρωποι δεν θα είναι μόνο φυσιολογικά στρεσαρισμένοι, αλλά και ψυχοφυσιολογικά στρεσαρισμένοι», σημείωσε.

Οταν έχει τόση ζέστη, σε συνδυασμό με την υψηλή υγρασία, ο ιδρώτας δεν μπορεί να εξατμιστεί εύκολα και το σώμα δεν κρυώνει.

«Οι θερμοκρασίες του σώματος θα είναι υψηλές», δήλωσε ο Τίπτον, επισημαίνοντας ότι αυτό προκαλεί επιβάρυνση στο καρδιαγγειακό σύστημα, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος για θερμοπληξία.

Πέρυσι, επιστήμονες στην Κίνα διαπίστωσαν ότι νεαροί άνδρες που εκτέθηκαν σε θερμοκρασία υγρού βολβού 29°C για οκτώ ώρες, παρουσίασαν σημαντική αύξηση στην θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος και στον καρδιακό ρυθμό, παράλληλα με υπόταση και αυξημένους δείκτες φλεγμονής, ενώ άλλη έρευνα διαπίστωσε ότι ο κίνδυνος θερμικού στρες αυξήθηκε απότομα όταν ο δείκτης WBGT ξεπέρασε τους 27°C.

Τέτοιες συνθήκες δεν απαιτούν ακραίες θερμοκρασίες αέρα. Μια θερμοκρασία υγρού βολβού 27°C, για παράδειγμα, μπορεί να εμφανιστεί σε θερμοκρασία αέρα 32°C και σχετική υγρασία 65%. Στην ίδια θερμοκρασία αέρα 32°C αλλά με υγρασία μειωμένη στο 35%, η θερμοκρασία υγρού βολβού πέφτει στους 21°C.

Ο Κόλιν Ρέιμοντ, ερευνητής στο UCLA, έχει χαρτογραφήσει τις θερμοκρασίες υγρού βολβού παγκοσμίως, δείχνοντας ότι τα περιστατικά που υπερβαίνουν τους 32°C έχουν υπερτριπλασιαστεί τα τελευταία 30 χρόνια, καθώς η κλιματική αλλαγή έχει ενταθεί, με τα τελευταία τρία χρόνια να είναι τα πιο ζεστά που έχουν καταγραφεί ποτέ.

Πολλές από τις πιο ακραίες μετρήσεις έχουν σημειωθεί γύρω από τον Περσικό Κόλπο, την Ινδία και το Πακιστάν, αλλά περιοχές από την Ιταλία έως τις ΗΠΑ, αρχίζουν επίσης να βιώνουν επικίνδυνα υψηλές θερμοκρασίες υγρού βολβού.

Οι μαζικές συγκεντρώσεις, όπως αθλητικές εκδηλώσεις, θρησκευτικά προσκυνήματα και φεστιβάλ, συχνά έχουν γίνει θανατηφόρα επίκεντρα θερμικού στρες, δήλωσε ο Ρέιμοντ, λόγω του συνδυασμού πλήθους, χώρων που εκτίθενται στη θερμότητα και περιορισμένης πρόσβασης σε σκιά ή νερό.

. . .