«Μάχη» για τα κοινοτικά κονδύλια και σχέδια για νέους ευρω-φόρους

Σύνοψη

Με τις δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον νέο, πολυετή προϋπολογισμό της Ε.Ε. (Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034) να μπαίνουν αυτόν τον μήνα στην τελική ευθεία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δημιουργεί πολιτικό αντίβαρο στις χώρες του Βορρά που θέλουν λιτότητα, ιδιαίτερα στις δαπάνες για τη Συνοχή και την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), οι οποίες ενδιαφέρουν ιδιαίτερα την Ελλάδα. Παράλληλα, προτείνει νέους ευρωπαϊκούς φόρους σε ψηφιακές υπηρεσίες, ηλεκτρονικό τζόγο και κρυπτοστοιχεία, για να χρηματοδοτηθούν οι κοινές πολιτικές.

Αξιωματούχοι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπενθυμίζουν τον καίριο ρόλο που έχει στη διαπραγμάτευση, καθώς ο νέος πολυετής προϋπολογισμός δεν αρκεί να συμφωνηθεί από τα κράτη-μέλη και την Κομισιόν (στόχος είναι αυτό να γίνει ως το τέλος του έτους), αλλά απαιτείται να εγκριθεί κατά πλειοψηφία (με τουλάχιστον 361 ψήφους) και από το Κοινοβούλιο.

Σημειώνεται ότι η διαπραγμάτευση μπαίνει από το δεύτερο δεκαήμερο του Οκτωβρίου στην τελική της φάση. Η ιρλανδική προεδρία (εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε.) καλείται να παρουσιάσει νέα συμβιβαστική πρόταση στα κράτη-μέλη, στον απόηχο της επίθεσης που έχουν εξαπολύσει στις αρχικές προτάσεις της Κομισιόν οι λεγόμενες φειδωλές χώρες, με πρώτη τη Γερμανία, η οποία έχει ζητήσει περικοπές της τάξεως των 400 δισ. ευρώ από τις δαπάνες που πρότεινε η Κομισιόν, δίνοντας έμφαση σε περικοπές από τις πολιτικές Συνοχής και την ΚΑΠ, ώστε να ανοίξει χώρος για τις δαπάνες για Άμυνα και Ανταγωνιστικότητα.

Τι αλλάζει τώρα

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αν και αποτελεί τον ασθενέστερο θεσμικό κρίκο σε αυτές τις διαπραγματεύσεις, έχει από τον Απρίλιο εγκρίνει ψήφισμα που κινείται εντελώς αντίθετα στο γενικό πνεύμα της συγκράτησης των δαπανών του κοινοτικού προϋπολογισμού και του «ψαλιδίσματος» δαπανών από πολιτικές με ιστορικά μεγάλο βάρος, όπως η Συνοχή και η ΚΑΠ.

Εκ των πραγμάτων, με τη στάση του το Κοινοβούλιο ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας και άλλων χωρών του Νότου, που προσπαθούν να προβάλουν αντιστάσεις στην… επέλαση της λιτότητας από τον Βορρά.

Νέοι ευρωπαϊκοί φόροι

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάνει με τις προτάσεις του ένα βήμα προς την ενίσχυση των πόρων που υποστηρίζουν τις κοινοτικές πολιτικές, ενισχύοντας τις σχετικές προτάσεις που έχει ήδη καταθέσει η Κομισιόν για «ίδιους πόρους» (ευρωπαϊκούς φόρους).

Ο πρωταρχικός πρακτικός στόχος είναι η απρόσκοπτη αποπληρωμή του κόστους δανεισμού του Ταμείου Ανάκαμψης (NGEU – NextGenerationEU), το οποίο ανέρχεται σε περίπου 25 δισ. ευρώ ετησίως για την περίοδο 2028-2034.

Ενώ η Επιτροπή έχει καταθέσει πέντε προτάσεις με στόχο εσόδων ύψους 44 δισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034 (πλέον 14,3 δισ. ευρώ από διορθώσεις, όπως η κατάργηση των επιστροφών), το Κοινοβούλιο προτείνει τη διεύρυνση της βάσης με τρεις επιπλέον πηγές που μπορούν να αποφέρουν έως 32,1 δισ. ευρώ.

Ειδικότερα, προκρίνει έναν φόρο στις ψηφιακές υπηρεσίες με απόδοση 13,0-25,2 δισ. ευρώ, τη φορολόγηση του διαδικτυακού τζόγου (2,6-3,9 δισ. ευρώ), καθώς και τη φορολόγηση της υπεραξίας από κρυπτοστοιχεία (2,6-3,0 δισ. ευρώ).

Σημειώνεται ότι το ΕΚ έχει προειδοποιήσει ότι δεν θα εγκρίνει το νέο πολυετές πλαίσιο, αν δεν υπάρξει συμφωνία για νέους ίδιους πόρους που θα αποφέρουν τουλάχιστον 60 δισ. ευρώ. Οι νέοι πόροι θεωρούνται εξαιρετικά κρίσιμοι, γιατί χωρίς αυτούς η αποπληρωμή του χρέους για το NGEU θα επιβαρύνει τις εθνικές εισφορές ή θα οδηγήσει σε περικοπές ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

Πάντως, πολλοί εκφράζουν προβληματισμό, ιδιαίτερα για την επιβολή φόρου στις ψηφιακές υπηρεσίες, που θα πλήξει κυρίως τους αμερικανικούς κολοσσούς, καθώς θα μπορούσε να προκαλέσει νέες επιθέσεις από τον Λευκό Οίκο του Τραμπ στην Ευρώπη.

Οι μεγάλες διαφορές στις προτάσεις Επιτροπής – Κοινοβουλίου

Κατά τα άλλα, οι σημαντικότερες διαφορές μεταξύ των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ) για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034 εστιάζονται στο συνολικό ύψος του προϋπολογισμού και στην αρχιτεκτονική του. Ειδικότερα:

1. Αποπληρωμή των δανείων του NextGenerationEU (NGEU)

Η Κομισιόν προτείνει έναν προϋπολογισμό που θα αντιστοιχεί στο 1,26% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ/GNI) της Ε.Ε. (σχεδόν 2 τρισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές). Στο ποσοστό αυτό ενσωματώνει και το κόστος αποπληρωμής του χρέους του NGEU (που αντιστοιχεί σε 0,11% του GNI). Το Ευρωκοινοβούλιο αντιπροτείνει ο προϋπολογισμός να καθοριστεί στο 1,27% του ΑΕΕ, αποκλειστικά για τα προγράμματα της Ε.Ε. Το κόστος αποπληρωμής του NGEU θα πρέπει να υπολογιστεί επιπλέον και πάνω από τα ανώτατα όρια, ανεβάζοντας το πραγματικό σύνολο στο 1,38% του εισοδήματος. Το ΕΚ θεωρεί ότι η πρόταση της Κομισιόν αποτελεί de facto «πάγωμα» του προϋπολογισμού, που δεν επαρκεί για τις νέες γεωπολιτικές και κλιματικές προκλήσεις.

2. Όχι στην «εθνικοποίηση» του προϋπολογισμού

Η Κομισιόν προτείνει ριζική αναδιάρθρωση, συγχωνεύοντας σχεδόν 60 προγράμματα σε 19, με κεντρικό πυλώνα τη λογική «ένα σχέδιο ανά κράτος-μέλος». Τα κράτη θα έχουν τεράστια ευελιξία να μεταφέρουν πόρους μεταξύ διαφορετικών πολιτικών. Το Ευρωκοινοβούλιο απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την προσέγγιση «à la carte». Προειδοποιεί ότι αυτό θα οδηγήσει σε επανεθνικοποίηση του προϋπολογισμού, αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ κρατών και αποκλεισμό των περιφερειακών αρχών. Το ΕΚ απαιτεί ξεχωριστά, οριοθετημένα (ring-fenced – με δεσμευμένα κονδύλια που δεν μεταφέρονται) ταμεία για τις παραδοσιακές πολιτικές (ΚΑΠ, Συνοχή).

3. Χρηματοδότηση βασικών πολιτικών

Το Κοινοβούλιο θεωρεί απαράδεκτες τις προτεινόμενες περικοπές της Κομισιόν σε βασικές πολιτικές, μεταξύ των οποίων και εκείνες που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα την Ελλάδα. Προτείνει σημαντικές αυξήσεις, όπως:

1. Αύξηση κατά 139 δισ. ευρώ στην ΚΑΠ, ώστε να ανέλθει στα 433 δισ. ευρώ, έναντι των 293,7 δισ. ευρώ που εισηγείται η Κομισιόν.

2. Αύξηση κατά 78 δισ. ευρώ περίπου στα Ταμεία Συνοχής, ώστε να ανέλθει η δαπάνη στα 307 δισ. ευρώ, έναντι των 228 δισ. ευρώ που προτείνει η Κομισιόν.

Το Κοινοβούλιο ζητά επίσης να διασωθεί το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ESF+) ως αυτόνομο πρόγραμμα με 124,19 δισ. ευρώ και όχι να απορροφηθεί στα γενικά εθνικά σχέδια.

4. Όχι σε μηχανισμό τύπου Ταμείου Ανάκαμψης

Η Κομισιόν εισάγει με τις προτάσεις της εκτεταμένα το μοντέλο που εφαρμόσθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης, όπου τα κονδύλια δίνονται με βάση την επίτευξη στόχων και όχι πραγματικών αποδείξεων εξόδων. Το ΕΚ προειδοποιεί ότι το νέο μοντέλο πληρωμών της Κομισιόν (χωρίς έλεγχο του πραγματικού κόστους) εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους κακοδιαχείρισης και αδυναμίας ελέγχου από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

5. «Τιμωρίες» για το Κράτος Δικαίου

Το Κοινοβούλιο ζητά έναν αυστηρό, ενιαίο μηχανισμό για το Κράτος Δικαίου (Rule of Law), που θα διασφαλίζει ότι, όταν «παγώνουν» τα κονδύλια προς μια προβληματική κυβέρνηση, οι τελικοί δικαιούχοι (π.χ. αγρότες, ερευνητές, περιφέρειες) δεν θα τιμωρούνται και θα συνεχίζουν να λαμβάνουν τη χρηματοδότηση απευθείας από τις Βρυξέλλες.

Watch Now