Μάχη για τα ευρωπαϊκά κονδύλια – Οι πιέσεις και ο ρόλος της Ελλάδας το 2027

Μείωση κατά 100 έως 200 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση του Ιουνίου αναμένεται να προβλέπει το νέο σχέδιο για τον επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ενωσης, σύμφωνα με δώδεκα ευρωπαίους διπλωμάτες που επικαλείται το Politico.

Η πρόταση, την οποία αναμένεται να παρουσιάσει το Σάββατο (10/10) η Ιρλανδία, που ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, εκτιμάται ότι θα αποτελέσει τη βάση για δύσκολες διαπραγματεύσεις μεταξύ των ευρωπαίων ηγετών κατά τη Σύνοδο Κορυφής της επόμενης εβδομάδας.

Η συζήτηση αφορά τον νέο προϋπολογισμό της Ενωσης, το ύψος του οποίου προσεγγίζει τα δύο τρισ. ευρώ, και αναδεικνύει τις βαθιές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών για τις προτεραιότητες χρηματοδότησης. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Αυστρία και η Ολλανδία, οι οποίες ζητούν περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Από την άλλη, η ομάδα «Φίλοι της Συνοχής», στην οποία συμμετέχουν κυρίως χώρες της Νότιας και της Ανατολικής Ευρώπης,  η οποία αντιτίθεται στη δραστική μείωση των πόρων για την αγροτική πολιτική και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Politico, η ιρλανδική προεδρία αναμένεται να προτείνει περικοπές 100 έως 200 δισ. ευρώ, σε μια προσπάθεια να ανταποκριθεί εν μέρει στις απαιτήσεις της Γερμανίας και των συμμάχων της. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα επιχειρήσει να προστατεύσει από σημαντικές μειώσεις τις δαπάνες για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής, προκειμένου να διατηρήσει τη στήριξη των χωρών που αντιτίθενται στις περικοπές.

Το νέο διαπραγματευτικό κείμενο, γνωστό ως «negobox» (καθώς προσφέρει ευκαιρίες διαπραγμάτευσης στα κράτη-μέλη), θα δώσει στα κράτη-μέλη μια συγκεκριμένη βάση για τη συνέχιση των συζητήσεων. Κατά τη Σύνοδο Κορυφής της επόμενης εβδομάδας, οι ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να αξιολογήσουν τα νέα ποσά και να διαμορφώσουν μια πρώτη εικόνα για το κατά πόσο είναι εφικτή η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους. Οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να προχωρήσουν τις διαπραγματεύσεις πριν από τις εκλογικές αναμετρήσεις του 2027 στη Γαλλία, την Πολωνία και την Ιταλία, οι οποίες ενδέχεται να περιπλέξουν περαιτέρω τη διαδικασία.

Η Ιρλανδία, ως διαμεσολαβητής στις συνομιλίες, δεν έχει αποκαλύψει επισήμως τις προθέσεις της. Ο υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της χώρας, Τόμας Μπερν, δήλωσε πρόσφατα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι έχει σημειωθεί «σημαντική πρόοδος» προς την επίτευξη συμφωνίας, προειδοποιώντας, ωστόσο, ότι δεν είναι δυνατόν να ικανοποιηθούν όλες οι πλευρές. Η προηγούμενη πρόταση, που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο από την κυπριακή προεδρία, είχε προβλέψει περικοπές μόλις 32 δισ. ευρώ, προκαλώντας την αντίδραση της Γερμανίας και άλλων χωρών που ζητούσαν μεγαλύτερη εξοικονόμηση πόρων.

Στο επίκεντρο τα κονδύλια για την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα

Οι πιέσεις για περιορισμό των δαπανών προκαλούν ανησυχία στις χώρες που στηρίζουν τη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για την αγροτική πολιτική και την περιφερειακή συνοχή. Οι 17 χώρες της συγκεκριμένης ομάδας, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, εξέδωσαν την προηγούμενη εβδομάδα κοινή δήλωση με την οποία τάχθηκαν κατά των περικοπών στους δύο αυτούς τομείς.

Εφόσον οι συγκεκριμένες δαπάνες προστατευθούν σε μεγάλο βαθμό, οι εξοικονομήσεις αναμένεται να αναζητηθούν σε άλλους τομείς. Μεταξύ αυτών βρίσκονται το ταμείο «Global Europe», ύψους περίπου 200 δισ. ευρώ, που χρηματοδοτεί την αναπτυξιακή βοήθεια και τις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ, καθώς και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, στο οποίο προβλέπονται 410 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της βιομηχανικής και παραγωγικής δυναμικότητας της Ενωσης.

Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης περικοπές στις διοικητικές δαπάνες, για τις οποίες έχουν προβλεφθεί 118 δισ. ευρώ για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και το προσωπικό τους. Ωστόσο, η μείωση των συγκεκριμένων δαπανών εκτιμάται ότι θα αποφέρει μικρότερη εξοικονόμηση σε σχέση με άλλες κατηγορίες.

Οι χώρες που ζητούν αυστηρότερη δημοσιονομική πολιτική υποστηρίζουν ότι δεν θα πρέπει να εξαιρεθούν η γεωργία και η πολιτική συνοχής από τις περικοπές. Αντιθέτως, επιδιώκουν να κατευθυνθούν περισσότεροι πόροι προς νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα και η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Την ίδια ώρα, διπλωματικές πηγές εκφράζουν ανησυχία για το ενδεχόμενο σημαντικών μειώσεων στη χρηματοδότηση της έρευνας και της εξωτερικής δράσης της ΕΕ, επισημαίνοντας ότι οι συγκεκριμένοι τομείς συνδέονται τόσο με τα αναπτυξιακά προγράμματα όσο και με τα οικονομικά συμφέροντα και τη διαχείριση του μεταναστευτικού.

Η διαφωνία για τους νέους ευρωπαϊκούς φόρους

Ενα ακόμη ακανθώδες ζήτημα αφορά τους νέους ίδιους πόρους της ΕΕ, δηλαδή τις ευρωπαϊκές εισφορές και επιβαρύνσεις που προορίζονται να χρηματοδοτήσουν τον κοινοτικό προϋπολογισμό και να περιορίσουν την εξάρτησή του από τις εθνικές συνεισφορές.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει το 2025 πέντε νέες επιβαρύνσεις, οι οποίες εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να αποφέρουν συνολικά 66 δισ. ευρώ ετησίως. Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, ωστόσο, αρκετές κυβερνήσεις εξέφρασαν αντιρρήσεις, υποστηρίζοντας ότι ορισμένες από τις προτάσεις θα επιβάρυναν δυσανάλογα τις εθνικές οικονομίες τους.

Σύμφωνα με το Politico, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις άσκησαν πιέσεις στην Ιρλανδία προκειμένου να αφαιρέσει από το διαπραγματευτικό κείμενο τον προτεινόμενο εταιρικό φόρο CORE, ο οποίος προκαλεί αντιδράσεις σε πολλές χώρες. Η ιρλανδική προεδρία, ωστόσο, αναμένεται να διατηρήσει και τις πέντε προτάσεις της Επιτροπής στο τραπέζι των συνομιλιών.

Για να καταστεί ο φόρος CORE περισσότερο αποδεκτός, εξετάζεται το ενδεχόμενο εξαίρεσης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, ενώ πιθανές αλλαγές ενδέχεται να υπάρξουν και στην προτεινόμενη επιβάρυνση για τα προϊόντα καπνού, στην οποία αντιτίθενται αρκετές κυβερνήσεις.

Σημειώνεται ότι ο συγκεκριμένος φόρος, βάσει της πρότασης της Κομισιόν είναι μια ετήσια εφάπαξ εισφορά ή φόρος επί του κύκλου εργασιών που θα επιβαρύνει μεγάλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ με ετήσια έσοδα άνω των 100 εκατ. ευρώ. Αν και η ΕΕ επιδιώκει μέσω αυτού να φορολογήσει αποτελεσματικά τους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς (Big Tech όπως Apple, Google, Meta), η δομή του διευρύνεται για να καλύψει όλους τους τύπους μεγάλων επιχειρήσεων, ώστε να αποφευχθούν άμεσες εμπορικές αντιπαραθέσεις με τις ΗΠΑ

Αντίθετα, οι προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για νέες επιβαρύνσεις στις ψηφιακές υπηρεσίες, στα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια και στις εταιρείες κρυπτονομισμάτων αναμένεται να μείνουν εκτός του νέου διαπραγματευτικού κειμένου. Ευρωπαίος διπλωμάτης χαρακτήρισε τις αλλαγές που εξετάζονται μέχρι στιγμής «απογοητευτικές και περιορισμένες», αποτυπώνοντας τις δυσκολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν για την εξεύρεση συμβιβασμού.

Η Ελλάδα ενόψει της προεδρίας της ΕΕ το 2027

Οι διαπραγματεύσεις για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα, η οποία αναλαμβάνει την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης την 1η Ιουλίου 2027, για το δεύτερο εξάμηνο του έτους. Εφόσον οι συζητήσεις για το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο παραμείνουν ανοιχτές, η ελληνική προεδρία ενδέχεται να κληθεί να διαχειριστεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο διαπραγματευτικό περιβάλλον, με βασικό ζητούμενο τη γεφύρωση των διαφορών μεταξύ των κρατών-μελών για το ύψος και την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων.

Για την Αθήνα, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η χρηματοδότηση της πολιτικής συνοχής, των περιφερειακών προγραμμάτων και της αγροτικής ανάπτυξης συνδέεται άμεσα με τις επενδύσεις και την αναπτυξιακή πορεία της χώρας. Εάν επικρατήσει η κατεύθυνση για σημαντικό περιορισμό του συνολικού προϋπολογισμού, η Ελλάδα ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με την ανάγκη να υπερασπιστεί τη διατήρηση επαρκών πόρων για τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές πολιτικές, σε μια περίοδο κατά την οποία ενισχύονται παράλληλα οι απαιτήσεις για χρηματοδότηση της άμυνας, της ανταγωνιστικότητας και της τεχνολογικής ανάπτυξης.

Ωστόσο, το εύρος των πιθανών επιπτώσεων για την Ελλάδα θα εξαρτηθεί από το τελικό ύψος του προϋπολογισμού, τις προτεραιότητες που θα συμφωνηθούν και τον τρόπο κατανομής των κονδυλίων μεταξύ των κρατών-μελών. Η ανάληψη της προεδρίας δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι η χώρα θα υποστεί περικοπές, αλλά ενδέχεται να τη φέρει σε κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των διαπραγματεύσεων για ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά ζητήματα της ΕΕ.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google