Κυβερνητικά μέτρα για τους λύκους και τις αρκούδες στην Ελλάδα

Σχεδόν διπλάσιος εμφανίζεται ο πληθυσμός των λύκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέσα σε μία δεκαετία, με την επέκταση των μεγάλων σαρκοφάγων να προκαλεί σοβαρές πιέσεις στην εκτατική κτηνοτροφία και την αγροτική παραγωγή.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε ημερίδα της Εθνικής Πλατφόρμας για τα Μεγάλα Σαρκοφάγα στη Θεσσαλονίκη, στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι ζουν πλέον περισσότεροι από 2.100 λύκοι και 760 αρκούδες.

Για την αντιμετώπιση του φαινομένου και την ενίσχυση της συνύπαρξης, το ΥΠΑΑΤ ετοιμάζει νέο πρόγραμμα παρεμβάσεων ύψους 3 εκατομμυρίων ευρώ.

Η εκρηκτική αύξηση του πληθυσμού των λύκων στην Ευρώπη

Τα επίσημα στοιχεία για την εξάπλωση των μεγάλων σαρκοφάγων στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε ο υπεύθυνος πολιτικής της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (DG AGRI) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Michele Nori, στο πλαίσιο της ημερίδας «Συνύπαρξη ανθρώπου και μεγάλων σαρκοφάγων στην Ελλάδα: Δημόσιος διάλογος και συνδιαμόρφωση πολιτικής».

Όπως ανέφερε ο κ. Nori:

• Ο πληθυσμός των λύκων στην ΕΕ σχεδόν διπλασιάστηκε μέσα σε διάστημα μίας δεκαετίας.

• Σε 12 κράτη μέλη, η παρουσία τους αποτελεί ισχυρό αντικίνητρο για την εκτατική βόσκηση.

• Τα πρόβατα αντιπροσωπεύουν το 90% των ζώων που θηρεύονται από λύκους, προκαλώντας υψηλό έμμεσο κόστος στο ζωικό κεφάλαιο και την ευζωία των κοπαδιών.

• Συνολικά 18 από τα 28 κράτη μέλη αξιοποιούν πόρους της ΚΑΠ για μέτρα πρόληψης (περιφράξεις, σκύλους φύλαξης, αποτρεπτικές συσκευές), ενώ το 2022 δαπανήθηκαν 18,7 εκατ. ευρώ σε αποζημιώσεις για ζημιές από λύκους στην ΕΕ, με τη δυνατότητα κάλυψης έως και 100% των άμεσων και έμμεσων ζημιών.

Τα δεδομένα για την Ελλάδα: 2.100 λύκοι και 760 αρκούδες

Κατά τη διάρκεια των εργασιών της ημερίδας, ειδικοί επιστήμονες παρέθεσαν τα επικαιροποιημένα στοιχεία για την παρουσία των ειδών στην ελληνική ύπαιθρο:

1. Αρκούδες (760 άτομα): Ο Δρ. Γιώργος Μερτζάνης (Παρατηρητήριο για τα Μεγάλα Σαρκοφάγα) υπολόγισε τον πληθυσμό σε 760 άτομα πανελλαδικά. Παράλληλα, σημείωσε ότι από το 1996 έχουν καταγραφεί 300 παράνομες θανατώσεις, αριθμός που εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει μόλις το 1/3 των πραγματικών περιστατικών. Η Δρ. Νικολέτα Καραΐσκου (Τμήμα Βιολογίας ΑΠΘ) υπογράμμισε την ανάγκη χρηματοδότησης της γενετικής παρακολούθησης μέσω τριχών και κοπράνων.

2. Λύκοι (Άνω των 2.100 ατόμων): Ο Δρ. Γιώργος Ηλιόπουλος, συνεργάτης της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Καλλιστώ», εκτίμησε τον πληθυσμό των λύκων σε περίπου 2.100 άτομα, τονίζοντας τον οπορτουνιστικό χαρακτήρα του είδους που εκμεταλλεύεται τις τροφικές πηγές σε περιαστικές περιοχές.

Η εμφάνιση στον αστικό και περιαστικό ιστό

Χαρακτηριστικά παραδείγματα της προσέγγισης της άγριας πανίδας σε κατοικημένες περιοχές παρέθεσαν οι εκπρόσωποι των τοπικών φορέων:

• Πρέσπες: Ο Δρ. Γιάννης Καζόγλου (Σύνδεσμος Ελληνικής Κτηνοτροφίας) ανέφερε την καταγραφή περιττωμάτων αρκούδας στην κεντρική πλατεία του χωριού Λαιμός Πρεσπών, γεγονός που προκάλεσε αίσθημα αβεβαιότητας στους κατοίκους.

• Θεσσαλονίκη: Η Δασάρχης Φιλοθέη Μελά περιέγραψε την εμφάνιση λύκων στο περιαστικό δάσος και την περιοχή του Πανοράματος, προσελκυόμενων από την παρουσία αγριογούρουνων, αδέσποτων ζώων και τροφής. Σε συνεργασία με την «Καλλιστώ», τις τοπικές αρχές και την αστυνομία, εφαρμοστήκαν αποτρεπτικά μέτρα για την επανώθησή τους στο φυσικό τους βιότοπο.

Παρέμβαση 3 εκατομμυρίων ευρώ από το ΥΠΑΑΤ

Απαντώντας στις προκλήσεις της συνύπαρξης, ο Ευάγγελος Δελής, στέλεχος της Μονάδας Παρακολούθησης Παρεμβάσεων Πυλώνα Ι του ΥΠΑΑΤ, ανακοίνωσε πρόγραμμα μέτρων προϋπολογισμού 3 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο θα τεθεί σε διαβούλευση.

Το πρόγραμμα καλύπτει γεωργικές, κτηνοτροφικές και μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις που βρίσκονται σε βιοτόπους αρκούδας, λύκου, τσακαλιού και ελαφιού. Οι επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνουν:

• Αγορά και εγκατάσταση σταθερών ηλεκτροφόρων περιφράξεων.

• Προμήθεια πασσάλων και σύγχρονων αποτρεπτικών φώτων (Fox Lights).

Στην ανάγκη συντονισμένης δράσης, σχεδιασμού και έγκυρης ενημέρωσης του κοινού μέσω επίσημων φορέων ώστε να αποφεύγεται η παραπληροφόρηση, αναφέρθηκαν ο Διευθυντής του Πράσινου Ταμείου Γεώργιος Πρωτόπαπας, ο Γενικός Γραμματέας Δασών (ΥΠΕΝ) Ευστάθιος Σταθόπουλος, καθώς και εκπρόσωποι της Κυνηγετικής Συνομοσπονδίας, της ΠΦΠΟ και του έργου «CoCo».